Αρχική Απόψεις Συνεντεύξεις Αριστέα Καββαδία: Περιμένει τη σειρά του για να εκτεθεί, πίνακας- αντίγραφο της...

Αριστέα Καββαδία: Περιμένει τη σειρά του για να εκτεθεί, πίνακας- αντίγραφο της «Σφαγής της Χίου»

72



Συνέντευξη Αριστέας Καββαδία Διευθύντριας 3ης ΕΒΑ στο Θοδωρή Πυλιώτη- εφημερίδα ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ

Όταν πριν λίγο καιρό πραγματοποιήθηκαν οι εκδηλώσεις μνήμης για τα 183 χρόνια από το Ολοκαύτωμα του Μελανιούς, προσπαθήσαμε να επικοινωνήσουμε με την Προϊσταμένη της 3ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (ΕΒΑ) κα Αριστέα Καββαδία για να μας μιλήσει για τον πίνακα που εδώ και αρκετά χρόνια φυλάσσεται στο Τζαμί του Φραγκομαχαλά (Οσμανιέ Τζαμί) και μας είχε κάνει γνωστό ο τότε καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου κ. Γεράσιμος Ζαχαράτος.
Η συζήτηση με την κα Καββαδία δεν έμεινε μόνο στο πιστό αντίγραφο του γνωστού πίνακα του Ντελακρουά «Η σφαγή της Χίου» από το ζωγράφο Ευάγγελο Ιωαννίδη αλλά και σε άλλα θέματα που αφορούν τον πολιτισμό και την Αρχαιολογία.

Ένας ξεχωριστός πίνακας βρίσκεται στο Οσμανιέ Τζαμί (στο Φραγκομαχαλά). Ένα πιστό αντίγραφο σχεδόν στις πραγματικές του διαστάσεις του πολύ γνωστού πίνακα του Ντελακρουά «η Σφαγή της Χίου» (που έγινε στα 1824).
Πρόκειται για ελαιογραφία σε μουσαμά, ένα από τα δύο πιστά αντίγραφα που βρίσκονται στη χώρα μας. Το συγκεκριμένο έχει φιλοτεχνηθεί από το ζωγράφο Ευάγγελο Ιωαννίδη κατόπιν εντολής του τότε Γενικού Διευθυντή της Χίου Γεωργίου Παπανδρέου (δηλαδή στην περίοδο 1917-1920). Το δεύτερο πιστό αντίγραφο, όπως μας είπε η κα Καββαδία είναι του ζωγράφου Κογιεβίνα και βρίσκεται στην Παλαιά Βουλή, στο Ιστορικό και Εθνολογικό Μουσείο.
Ο πίνακας παρέμενε στο Βυζαντινό Μουσείο Μετζητιέ Τζαμί (στο Βουνάκι). Ήταν μέσα στη συλλογή των έργων τέχνης που φυλάσσονταν στο χώρο αυτό. Είχε όμως ανάγκη συντήρησης και ξεκίνησε λίγο πριν το 2000, με πρωτοβουλία της Αρχαιολογίας και του τότε αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου Γεράσιμου Ζαχαράτου. Συντηρήθηκε από συμβασιούχους του Τμήματος Συντήρησης με επικεφαλής την μόνιμη συντηρήτρια έργων τέχνης κα Καφαντάρη και με τη βοήθεια των εδώ συνεργείων συντηρητών υπό του κ. Παναγιώτη Ματζούκη, μας δίνει τις σχετικές πληροφορίες η κα Καββαδία.


