Αρχική Νέα Εκπαίδευση - Επιστήμη Υδάτινοι πλανήτες με πιθανότητες ύπαρξης ζωής! – του Τάσου Σαραντή

Υδάτινοι πλανήτες με πιθανότητες ύπαρξης ζωής! – του Τάσου Σαραντή

7











Με την ολοκλήρωση του προγράμματος “Δαρβίνος” από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος, έξη διαστημικά σκάφη – τηλεσκόπια ίσως συμβάλουν στον εντοπισμό των υδάτινων πλανητών.

Υδάτινοι πλανήτες με πιθανότητες ύπαρξης ζωής!


Μπορείτε να φανταστείτε ότι  υπάρχουν γιγάντιοι πλανήτες που καλύπτονται μόνο από νερό;


Κι όμως, αν και δεν τους έχουμε ανακαλύψει, οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι πλανήτες που καλύπτονται μόνο από ωκεανούς, εκατοντάδες φορές μεγαλύτερους και δέκα φορές βαθύτερους από αυτούς της Γης, μπορεί να είναι πολύ συνηθισμένοι στον Γαλαξία μας.


Η θεωρία της ύπαρξης υδάτινων πλανητών προέκυψε μετά από την ανακάλυψη περισσότερων από 150 πλανητών τα τελευταία χρόνια , οι οποίοι βρίσκονται έξω από το ηλιακό μας σύστημα, γύρω από τα γονικά τους άστρα.


Μερικά από αυτά τα εξωηλιακά πλανητικά συστήματα περιέχουν γιγάντιους αέριους πλανήτες παρόμοιους με τον Δία που, όμως, περιστρέφονται πολύ κοντά στο γονικό τους άστρο. Για παράδειγμα, στο κοντινό αστέρι “51 Πήγασος”, ένας τέτοιος πλανήτης βρίσκεται οκτώ φορές πιο κοντά στο αστέρι του σε σχέση με την απόσταση που ο Ερμής, ο εσώτερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος, περιστρέφεται γύρω από τον ήλιο.


Σύμφωνα με τους επιστήμονες, εάν τέτοιοι πλανήτες γεννιούνται τόσο κοντά στα αστέρια τους, η τρομακτική θερμότητα θα πρέπει να τους έχει αναγκάσει να εξατμιστούν. Ετσι, οι φυσικοί συμπέραναν ότι αυτοί οι πλανήτες γεννήθηκαν πολύ μακρύτερα από τα αστέρια τους και στη συνέχεια “μετανάστευσαν” ελκυόμενοι  από τη βαρύτητα. Εάν αυτό μπορεί να συμβεί με έναν αέριο πλανήτη, τότε θα μπορούσε να συμβεί και σε έναν παγωμένο πλανήτη, όπως ο Ουρανός ή ο Ποσειδώνας.


“Εάν ένας τέτοιος πλανήτης “μετανάστευσε” προς το άστρο του, τότε η θερμότητα θα είχε λιώσει το τεράστιο στρώμα πάγου του, με συνέπεια να γίνει ένας πλανήτης με έναν γιγαντιαίο ωκεανό” λεει Κριστόφ Σοτίν από το Πανεπιστήμιο της Νάντης στη Γαλλία.


Ο Σοτίν και οι συνεργάτες του υπολόγισαν το βάθος του υγρού ύδατος σε γιγαντιαίους πλανήτες πάγου με μάζα 10 φορές μικρότερη από αυτή της Γης. Το βάθος εξαρτάται από τη θερμοκρασία της επιφάνειας του πλανήτη, η οποία με τη σειρά της εξαρτάται από την ατμόσφαιρα, η οποία μπορεί να περιέχει αέρια του θερμοκηπίου, και υδρατμούς που παγιδεύουν τη θερμότητα. Επειδή η ατμοσφαιρική σύνθεση ενός τέτοιου πλανήτη δεν είναι πολύ γνωστή, οι επιστήμονες υπολόγισαν το ωκεάνιο βάθος για διαφορετικές θερμοκρασίες της επιφάνειας.


Εάν η θερμοκρασία της επιφάνειας είναι 7 βαθμοί Κελσίου, ο ωκεανός θα έχει βάθος 72 χιλιόμετρα. Όμως, αν η θερμοκρασία της επιφάνειας είναι 30 βαθμοί Κελσίου, τότε το βάθος του ωκεανού θα είναι 133 χιλιόμετρα. Ένας ωκεανός βάθους 100 χιλιομέτρων είναι 10 φορές βαθύτερος από την βαθύτερη ωκεάνια τάφρο στη Γη και 40 φορές από το μέσο βάθος των ωκεανών της. Με τον ωκεανό να καλύπτει μια περιοχή έξι φορές αυτή της γης, μιλάμε για έναν όγκο 240 φορές μεγαλύτερο! “Ενας γήινος ωκεανός είναι απλώς μια λακκούβα, συγκρινόμενος με αυτόν”, επισημαίνει ο Σοτίν.


