Αρχική Απόψεις Aρθρα Αρθρο Γιώργου Στεφανίδη: Περιφερειακή Αποκέντρωση- Αναγκαία η Δημοκρατική Αναβάθμιση του θεσμού στο...

Αρθρο Γιώργου Στεφανίδη: Περιφερειακή Αποκέντρωση- Αναγκαία η Δημοκρατική Αναβάθμιση του θεσμού στο Αρχιπέλαγος

7


Περιφερειακή Αποκέντρωση .
Αναγκαία η Δημοκρατική Αναβάθμιση του θεσμού στο Αρχιπέλαγος


του Γιώργου Στεφανίδη


Στο φύλο της 23.12.2004 της Χιώτικης εφημερίδας «Πολίτης» , δημοσιεύτηκε άρθρο σχετικά με «ξέσπασμά» της κ. Χατζοπούλου , Προέδρου του ΠΕΣΥΠ Βορείου Αιγαίου , η οποία «ξεσκεπάζει το κατεστημένο της Μυτιλήνης στην Περιφέρεια» , όπως επί λέξει σημειώνει ο αρθρογράφος .  Η «αποκάλυψη» αυτή , που με τη μορφή «ξεσπάσματος» της συγκεκριμένης αξιωματούχου της κυβέρνησης προφανώς δηλώνει αγανάκτηση , έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και αξιοπιστία . Αν και αναφέρεται σε ένα μεμονωμένο θέμα (της αρμοδιότητας της Προέδρου) , εν τούτοις ενισχύει (αυτή τη φορά κατά επίσημο τρόπο) την άποψη πολλών στον τόπο μας , ότι οι «ενδοπεριφερειακές» σχέσεις μας δεν μπορεί να θεωρούνται σε καμία περίπτωση αγαστές .
Εδώ και χρόνια διακρίνονται ξεκάθαρα τα σύννεφα που σκεπάζουν τις σχέσεις του δικού μας , τουλάχιστον , νομού με το νομό που «κατέχει» την έδρα της Περιφέρειας . Εν τούτοις μόνο μεμψιμοιρίες εκδηλώνονται σποραδικά , κάθε φορά που γίνεται εξόφθαλμη η παραμέληση του τόπου μας .

Τα εγγενή δημοκρατικά ελλείμματα των νησιωτικών Περιφερειών
Οι Περιφέρειες αποτελούν , έως τώρα , την αποκεντρωμένη μορφή του κράτους , φαίνεται όμως ότι είναι θέμα χρόνου η εξέλιξή τους στην ανώτερη μορφή αυτοδιοίκησης , οπότε , δεδομένης και της συνακόλουθης μεταφοράς μεγάλου εύρους αρμοδιοτήτων του κεντρικού κράτους στις Αυτοδιοικούμενες Περιφέρειες , θα μπορούμε τότε να μιλούμε ουσιαστικά περί μικρών κρατιδίων , που πιθανόν θα μπορούν ακόμα και να νομοθετούν για ειδικά θέματα σε Περιφερειακό επίπεδο .
Αναμφισβήτητα , σε όλες ανεξαιρέτως τις Περιφέρειες της Χώρας , συνεχίζουν να παρουσιάζονται οργανωτικά , λειτουργικά και άλλης φύσεως προβλήματα , τα οποία , εύκολα ή δύσκολα , μπορούν και επιλύονται στη βάση μιας εξελικτικής βελτιωτικής διαδικασίας . Στις νησιωτικές όμως Περιφέρειες υπάρχουν επιπλέον προβλήματα , ειδικής φύσεως , που αντιμετωπίζονται δυσκολότερα και δαπανηρότερα , ενώ μερικά εξ αυτών , έχει αποδειχθεί , ότι πρακτικά δεν επιδέχονται λύση . Για παράδειγμα , το θέμα της πρόσβασης του πολίτη στην έδρα της νησιωτικής Περιφέρειας αποτελεί αναμφίβολα ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα , σε αντίθεση με την ηπειρωτική Χώρα . Στη Θεσσαλία , όπου ο Λαρισαίος πίνει ούζο στη παραλία του Βόλου και ο Βολιώτης ανεβαίνει στη λίμνη Πλαστήρα για καφέ , ο πολίτης κάθε νομού της Περιφέρειας αυτής χρειάζεται περίπου μία ώρα . Στη νησιωτική Ελλάδα όμως , η σύντομη και ευχάριστη βόλτα του Θεσσαλού στην έδρα της Περιφέρειας , αντιστοιχεί με μικρή Οδύσσεια του Χιώτη , ο οποίος χρειάζεται τουλάχιστον μια ημέρα , εάν όλα πάνε καλά , δαπανά αρκετό χρήμα για εισιτήρια και ενδεχομένως για ξενοδοχείο και τέλος το μεροκάματό του πάει περίπατο .

Όμως , η διαφαινόμενη συνεχής επιδείνωση των σχέσεών μας με την Περιφέρεια οφείλεται κυρίως σε μία άλλη , πρωτόγνωρη , «συγγενή αιτία» , που οφείλει τη γέννησή της στο δημοκρατικά ελλειμματικό μοντέλο διοίκησης της δικής μας Περιφέρειας , που λόγω του νησιωτικού της χαρακτήρα , θα έπρεπε να είναι ειδικά σχεδιασμένο ή μάλλον με «περίσσευμα» δημοκρατικής ευαισθησίας προς τις τοπικές νησιωτικές κοινωνίες . Τι ακριβώς συμβαίνει ;