Η συντήρηση τελείωσε το 2000 και η Εφορεία είχε σκοπό σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου να το παρουσιάσει σε έκθεση μαζί με έργα πρωτότυπα ή σε φωτοτυπίες και φωτογραφίες από τα κείμενα των φιλελλήνων του 1821. Δεν ευοδώθηκε όμως αυτό το έργο και έμεινε στον αέρα μετά τη μετάθεση του καθηγητή του κ. Ζαχαράτου (στην Πάτρα).
Η κα Καββαδία σημείωσε ότι το συγκεκριμένο έργο υπήρχε η σκέψη να εκτεθεί στη «Σκοτεινή Φυλακή» όμως το γεγονός ότι είχε πολύ υγρασία και αντιμετωπίζει πλημμυρικά φαινόμενα, έκαναν την υπηρεσία να σκεφθεί και το Οσμανιέ Τζαμί που δεν έκρυψε υπήρξε και ο προβληματισμός μήπως είναι λίγο προκλητικό να βρεθεί στο συγκεκριμένο χώρο.
«Ο πίνακας είναι μια πρόκληση να εκτεθεί σ’ ένα τέμενος, σε μια εκκλησιά μουσουλμανική, αλλά ο χώρος αυτός είναι ιδανικός για τις συνθήκες συντήρησης» σημείωσε. Βέβαια η Εφορεία το εξετάζει ώστε να γίνει μια μόνιμη έκθεση όπως αρχικά είχε συλληφθεί η ιδέα, εφόσον βέβαια καταφέρει και εξασφαλίσει… αρχαιοφύλακες.
«Όπως ξέρετε και εσείς γράφετε για αυτά, η μονάδα έχει λίγα στελέχη, λίγα χρήματα και όλα τα προγράμματα και οι προγραμματισμοί πολλές φορές μένουν στον γραπτό ή προφορικό λόγο», μας είπε έχοντας ένα βλέμμα που πραγματικά έδινε όλη αυτή την ένταση αυτού του ανθρώπου που θέλει να κάνει κάτι αλλά οι υπάρχουσες συνθήκες δεν το επιτρέπουν.



Πνευματικό φως στη «Σκοτεινή Φυλακή»
Αν όμως η «Σκοτεινή Φυλακή» απορρίφθηκε σε πρώτη φάση σαν εκθεσιακός χώρος διότι κινδύνευε από πλημμύρες, σήμερα η 3η ΕΒΑ σχεδιάζει σύντομα να εκθέσει τις τοιχογραφίες που έχουν αποτοιχιστεί από την Παναγιά Κρήνα, τα στρώματα τα μεταγενέστερα του 12ου αιώνα που ήδη έχουν συντηρηθεί.
Η κα Καββαδία μας είπε ότι πολλοί ήταν αυτοί που ρωτούσαν τι γίνεται με αυτές τις τοιχογραφίες οπότε σχεδιάζεται να γίνει η σχετική έκθεση, έχοντας ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα ώστε τα έργα να είναι αρκετά ψηλά και να μην κινδυνεύουν από πλημμύρες.
Ενώ ετοιμάζονταν όμως η έκθεση με τις τοιχογραφίες, η καλλιτέχνης Αννίτα Αργυροηλιοπούλου (που διδάσκει σε γυμνάσιο στη Χίο), έκανε μια ενδιαφέρουσα πρόταση. «Σκεφθήκαμε σαν έναρξη να δώσουμε την αίθουσα σε αυτή την έκθεση που θα τη διοργανώνει η Εφορεία χρησιμοποιώντας κατά κάποιο τρόπο την καλλιτέχνη. Αυτό έγινε δεκτό, μας έκανε την πρόταση με τη σύλληψη την εικαστική που έχει κάνει με λίγα έργα και με ένα θεματολόγιο που θα ταίριαζε στη «Σκοτεινή Φυλακή», τη Γένεση και το Θάνατο», τόνισε η κα Καββαδία.
Δίνοντας λίγο το στίγμα για το τι θα συναντήσουμε σήμερα στα εγκαίνια της έκθεσης (7.00 μ.μ.) η Διευθύντρια της 3ης ΕΒΑ τόνισε ότι «πρόκειται για μια παρέμβαση στο χώρο. Η πρώτη εντύπωση που μπορεί να φανεί είναι ότι δεν έχουμε έργα.. Θα αφεθεί στον κάθε ένα επισκέπτη να τα δει, να τον συγκινήσουν, να σκεφθεί», σημειώνει.
Στην ερώτηση μας αν ο χώρος θα δίνεται για εκδηλώσεις, με αφορμή μια άλλη πρόταση που έγινε πριν καιρό αλλά απορρίφθηκε, η κα Καββαδία σχολίασε:
«Σας ευχαριστώ που με ρωτήσατε, γιατί θα το έλεγα και δεν θέλω να υπάρχουν παρεξηγήσεις. Είχε ζητηθεί ο χώρος από το Κέντρο Χιακών Μελετών και τον κ Μακριδάκη. για την παρουσίαση ενός βιβλίου σχετικό με το 1822. Είχε ζητηθεί βέβαια για τις 12.00 το μεσημέρι της Μ. Παρασκευής και δεν υπήρχε δυνατότητα να έχουμε τη Σκοτεινή Φυλακή ανοικτή και με φύλακες» σημείωσε η κα Καββαδία. Παρέπεμψε εξάλλου στην απάντηση που έδωσαν όπου αναφερόταν ότι μπορούσαν σε ένα άλλο μέρος ή σε διαφορετικό χρόνο να γίνει δυνατή η πραγματοποίηση της εκδήλωσης, παραδέχθηκε όμως πως το ότι δεν μίλησε με τον ενδιαφερόμενο η ίδια να δημιούργησε ένα πρόβλημα.


