Αρχική Πολιτισμός Μίκης Θεοδωράκης: “Το όνομά μου είναι πάντα σε διάταξη μάχης”

Μίκης Θεοδωράκης: “Το όνομά μου είναι πάντα σε διάταξη μάχης”

4



“Επειδή υπάρχουν δύο θέματα πολύ σοβαρά σ’ αυτήν την πρωτοβουλία που πήρε ο Δήμαρχος, η Δημαρχία της Χίου, δηλαδή εμπλέκονται ο πολιτισμός και τα ελληνοτουρκικά εγώ υπολογίζω ότι θέλω δύο ώρες για να εκθέσω καθαρά τις σκέψεις μου κλπ.. Γι’ αυτό θα ήθελα να αρχίσουμε ανάποδα, να μου κάνετε εσείς ερωτήσεις. Τι προβλήματα ανέκυψαν, τι προβλήματα υπάρχουν, τι θετικά, τι αρνητικά, τι λέγεται , τι δεν λέγεται. Το τι δεν λέγεται είναι πολύ περισσότερα βέβαια αλλά υπονοείται, μιλάω γενικά για τον τύπο, γιατί εμένα με συνοδεύει πάντοτε σε αυτά που κάνω το “δεν λέγεται”. Όσο για το λέγεται καλύτερα να μην λέγεται…”, σημείωσε κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου που διοργάνωσε ο Δήμος Χίου -στα πλαίσια των εκδηλώσεων ΘΕΟΔΩΡΑΚΕΙΑ- Πολιτισμός στις ακτές του Αιγαίου- ο Μίκης Θεοδωράκης. Χείμαρρος όμως συνέχει λέγοντας τις θέσεις του πάνω στον πολιτισμό, το κυπριακό και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.


