Αρχική Νέα Εκπαίδευση - Επιστήμη “Μεταμοσχεύσεις προσώπων: το τελευταίο ταμπού της χειρουργικής”, του Τάσου Σαραντή

“Μεταμοσχεύσεις προσώπων: το τελευταίο ταμπού της χειρουργικής”, του Τάσου Σαραντή

5


Αν και έχει περάσει ενάμισης χρόνος από τότε που βρετανοί, γάλλοι και αμερικανοί χειρούργοι δήλωσαν ότι είναι έτοιμοι να πραγματοποιήσουν μεταμοσχεύσεις προσώπων από νεκρούς δότες, καμιά τέτοια επέμβαση δεν έχει πραγματοποιηθεί.


Τόσο τα ηθικά διλήμματα που προκύπτουν από τέτοιου είδους επεμβάσεις, όσο και οι αντικειμενικές δυσκολίες που ενέχει η πραγματοποίησή τους, φαίνεται ότι καθιστούν τις μεταμοσχεύσεις προσώπων το τελευταίο ταμπού της χειρουργικής.


Όπως διευκρινίζουν οι επιστήμονες που δηλώνουν πρόθυμοι να προχωρήσουν σε μεταμοσχεύσεις προσώπων, αυτού του είδους οι επεμβάσεις δεν μπορούν να θεωρηθούν επεμβάσεις πλαστικής χειρουργικής κοσμετολογικού χαρακτήρα.


Η πραγματοποίησή τους αποσκοπεί στο να βοηθήσει εκείνους τους ανθρώπους που βρέθηκαν σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης των οποίων το πρόσωπο παραμορφώθηκε ή ακρωτηριάστηκε. Εντούτοις, αυτές οι επεμβάσεις θεωρούνται εξαιρετικά δύσκολες, αφού το ανθρώπινο δέρμα είναι ιδιαίτερα επιθετικό προς οποιαδήποτε ξένη πρωτεΐνη και οποιονδήποτε ξένο ιστό.


Επιπλέον, το ανθρώπινο επιθήλιο είναι επιφορτισμένο με έναν μεγάλο αριθμό από τις περισσότερες χρήσιμες λειτουργίες για τον οργανισμό, οι οποίες μπορούν να αφανιστούν εύκολα μετά από μία μεταμόσχευση. Μία από αυτές είναι η διαδικασία κατά την οποία το σώμα προστατεύεται από τα τραύματα, έτσι ώστε να αποτρέπεται η διείσδυση διαφόρων ουσιών και μικροοργανισμών που αφαιρούν το νερό και τα μεταβολικά προϊόντα από τον οργανισμό.


Επιπλέον, το δέρμα είναι αυτό που αποσυντίθεται πρώτο σε περίπτωση θανάτου. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, οι χειρούργοι δεν έχουν μεγάλα χρονικά περιθώρια για την πραγματοποίηση μιας μεταμόσχευσης προσώπου, όπως έχουν, για παράδειγμα, με την μεταμόσχευση της καρδιάς ή του συκωτιού.


Σε αυτές τις αντικειμενικές δυσκολίες προστίθενται κι άλλες: Το δέρμα έχει ένα εξαιρετικά περίπλοκο σύστημα κυκλοφορίας του αίματος, ενώ παράλληλα στο δέρμα υπάρχουν αμέτρητες απολήξεις νεύρων. Αντίθετα από οποιοδήποτε άλλο ανθρώπινο όργανο, το δέρμα ανανεώνεται και αναπτύσσεται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής ενός ανθρώπου.


Αν και η εξέλιξη της επιστήμης προσφέρει διάφορες εναλλακτικές λύσεις για την μεταμόσχευση δέρματος, όπως την ανάπτυξη τεχνητών υποκατάστατων ή την πιο πρόσφατη μερική παραγωγή δέρματος από εμβρυϊκά κύτταρα, η ποιότητα των λαμβανόμενων υποκατάστατων δείχνει ότι τέτοιου είδους επεμβάσεις δεν αγγίζουν πάντα την επιτυχία.