Πυριτιδαποθήκη εκδηλώσεων!
«Αυτό που θέλω να πω όμως για τη Σκοτεινή Φυλακή, είναι πως δεν νομίζω ότι προσφέρεται για παντός είδους εκθέσεις, εκδηλώσεις κλπ.. Η 3η ΕΒΑ μπορεί να αποκτήσει μια τέτοια αίθουσα στο καρνάγιο, όταν επισκευαστεί η πυριτιδαποθήκη που τώρα είναι νοικιασμένη σε ιδιώτη. Τότε θα αποκτήσουμε μια εξαιρετική αίθουσα μέσα στο Κάστρο, που θα δοθεί για αυτό εκδηλώσεις , συναυλίες, εκθέσεις τα πάντα!», σημείωσε.


«Κερασάκι»
Η Αρχαιολογία κάνει μια πολύ σημαντική εργασία, γιατί δεν καταφέρνει να συντηρεί και μια καλή εικόνα για την ίδια;», «τσιγκλήσαμε» την κα Καββαδία.
«Η μία αιτία είναι ότι τα θέματα που χειρίζεται τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί πάρα πολύ. Καλείται να αντιμετωπίσει και να δώσει λύσεις όχι μόνο στα αρχαιολογικά ζητήματα (δηλαδή να κάνει σωστικές ανασκαφές, να δώσει λύσεις στην οικοδομή που θέλει να χτίσει ο ιδιώτης, να αποφασίσει αν θα πρέπει να προχωρήσει στην απαλλοτρίωση, αν θα πρέπει να καταχώσει τα αρχαία για τις επόμενες γενιές ή αν θα αποφασίσει να τα καθαιρέσει). Είναι επίσης οι έλεγχοι σε όλα τα υπέργεια μέσα σε κηρυγμένους χώρους, στους οικισμούς, οι άδειες για κινηματογραφήσεις, φωτογραφήσεις, μελέτες κλπ., οι εξετάσεις των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων ακόμα και μιας γεώτρησης που γίνεται κοντά σε αρχαιολογικό χώρο», μας είπε.
Τόνισε εξάλλου ότι «η μονάδα κάνει δουλειά που δεν φαίνεται», ενώ παράλληλα εφαρμόζει ένα νόμο ο οποίος είναι αυστηρός. Μέσα στο χρόνο που έχει δεν μπορεί η υπηρεσία να ακροβατήσει σε ένα σκοινί επιλύνοντας τα προβλήματα του πολίτη αφού κυρίως έχει εντολή για την προστασία των αρχαίων.
Σημείωσε εξάλλου ότι πολλά από αυτά τα πράγματα που κάνουν και πετυχαίνουν έχουν δευτερεύουσα σημασία σε σχέση με τις αγωνίες του καθενός προσωπικά. «Το να βγει μια υπηρεσία να πει έκανα αυτό στα αρχαία τι σημαίνει για έναν που δεν έχει να φάει, που ζητάει δουλειά. Είναι οξύμωρο το σχήμα», σχολιάζει.
