Αρχική Νέα Εκπαίδευση - Επιστήμη Καθ’ οδόν προς Πλούτωνα, Χάροντα και Ευρώπη, του Τάσου Σαραντή

Καθ’ οδόν προς Πλούτωνα, Χάροντα και Ευρώπη, του Τάσου Σαραντή

10


Ολοι οι πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος έχουν δεχτεί την επίσκεψη τουλάχιστον ενός διαστημικού σκάφους, εκτός από τον Πλούτωνα.


Πρόκειται για τον ένατο πλανήτη του ηλιακού συστήματος, τον πιο απομακρυσμένο από τον Ηλιο, το μέγεθος του οποίου είναι μικρότερο από αυτό της Σελήνης. Τον Ιανουάριο του 2006 το διαστημικό σκάφος “Νέοι Ορίζοντες” της NASA θα εκτοξευτεί από το ακρωτήριο Κανάβεραλ με προορισμό τον Πλούτωνα και το φεγγάρι του, Χάροντα.


Αν και θα είναι το γρηγορότερο διαστημικό σκάφος που έχει φτιαχτεί ποτέ, θα φτάσει στον προορισμό του το καλοκαίρι του 2015 και, αφού μπει σε τροχιά γύρω από τον Πλούτωνα και τον δορυφόρο του, θα παραμείνει εκεί για πέντε μήνες. Στη συνέχεια, το σκάφος θα κατευθυνθεί βαθύτερα στη ζώνη Κούιπερ για να μελετήσει έναν ή περισσότερους από τους παγωμένους μικρόκοσμους που υπάρχουν σ’ αυτή την απέραντη περιοχή.


“Η αποστολή στον Πλούτωνα αποτελεί ένα ιστορικό εξερευνητικό ταξίδι που θα ξεκλειδώσει τα μυστικά από έναν μυστήριο πλανήτη, τόσο απόμακρο που Ηλιος φαίνεται από εκεί όπως ένα φωτεινό αστέρι στον ουρανό” δήλωσε για την σπουδαιότητα της αποστολής ο Δρ Εντ Γουίλερ, κεντρικός διευθυντής του Κέντρου Διαστημικών Πτήσεων Γκόνταρντ της NASA, όπου έχει μεταφερθεί το σκάφος για μια σειρά δοκιμών.


Οι “Νέοι Ορίζοντες” είναι εξοπλισμένοι με ένα εξελιγμένο επιστημονικό όργανο με το οποίο θα γίνει εφικτή η λήψη εικόνων που θα δημιουργήσουν έγχρωμους ψηφιακούς χάρτες υψηλής ανάλυσης της επιφάνειας του Πλούτωνα και του Χάροντα. Παράλληλα, θα γίνει εφικτή η χαρτογράφηση της κατανομής των παγετώνων του μεθανίου, του μοριακού αζώτου, του μονοξειδίου του άνθρακα και του νερού που πιθανά υπάρχουν στις επιφάνειες των δύο σωμάτων.


Αυτή την περίοδο ο Πλούτωνας βρίσκεται κοντά στο περιήλιο της τροχιάς του, δηλαδή το σημείο που βρίσκεται πιο κοντά στον Ήλιο. Αυτό είναι κάτι που συμβαίνει μια φορά κάθε δυόμισι αιώνες. Ο ένατος πλανήτης περιστρέφεται μία φορά κάθε 6,39 ημέρες γύρω από τον άξονά του και υπολογίζεται ότι η μάζα του είναι 0,0022 σε σχέση με αυτή της Γης.


Το 1988 διαπιστώθηκε ότι μια εξαιρετικά λεπτή ατμόσφαιρα περιβάλλει τον Πλούτωνα. Αν και η πίεση στην επιφάνειά του είναι περίπου 100 χιλιάδες φορές μικρότερη από αυτήν στη Γη, θεωρείται αρκετά μεγάλη ώστε να ευνοεί την ύπαρξη καιρού, ανέμων, ελαφριάς ομίχλης, χημικών αντιδράσεων και ιονόσφαιρας. Εντούτοις, η αδύναμη βαρύτητα του Πλούτωνα δεν κρατά την ατμόσφαιρά του πολύ σφιχτά και έτσι, τα ανώτερα στρώματά της θα μπορούσαν να μοιάζουν με την ατμόσφαιρα ενός κομήτη.


Τα τελευταία χρόνια ο Πλούτωνας έγινε η αφορμή για να ξεσπάσει μια έντονη διαμάχη μεταξύ των αστρονόμων για το εάν πρέπει να περιλαμβάνεται στη λίστα των εννέα κύριων πλανητών που αποτελούν το ηλιακό μας σύστημα, αφού το μέγεθός του είναι πάρα πολύ μικρό. Με διάμετρο περίπου 2.300 χιλιόμετρων, είναι αρκετά μικρότερος από οποιονδήποτε άλλο πλανήτη, ακόμη και από επτά φεγγάρια διαφόρων πλανητών του ηλιακού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης και της Σελήνης. Επιπλέον, το φεγγάρι του, ο Χάροντας, έχει μέγεθος λίγο μικρότερο από τον Πλούτωνα με διάμετρο 1.180 χιλιόμετρα περίπου. Σύμφωνα με κάποιες εκδοχές, ο Πλούτωνας ήταν φεγγάρι που δραπέτευσε από τον Ποσειδώνα, λόγος για τον οποίο μοιάζει με τον μεγαλύτερο δορυφόρο του, τον Tρίτωνα.


Η ώρα της Ευρώπης


Μια ακόμη αποστολή που βρίσκεται στα “σκαριά” αφορά την εξερεύνηση του αινιγματικού φεγγαριού του Δία, την Ευρώπη. Πρόκειται για ένα παγωμένο κόσμο ο οποίος μπορεί να διαθέτει έναν ωκεανό που, ίσως, υποστηρίζει την ύπαρξη κάποιας μορφής ζωής. Ηδη, μια ομάδα της NASA έχει χρηματοδοτηθεί προκειμένου να εξετάσει το διαστημικό σκάφος που απαιτείται για μια τέτοια αποστολή, το χρόνο του ταξιδιού και τις τεχνικές λεπτομέρειες. Η εκτόξευση του σκάφους θα γίνει μεταξύ του 2012 και του 2015.


Στόχος της αποστολής θα είναι να επιβεβαιωθεί ή να αποκλειστεί η ύπαρξη ενός ωκεανού κάτω από την επιφάνεια του φεγγαριού, να μελετηθεί ο πάγος και να ελεγχθούν τα οργανικά και ανόργανα υλικά. Σε αντίθεση με τα φεγγάρια του Δία Καλλιστώ και Γανυμήδη, η Ευρώπη παρουσιάζει μια σχεδόν ολοκληρωτική απουσία κρατήρων. Αυτό μαρτυράει μια νεαρή και ενεργή επιφάνεια που συνεχώς αλλάζει. Κανένα χαρακτηριστικό της δεν είναι ψηλότερο από μερικές εκατοντάδες μέτρα, διότι οποιαδήποτε ανωμαλία κι αν δημιουργηθεί στην επιφάνειά της εξαφανίζεται μέσα σε μερικές χιλιάδες χρόνια. Πρόκειται για έναν εκπληκτικά επίπεδο σχετικά κόσμο, με ρωγμές στην παγωμένη επιφάνεια που οφείλονται σε παλιρροιακές δυνάμεις και πτώσεις μετεωριτών.

Άρθρο του δημοσιογράφου κ. Τάσου Σαραντή, δημοσιευμένο στην Ημερησία