Αρχική Πολιτισμός Μαρία Ξύδα: Διάκριση για την εργασία στα ξυστά

Μαρία Ξύδα: Διάκριση για την εργασία στα ξυστά

187



Το πρώτο βραβείο του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Ελλάδας έλαβε η αρχιτέκτονας Μαρία Ξύδα για το βιβλίο της “Τα ξυστά στο Πυργί της Χίου“.
Το βιβλίο είναι καρπός της δουλειάς της κας Ξύδα που κατατέθηκε μαζί με μια εκπαιδευτική πρόταση για τα ξυστά στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος RAFAEL, μέσω του υπουργείου Αιγαίου και έλαβε μάλιστα ιδιαίτερα υψηλή βαθμολογία. Στη συνέχεια εστάλησαν τα χρήματα από την Ε.Ε. και μέσω των “Φίλων της Βιβλιοθήκης” το έργο ανατέθηκε στην κα Ξύδα και με τρίτο φορέα στη σύμβαση το Δήμο Μαστιχοχωρίων, αφού το Πυργί ήταν η έδρα αυτού του προγράμματος, και υλοποιήθηκε τη σχολική περίοδο 2000-2001.
Μάλιστα όπως μας είπε η κα Ξύδα τα αποτελέσματα του προγράμματος τα επωφελείται ο Δήμος Μαστιχοχωρίων, ο οποίος όμως δεν έχει κάνει τίποτα μέχρι σήμερα για τη διακίνηση του βιβλίου και του εκπαιδευτικού προγράμματος (η έκδοση και η επιμέλεια του βιβλίου και του φακέλλου έγινε από τις εκδόσειςαπ” της Χίου).
Η κα Ξύδα επικοινώνησε με το Δήμαρχο Μαστιχοχωρίων κ. Βαγγέλη Ατσάλη, ο οποίος και θα συμμετέχει στην εκδήλωση βράβευσης που θα γίνει στις 3 Ιουνίου στο Μουσείο Μπενάκη, όπου έλαβε τη διαβεβαίωση πως ο Δήμος μέσω της αναπτυξιακής του εταιρείας θα εξετάσει από τις πρώτες δουλειές την ανατύπωση του βιβλίου.



Ενδιαφέρον από πρόγραμμα ΜΕΛΙΝΑ
Αν όμως ο Δήμος δεν φρόντισε να εκμεταλλευτεί αυτή τη σημαντική εργασία και τη μοναδικότητα των ξυστών, τουλάχιστον σε ελλαδικό χώρο, ενδιαφέρον επέδειξε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα ΜΕΛΙΝΑ (ασχολείται με ανάπτυξη του αισθητηρίου, της αισθητικής των παιδιών) που εφαρμόζεται πανελλαδικά σε 120 σχολεία, μεταξύ αυτών και σε ένα της Χίου (υπεύθυνη δασκάλα η κα Κατερίνα Ζαννίκου).
Ζητήθηκαν καταρχήν 120 βιβλία- φάκελοι, αν όμως ένα σχολείο επιλέξει την εργασία ως αντικείμενο ενασχόλησης τότε θα πρέπει να προμηθευτούν όλοι οι μαθητές που θα ασχοληθούν με το φάκελο.
 “Καταλαβαίνετε τι γίνεται μέσα από αυτή τη διαδικασία, σημείωσε η κα Ξύδα και πόσο ενδιαφέρον μπορεί να έχει η επίσκεψη μαθητών στο Πυργί”.
Εκφράζοντας την ικανοποίηση και νιώθοντας δικαιωμένη για τη συγκεκριμένη πρόταση, η Μαρία Ξύδα ήδη ετοιμάζεται να καταθέσει νέα πρόταση για την επόμενη χρονιά. Αν και δεν μας αποκάλυψε το σχέδιο, τα αρχοντικά του Κάμπου ή τα βοτσαλωτά των αυλών -θέματα για τα οποία έχει εργαστεί- πιθανόν να είναι το αντικείμενό της.