Η έδρα και όλες οι υπηρεσίες της Περιφέρειας , δηλαδή οι υπηρεσίες του αποκεντρωμένου κράτους , βρίσκονται ουσιαστικά στη Μυτιλήνη . Οι υπηρεσίες αυτές είναι στελεχωμένες , σχεδόν αποκλειστικά , από ντόπιους κατοίκους της Λέσβου . Αυτό σημαίνει ότι και στους τρεις νομούς της Περιφέρειας , τον ρόλο του κράτους (τον έλεγχο της νομαρχιακής και της τοπικής αυτοδιοίκησης , την έγκριση μελετών και έργων , την έκδοση διοικητικών αποφάσεων , την έγκριση πιστώσεων και επιδοτήσεων κλπ) , τον ασκεί αποκλειστικά η τοπική κοινωνία της Λέσβου , σε αντίθεση με τις Περιφέρειες της ηπειρωτικής χώρας ή ακόμα και της Κρήτης . Το παράδοξο αυτό φαινόμενο , που συναντάται αποκλειστικά στις δύο νησιωτικές Περιφέρειες του Αιγαίου , μπορεί να προκαλεί δυσμενείς παρενέργειες με σοβαρές (οικονομικές κλπ) επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες των υπό διοικητική εξάρτηση νομών , όπως είναι η Χίος .

Επομένως , υπό τις συνθήκες αυτές , είναι απολύτως φυσικό και αναμενόμενο , οι υπηρεσίες της Περιφέρειας να στηρίζουν μεροληπτικά και κατά προτεραιότητα διεκδικήσεις της (δικής τους) τοπικής κοινωνίας , ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που οι διαθέσιμες πιστώσεις είναι περιορισμένες . Άλλωστε , ας μη ξεχνάμε ότι ανάμεσα στις νησιωτικές κοινωνίες δεν αναπτύσσονται εύκολα δεσμοί σχέσεων και συνεργασιών ή μάλλον είναι αδιάφορες μεταξύ τους . Η θάλασσα που τις χωρίζει και οι ανεπαρκείς συγκοινωνίες δεν ευνοούν τις συχνές επαφές . Για το λόγο αυτό , οι (Μυτιληνιοί) υπάλληλοι της Περιφέρειας δεν θα πρέπει να δυσκολεύονται , συνειδησιακά τουλάχιστον , να ευνοούν κατά προτίμηση τον τόπο τους , κάθε φορά που τίθεται ζήτημα επιλογής , δεδομένου ότι οι Χιώτες και οι Σαμιώτες πάντοτε θα βρίσκονται πολύ μακριά , εκτός του οπτικού τους πεδίου .

Διοικητική εξάρτηση και υποτέλεια ή ισοτιμία ;
Είναι γνωστό ότι ο λαός της Μυτιλήνης διαθέτει έναν πολιτικό δυναμισμό , σε αντίθεση με την ηπιότητα ή μάλλον συντηρητισμό που διακρίνει την Χιώτικη κοινωνία , λόγω κυρίως του μακρόχρονου βασικού προσανατολισμού της στο ναυτικό επάγγελμα , το οποίο διαμορφώνει κλειστούς και συντηρητικούς   χαρακτήρες , χωρίς ριζοσπαστική διάθεση . Όμως αυτός δεν είναι λόγος , η Χίος να καταλήξει «επαρχείο» της Μυτιλήνης , όταν , από δημιουργίας του Ελληνικού Κράτους , κατείχε ισότιμη με τη Λέσβο θέση στο διοικητικό χάρτη της Χώρας .
Είναι πλέον εξόφθαλμο ότι το σημερινό μόρφωμα της Περιφερειακής διοίκησης δεν ταιριάζει στη νησιωτική Χώρα , διότι δεν εξασφαλίζει σχέσεις ισοτιμίας ανάμεσα στις νησιωτικές κοινωνίες του Αρχιπελάγους . Η πρόσβαση και η συμμετοχή στη Περιφερειακή βαθμίδα διοίκησης είναι , για πρακτικούς λόγους , εφικτή μόνο για τους πολίτες της νησιωτικής έδρας . Η ιδιότυπη αυτή «διοικητική δικτατορία» δημιουργεί στεγανά και κατεστημένα , που θέτουν σε καθεστώς υποτέλειας τις άλλες νησιωτικές κοινωνίες και προκαλούν έντονα ρήγματα στην κοινωνική συνοχή της νησιωτικής Χώρας .

Εδώ και τώρα , πριν από την έλευση του Δ΄ Κ.Π.Σ. και πριν από τη θεσμοθέτηση της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης , θα πρέπει το σημερινό μοντέλο Περιφερειακής διοίκησης να αρχίσει προοδευτικά να προσαρμόζεται , με διαδοχικά «λίφτινγκ» , στις νησιωτικές ιδιαιτερότητες , με στόχο την εξαφάνιση των δημοκρατικών ελλειμμάτων του . Το νέο μοντέλο θα μπορούσε να είναι προδρομικό του μελλοντικού διοικητικού μορφώματος της επερχόμενης Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης .  Βασική προϋπόθεση για την επιτυχή προώθηση και θεσμοθέτηση ενός τέτοιου , δημοκρατικά αναβαθμισμένου, μοντέλου διοίκησης , αποτελεί η δημιουργία ενός κλίματος διεκδίκησης με τη συνεργασία των πολιτικών και κοινωνικών φορέων όλων των «υποτελών νησιωτικών νομών» .

Στο μοντέλο διοίκησης της επερχόμενης Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης , η Χίος θα πρέπει να κατέχει ισότιμη με τους άλλους νομούς του Αρχιπελάγους θέση . Εάν αποδεχθούμε μοιρολατρικά την παρούσα κατάσταση και παραμείνουμε απλοί θεατές της ροής των εξελίξεων , η διοικητική και επομένως οικονομική υποτέλεια του νομού μας θα είναι νομοτελειακά δεδομένη .