«Αυτό μας κρατά λίγο πίσω. Κάναμε κάποιες εκδηλώσεις αλλά μπορεί να θεωρηθούν ότι είναι το κερασάκι στην τούρτα, ακόμα και για εμάς όταν βλέπουμε ότι δεν μπορούμε να έχουμε χρήματα για την αναστήλωση των μνημείων, για να κάνουμε μελέτες…
«Μέσα σε αυτό το φόρτο της δουλειάς και των προσωπικών προβλημάτων του κάθε υπαλλήλου, μπορεί και η συμπεριφορά μας να μην είναι η πρέπουσα προς τους πολίτες. Να μην έχουμε χρόνο να εξηγήσουμε περισσότερο, να διευκολύνουμε μια λύση -την ιδανικότερη για αυτούς- που μπορούμε και να μην την ξέρουμε κιόλας», σημειώνει η Διευθύντρια της 3ης ΕΒΑ. Μιας υπηρεσίας που σπανίως ακούει καλά λόγια αφού η δράση της θεωρείται από αρκετούς και δυστυχώς καταδεικνύεται και από πολιτικά πρόσωπα και ως γρανάζι γραφειοκρατίας.
Μόνο που οι υπηρεσίες αυτές είναι εκείνες που κατάφεραν να συνδέσουν τα κομμάτια της ιστορίας μας, να αναδείξουν τον πολιτισμό μας κάνοντας μας να αισθανόμαστε εθνικά περήφανοι ακόμα και χωρίς… number one!


/////////


ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΑ ΕΝΟΣ ΠΙΝΑΚΑ
Το όνομα του ζωγράφου

Όταν ανοίχτηκε το διπλωμένο ρολό με το αντίγραφο της «Σφαγής της Χίου» βρέθηκε μέσα και ένα μικρό χάρτινο σημείωμα στη γαλλική γλώσσα. Οτι αποστέλλεται στον κ. Γενικό Διευθυντή Χίου, Χίος ΕΛΛΑΔΑ εκ μέρους του κ. Ευάγγελου Ιωα…
Το υπόλοιπο όνομα ήταν σβησμένο αλλά αμέσως έγινε κατανοητό ότι πρόκειται για τον Ιωαννίδη αφού ήταν γνωστό πως του είχε δοθεί η εντολή.


Πως γράφεται η ιστορία!
Ενδιαφέροντα τα στοιχεία του Γιάννη Μακριδάκη από τα «Τετράδια Μνήμης». Σύμφωνα με τον τύπο της εποχής τα εγκαίνια του Μουσείου της Χίου έγιναν στις 7 Ιουνίου 1922, παρουσία του βασιλιά και των γιων του.
Τότε παρουσιάστηκε και ο πίνακας του Ιωαννίδη, στην πανηγυρική ομιλία του καθηγητή Σαρικάκη – γυμνασιάρχης και επιμελητής αρχαιοτήτων- αναφερόταν ότι τι ο εν λόγω πίνακας ήταν δωρεάν του Γενικού Διευθυντή Χίου Γ. Σταυρινίδη.
Μετά από μερικές μέρες όμως ο τύπος έκανε γνωστό ότι είχε λογοκριθεί η ομιλία του Σαρικάκη από τον κ. Γενικό Διευθυντή!
Το σωστό ήταν ότι ο πίνακας ήταν πληρωμένος από τη Γενική Διεύθυνση και είχε παραγγελθεί επί Γ.Δ. Γιώργου Παπανδρέου!