Διαφορά στα μοτίβα
Τα ξυστά ως τεχνοτροπία δεν τα συναντάμε μόνο στη Χίο. Μάλιστα η κα Ξύδα φιλοδοξεί να γράψει ένα βιβλίο με αναφορά για τα ξυστά της Ευρώπης αλλά της Τουρκίας, την “εγχάρακτη πρόσοψη” όπως ονομάζεται.
Η τεχνική είναι περίπου η ίδια παντού. Το ενδιαφέρον είναι στα μοτίβα, που ανάλογα με την κουλτούρα και τις συνήθειές του κάθε τόπου βγάζει και τη θεματολογία, σημειώνει η κα Ξύδα.
Συναντάμε και στην Ελβετία αλλά τα θέματα δεν έχουν καμιά σχέση με αυτά στο Πυργί. Αντίθετα τα δικά μας μοιάζουν με αυτά της Τουρκίας (Καππαδοκία). Έχουν να κάνουν τα μοτίβα με πληθυσμούς που είχαν σχέση με το ύφασμα. Πάντοτε στο Πυργί απλώνανε υφάσματα, απέξω από τα σπίτια όπως τα στόλιζαν και οι βυζαντινοί. Στην Καππαδοκία κρεμούσαν χαλιά ή κιλίμια. Έτσι κάποια στιγμή αντί να τα κρεμούν άρχισαν να τα σχεδιάζουν, να τα “ξύνουν”, για αυτό και έχουμε και φούντες στο κάτω μέρος, μας εξηγεί η Χιώτισσα αρχιτέκτων


Ξυστο- απαγόρευση…
Σε ερώτησή μας αν συναντάμε και σήμερα καλούς τεχνίτες, τονίζει ότι οι Πυργούσοι είναι πολύ καλοί μάστορες, μοναδικοί στο ξυστό. Έχουν μια τρομερή ευκολία στο να σχεδιάζουν.
Σήμερα όμως τα ξυστά, όσο και αν ακούγεται παράξενο, απαγορεύονται από την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Τονίζει ότι είχαν πάρει “κακό δρόμο” αφού αντί να στολίζουν σαν χαλί το σπίτι, έφταναν να καλύπτουν το σπίτι μέχρι κάτω σαν ταπετσαρία. Τα ξυστά όμως έφταναν πιο ψηλά για να μη λερώνεται το “χαλί”, σημειώνει η Μαρία Ξύδα παραπέμποντάς μας στο βιβλίο της.
“Εμείς μέσα στο πρόγραμμα προσπαθήσαμε να κάνουμε μια αναζωογόνηση των θεμάτων. Κάναμε επίσης μία όψη ξυστά με χρώματα. Μάλιστα οι μαστόροι έκαναν και σε άλλο σπίτι χρωματιστά ξυστά. Συγκινήθηκα, είχαν ώχρα, άσπρο και άλλα. Δεν ήταν μαύρο- άσπρο”, μας τονίζει.
Μιλά με ζεστά λόγια για τους τεχνίτες Πυργούσους που αν και εμπειρικοί γνωρίζουν καλά μαθηματικά. “Χωρίς να ξέρουν ότι τα γνωρίζουν, ήξεραν σύνολα, και συναρτήσεις και είναι ένα θέμα διάλεξης που θα κάνω το Σεπτέμβρη με τη μαθηματική εταιρεία “Τα μαθηματικά στην τέχνη”. Μάλιστα στο αρχείο ενός μάστορη βρήκα τα τετράδια ασκήσεων που έκανε όταν ήταν νέος συστηματικά. γεωμετρικές ασκήσεις
“Δείχνουν ότι δεν έχουν απλά ένα συναίσθημα και πάνε και βάζουν λουλουδάκια κατά πως νομίζουν ότι είναι σωστό, έχουν μια οργάνωση. Την πρόσοψη θα την οργανώσει στο σπίτι τους με σχέδιο και ύστερα θα πάνε να τα φτιάξουν”.


Θοδωρής Πυλιώτης, από τη ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ
ΦΩΤΟ: ΑΡΧΕΙΟ Θ. ΠΥΛΙΩΤΗ