“Και βλέπετε και τώρα ότι τα ελληνοτουρκικά βρίσκονται σε μια κρίσιμη φάση. Δηλαδή σκέφτομαι ότι είμαι ο άνθρωπος για τις πολύ δύσκολες δουλειές. Το 1986 που πήραμε την πρωτοβουλία μαζί με το Ζουλφί να κάνουμε την πρώτη Επιτροπή Ελληνοτουρκικής Φιλίας στην Πόλη, είχαν δικτατορία. Η πρώτη συναυλία που κάναμε οι στρατιώτες βρίσκονταν μέσα στην αίθουσα, στην Τουρκία. Καταλαβαίνετε τι κόπο και τι κίνδυνο παίρναμε οι Τούρκοι και εμείς, θα πείτε εγώ δεν κινδύνευα στην Τουρκία αλλά μόλις πάτησα το πόδι μου στην Αθήνα άρχισε η λάσπη. Η λάσπη που έφαγα τότε για τα ελληνοτουρκικά, υπολογίζω ότι θα μπορούσα να μην κάνω πεδιάδα όλο το Αιγαίο, αλλά υπολογίζω ότι ένα μεγάλο μέρος του Αιγαίου θα το έκανα πεδιάδα! Εύφορη πεδιάδα! Σας λέω μόνο ότι από τις φωνές που ακούστηκαν τότε, υπήρχαν και ορισμένες έτσι που άνθισαν περισσότερο, νυν βουλευτής είπε σοβαρά ότι “αυτόν πρέπει να τον πάμε στο Γουδί να τον εκτελέσουμε ως προδότη”.
Αλλά μετά… δεν ξέρετε ίσως εσείς ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο οποίος αναγνώρισε δημόσια ότι δεν οίδε και εγώ οίδα, ανέθεσε στην Επιτροπή μας το πρώτο μήνυμα στον Τουρκικό λαό. Πήγε όλη η Επιτροπή στην Πόλη, ήταν και οι Τούρκοι φίλοι μας, εγώ διάβασα το μήνυμα του Παπανδρέου. Ήταν μόνο η κρατική τηλεόραση τότε και όση ώρα διάβαζα εγώ -και μετέφραζε τουρκική φωνή- ήταν φωτογραφία ο Παπανδρέου. Και αμέσως μετά πήγαμε στον Οζάλ που ήταν Πρωθυπουργός, και τότε ο Οζάλ αποφάσισε να άρει την απαγόρευση για τους έλληνες και μπορούμε να πάμε χωρίς βίζα στην Τουρκία. Ενώ στην Ελλάδα εξακολουθεί ακόμα η απαγόρευση. Δεν πείσθηκαν οι Έλληνες, οι Τούρκοι πείστηκαν.
Η δεύτερη αποστολή που έκανα πάλι στον Οζάλ, από την άλλη μεριά του Μητσοτάκη. Ο Μητσοτάκης με παρακάλεσε να πάω και να του πω στον Οζάλ μία κουβέντα, μία φράση. “Έλα να κάνουμε μαζί αυτό που έκανε ο Κεμάλ μαζί με το Βενιζέλο”. Τότε ήταν Πρόεδρος ο Οζάλ, του είπα λοιπόν ότι αυτό προτείνει ο Έλληνας Πρωθυπουργός και μου είπε “Αμέσως, ναι…αλλά να μην υπάρχουν δημοσιογράφοι. Χωρίς δημοσιογράφους κάνω αύριο τη φιλία με την Ελλάδα, με τους δημοσιογράφους δεν μπορώ, γιατί θα με βγάλουν προδότη”…
Εγώ είχα χρησιμοποιήσει τότε, τη λέξη “μπουνταλάδες”. Γιατί να είμαστε οι μπουνταλάδες που να τρέφουμε με το υστέρημά μας τις πολεμικές βιομηχανίες; τους δίνουμε λεφτά και τα στερούμε από τις χώρες μας και είναι πραγματικά πολύ όμορφες και εμείς φεύγουμε Έλληνες και Τούρκοι μετανάστες, αφήνουμε τον τόπο μας, δεν έχουμε υποδομή, δεν έχουμε σχολεία, δεν έχουμε υγεία είμαστε καθυστερημένοι λαοί γιατί είμαστε μπουνταλάδες.
Και τότε ο Οζάλ μου λέει, άκουσα αυτό που είχες πει για τους μπουνταλάδες και συμφωνώ απόλυτα. Λοιπόν θα δεις ότι είμαστε λιγότερο μπουνταλάδες και μου απαρίθμησε τα έργα που έκαναν με την περικοπή από 3 τόσο % σε 2% του ΑΠΕ των αμυντικών δαπανών.
Μεταξύ αυτών μου δείχνει και ένα κινητό. Λέω τι είναι αυτό. Το έχετε στην Ελλάδα; του λέω δεν το ξέρω. Μου λέει είναι κινητή τηλεφωνία, θέλεις να μιλήσεις με το σπίτι σου; και μιλώ με τη γυναίκα μου. Αυτό έγινε επί Μητσοτάκη ’92-’93.
Εν τω μεταξύ εγώ πήγαινα μία εκ μέρους του ΠΑΣΟΚ, μία εκ μέρους της ΝΔ αλλά όταν άλλαζε η κατάσταση με χτυπάγανε και το ΠΑΣΟΚ και η ΝΔ και όλοι με χτυπάγανε. Αυτός ήταν ο ρόλος μας. αργότερα βέβαια, τα πράγματα έφτιαχναν, μας ξέχασαν τελείως όταν ο Γιώργος Παπανδρέου χόρευε ζεϊμπέκικο μαζί με τον Τζεμ.
Ο Καραμανλής έγινε κουμπάρος με τον Ερντογάν, εμείς ξεχαστήκαμε. Τώρα μας ξαναθυμούνται πάλι, γιατί είναι δύσκολα τα πράγματα. Διότι έχουμε το πρόβλημα της ένταξης της Τουρκίας στην Ευρώπη, διότι υπάρχει το Κυπριακό. Έτσι αυτή η πρωτοβουλία που πήραμε (σ.σ. οι εκδηλώσεις) είναι πάνω σε ένταση, είμεθα πάντοτε σε μία διάταξη μάχης.
Τώρα θα καταλάβουμε ότι όταν είπα πάρτε τα “Θεοδωράκεια”, πάρτε το όνομά μου, αλλά το όνομά μου είναι πάντα σε διάταξη μάχης θα καταλάβουν τι εννοούσα. Τραβάει κεραυνούς! Γευτήκατε ήδη και εσείς τον τίτλο του προδότη. Τον φάγατε και εσείς (προς Μεννή)! Θεοδωράκης χωρίς προδοσία δεν πάει. Είμαι 80 χρόνων προδότης, αλλά έχω ξεκινήσει την προδοσία πολύ πιο πριν. Είναι 150, 180 ετών προδότης. Μαζί με τον Κολοκοτρώνη, είμαστε προδότες…