Σε ότι αφορά άλλες πτυχές του ζητήματος, τα καθαρά τεχνικά θέματα τέτοιων διαδικασιών φαίνονται μάλλον υπερνικήσιμα. Οι δυνατότητες των πλαστικών χειρουργικών επεμβάσεων, κατά τις οποίες οι χειρούργοι αξιοποιώντας ιστούς του δέρματος και των οστών μπορούν να αλλάξουν τα χαρακτηριστικά της εμφάνισης ενός προσώπου, είναι ευρύτερα γνωστές. Αλλωστε, αρκετοί εγκληματίες πολέμου των Ναζί, αλλά και αρκετοί «σύγχρονοι» εγκληματίες έχουν αλλάξει τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους με τη βοήθεια της πλαστικής χειρουργικής. Όμως και σ’ αυτές τις επεμβάσεις δεν μεταμοσχεύτηκε ποτέ δέρμα από νεκρούς δότες.


Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες έχουν πραγματοποιήσει μεταμοσχεύσεις προσώπων από νεκρούς δότες σε νεκρούς λήπτες. Ενας αποτρεπτικός παράγοντας για την πραγματοποίηση τέτοιων επεμβάσεων είναι ότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών, ο κίνδυνος απόρριψης του ξένου ιστού μπορεί να φτάσει στο 10% κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους  μετά την μεταμόσχευση, ενώ μπορεί να αυξηθεί στο 30-50% από το δεύτερο μέχρι και το πέμπτο έτος μετά. Οπως και να έχει, τα φάρμακα που πρέπει να λαμβάνονται προκειμένου να μην απορριφθεί το μόσχευμα μπορεί να έχουν τρομερές παρενέργειες.


Σε ότι αφορά το κότσος μιας επέμβασης μεταμόσχευσης προσώπου, εκτιμάται ότι θα ανέρχεται στα 35.000 δολάρια, ενώ θα απαιτούνται περίπου 10.000 δολάρια κάθε χρόνο για την μετεγχειρητική συντήρησή του. Μια επέμβαση μεταμόσχευσης καρδιάς κοστίζει από 50 έως 285 χιλιάδες δολάρια, ενώ μια μεταμόσχευση νεφρών κυμαίνεται από 25 έως 125 χιλιάδες δολάρια.


Ηχηρά ΟΧΙ


Στις αρχές του περασμένου έτους η αρμόδια Επιτροπή Βιοηθικής της Βρετανίας απαγόρευσε σε γιατρούς του Βασιλικού Κολεγίου Χειρουργικής να πραγματοποιήσουν μεταμοσχεύσεις προσώπων σε ζωντανούς ασθενείς. Εξι μήνες μετά αμερικανοί επιστήμονες του Πανεπιστημίου Λούσβιλ, που έχουν πραγματοποιήσει τέτοιες επεμβάσεις σε πτώματα που είχαν δωριστεί για ιατρική έρευνα, έκαναν αίτηση για να λάβουν επίσημη άδεια από την θεσμοθετημένη επιτροπή επιθεώρησης του Ιδρύματος, αλλά δεν έχουν λάβει ακόμη απάντηση. Σύμφωνα με  βρετανική ανθρωπιστική οργάνωση Changing Faces, η οποία συμπαραστέκεται σε ανθρώπους με δυσμορφίες στο πρόσωπο, «υπάρχει ένας πάρα πολύ μεγάλος αριθμός ερωτήσεων, των οποίων οι απαντήσεις είναι απαραίτητες προτού βρεθεί βιώσιμη λύση για ασθενείς με σοβαρές δυσμορφίες σε μια τόσο επικίνδυνη εγχείρηση, η οποία βρίσκεται σε τόσο πρώιμο πειραματικό στάδιο».

Άρθρο του Τάσου Σαραντή στην εφημερίδα ΗΜΕΡΗΣΙΑ,