Κάποιοι άλλοι ερευνητές πιστεύουν επίσης στην ύπαρξη υδάτινων πλανητών, αλλά θεωρούν ότι γεννήθηκαν κοντά στα άστρα τους και ότι δεν μετανάστευσαν σε αυτά από κάπου μακριά. Σύμφωνα με τις προσομοιώσεις μιας ομάδας του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον στο Σιάτλ, είναι δυνατή η δημιουργία πλανητών με νερό  100 φορές περισσότερο από αυτό της Γης.


Σε τέτοιους ωκεάνιους πλανήτες, δεν θα υπήρχε καμία πιθανότητα ύπαρξης ηπείρων πάνω από το νερό, δεδομένου ότι τέτοιο ωκεανοί θα ήταν 10 φορές βαθύτεροι από το ύψος του Έβερεστ. Το κλίμα σε αυτούς τους κόσμους θα εξαρτιόταν από την τροχιά του πλανήτη και τον προσανατολισμό του άξονα με τον οποίο περιστρέφεται. Γι’ αυτούς τους λόγους ,δεν είναι προβλέψιμο.


Όμως ο καιρός σε τέτοιους πλανήτες μάλλον θα είναι ακραίος. “Στη Γη, οι τυφώνες ξεθυμαίνουν όταν αντιμετωπίζουν το έδαφος αλλά σε έναν ωκεάνιο κόσμο δεν θα υπήρχε καμιά στεριά για να αντιμετωπίσουν. Θα υπάρχουν σούπερ τυφώνες με τεράστια κύματα πάνω στον ωκεανό”, διευκρινίζει ο Σοτίν.


Ο ίδιος εξηγεί ότι σε ότι αφορά την πιθανότητα ύπαρξης ζωής σε τέτοιους πλανήτες: “Για τη γη, πιστεύουμε ότι η ζωή ξεκίνησε σε νερά με πολλά θρεπτικά συστατικά κοντά σε ηφαιστειακές διεξόδους στον πυθμένα της θάλασσας. Ο κρίσιμος παράγοντας, επομένως, είναι πόσος πάγος στον πυθμένα του ωκεανού χωρίζει το νερό από το ηφαιστειακό εσωτερικό του πλανήτη. Εάν είναι ένα λεπτό στρώμα, τότε οι προοπτικές για τη ζωή είναι καλές. Εάν είναι χοντρό στρώμα, τότε δεν είναι”.


Θα τους “δούμε” από τη λάμψη των ωκεανών τους


Αν και επί του παρόντος, με την υπάρχουσα τεχνολογία, οι υδάτινοι πλανήτες δεν είναι εύκολο να ανιχνευτούν, οι επιστήμονες ευελπιστούν ότι στο εγγύς μέλλον κάτι τέτοιο θα είναι εφικτό. Με τα σημερινά μέσα παρατήρησης υπάρχει δυσκολία ανίχνευσης ακόμη και μιας γιγαντιαία μάζας στο μέγεθος του Δία. Ετσι, τέτοια σώματα δεν ανιχνεύονται άμεσα, παρά μόνο από την επίδραση της βαρύτητάς τους πάνω στο γονικό άστρο τους.


Ετσι, οι επιστήμονες προσπαθούν να ανιχνεύσουν εξωηλιακούς πλανήτες από το φως που ανακλάται από τον Ηλιο τους. Όμως, αν πρόκειται για έναν πλανήτη σαν τη Γη αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο. “Εντούτοις, για έναν ωκεάνιο πλανήτη, πολύ μεγάλο και με έναν ωκεανό που λάμπει όπως ένα γιγάντιο κάτοπτρο, πρέπει να είναι πολύ ευκολότερο”, λεει ο Σοτίν.


Αυτήν την περίοδο, κατασκευάζονται διάφορα διαστημικά παρατηρητήρια για να ανιχνεύσουν τους εξωηλιακούς πλανήτες άμεσα. Ένα από αυτά είναι το πρόγραμμα “Darwin”. Πρόκειται για έναν στολίσκο έξι διαστημικών σκαφών της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA) που θα πετούν σε σχηματισμό, το καθένα εκ των οποίων θα φέρει ένα υπέρυθρο τηλεσκόπιο των δύο μέτρων. Η NASA αναπτύσσει τον “Επίγειο Ανιχνευτή Πλανητών, ένα τηλεσκόπιο του ορατού φωτός των οκτώ μέτρων.


Σε ότι αφορά την ύπαρξη ζωής στους υδάτινους κόσμους, κάποιοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η ηφαιστειακή δραστηριότητα δεν είναι απαραίτητη για να ξεκινήσει η ζωή. Οι επιστήμονες, του Πανεπιστημιακού Κολεγίου της Ουαλίας στο Κάρντιφ, πιστεύουν ότι η ζωή μεταφέρεται από το διάστημα με μικροοργανισμούς που διαδίδονται από το ένα σύστημα άστρων σε ένα άλλο με τη βοήθεια της σκόνης των κομητών. Εάν αυτή η άποψη της διαστρικής πανσπερμίας είναι σωστή, τότε οι ωκεάνιοι πλανήτες σίγουρα περιέχουν ζωή.
 


Τάσος Σαραντής

Το άρθρο στην εφημερίδα ΗΜΕΡΗΣΙΑ το Σάββατο 11/6/05.