“Εγώ είμαι πάντα ένας ελεύθερος σκοπευτής. Βλέπω πράγματα που δεν τα βλέπετε εσείς. Έτυχε να ζήσω μέσα στην καρδιά των γεγονότων, ζημώθηκα μέσα στα γεγονότα. Είτε ήταν η εποχή η μαύρη του εμφυλίου πόλεμου, είτε μετά τον εμφύλιο πόλεμο, η εποχή του ’60 τότε που ανεβάζαμε με τους Λαμπράκηδες που ήταν μια πολύ δύσκολη εποχή και ιδιαίτερα μέσα στην εποχή της χούντας. Και ίσως επειδή είδα την πραγματικότητα φοβήθηκα πιο πολύ από εσάς.
Έτσι και τώρα φοβάμαι, δεν αφορά όμως τους λαούς. Όπως είπα και στον Τσεσμέ οι λαοί δεν είναι εχθροί., ο μεγάλος εχθρός είναι ο φόβος και αυτοί που καλλιεργούν το φόβο. Και ένα μερίδιο αυτών που καλλιεργούν το φόβο είναι οι εργολάβοι των όπλων! Όταν γίνεται κάποια κρίση, στα Ιμια κλπ, θα δείτε στις τηλεοράσεις βγαίνουν απόστρατοι στρατηγοί και μιλάνε, αυτοί είναι που μεσολαβούν για την πώληση των όπλων. Και θησαυρίζουν οι αμερικάνοι, γιατί κάθε χρόνο πληρώνουμε… και η νέα κυβέρνηση ο κ. Καραμανλής πήγε να δει το Μπους και η επιταγή ήταν να αγοράσουμε τόσα F-16, που θα κάναμε 100 νοσοκομεία, 200 σχολεία κλπ.. Τα δίνουμε αυτά που σε δύο χρόνια που θα έχουν ξεπεραστεί θα πάρουμε και άλλα όπλα, και άλλα πάλι, πότε θα τελειώσει αυτό το πράγμα; 
Γι’ αυτό οι ελεύθερες φωνές, όπως είμαι εγώ και θα είμαι και πάντοτε και τώρα οι Χιώτες καταλαβαίνουν τι σημαίνει αυτό. Διότι νόμιζαν ότι ήταν πολύ απλό να δώσουν τον τίτλο “Θεοδωράκη”, τώρα θα καταλάβουν τι δύσκολο πράγμα που είναι. Ήδη βγήκαν μέσα και είπαν ότι είναι θέατρο μιας χρήσης, είπαν θεσμοί μιας χρήσης. Εδώ τα γράφουν, οι ίδιοι οι Χιώτες. Πήγατε στο θέατρο χθες και είδατε τι θέατρο ήταν, πως το κάνανε!
Έστω και αν δεν ήταν τέλειο θέατρο, δεν ήταν η Metropolitan opera, αλλά γίνεται ένα θέατρο. Αντί να πούμε επιτέλους έγινε ένα θέατρο, αλλά εκεί διότι το όνομά μου σηματοδοτεί…
…Είμαι λίγο φορτισμένος, διότι ήταν άτυχη η στιγμή αλλά νομίζω ότι θα βελτιωθεί αυτό. Διότι δύο τινά θα γίνουν. Δεν θα μπει η Τουρκία στην Ευρώπη; τελειώσανε τα πράγματα εκεί θα αλλάξουν τα πράγματα. Δεν ξέρω τι θα έρθει για τους Τούρκους, τι Κυβέρνηση θα έρθει και αλίμονο μας αν θα έχουμε καμιά Κυβέρνηση στρατιωτικών, και αλίμονο και στην Ευρώπη!
Για αυτό και εγώ εγκρίνω την πολιτικής της Κυβέρνησης και της Κυπριακής Κυβέρνησης, που επιμένουν στην ένταξη της Τουρκίας στην Ευρώπη, παρότι που υπάρχουν φωνές όπως η Γερμανία η Γαλλία που λένε αυτά τα πράγματα.
Και εγώ δεν πιστεύω ότι αυτή τη στιγμή , πρέπει να εμποδιστεί η Τουρκία να μπει μέσα στην Ευρώπη, για εμάς τους έλληνες είναι θέμα ζωτικό. Ζωτικό!
Όσο αφορά την Κύπρο, ξέρω ότι οι Τούρκοι στενοχωρήθηκαν και μαζί μου γιατί το όχι της Κύπρου το εξέλαβαν ως άρνηση να συγκατοικήσουν με τους Τούρκους στην Κύπρο, που είναι ψέματα. Γιατί ξέρουν πολύ καλά και τους αγώνες τους δικούς μου και του ΑΚΕΛ για τη συγκυβέρνηση. Το όχι ήταν σ’ ένα σχέδιο πονηρό που στην Κύπρο θα διαιώνιζε την κυριαρχία των ξένων συμφερόντων. Αυτό πιστεύω.
Και προτείνω μια άλλη λύση. Λύση που είναι εφικτή μιας και η μισή Ευρώπη είναι σήμερα Ευρώπη να γίνει και η άλλη Κύπρος Ευρώπη., Γιατί να έχουμε τον κ. Ανάν και τους άλλους και να μην έχουμε την Ευρωπαίκή Κοινότητα η οποία έχει περισσότερα εχέγγυα για μια δημοκρατική πορεία στην Κύπρο, με ίσα δικαιώματα να υπάρχει ασφάλεια κλπ.
Έγινε μία πρόταση, ήθελα να την καταθέσω εδώ σε αυτή τη στιγμή και θα δείτε ότι είναι κάτι που θα συζητηθεί στο μέλλον, Γιατί για μένα είναι το αυγό του Κολόμβου.
Και το δεύτερο θέμα που έκανε επίσημα από εδώ, και είναι το θέμα της βίζας για να βάλουμε την κυβέρνηση και τον πολιτικό κόσμο στις ευθύνες του. και θα κάνουμε και ζύμωση, διότι δεν μπορούμε να κάνουμε αυτές τις γιορτές να πηγαίνουμε εμείς ελεύθερα στην άλλη μεριά και για να έρθει ένας Τούρκος πρέπει να πάει στη Σμύρνη, να πάρει βίζα και να πληρώσει και 50 δολάρια. Τι είναι αυτό το πράγμα. Αυτό είναι κλοπή. Κάτι απίστευτο.


Όσο αφορά το Θέατρο που έγινε, και εδώ πρέπει να καταλάβετε ότι και εγώ δεν είμαι γενικώς και αόριστα ενός πολιτισμού, είμαι για ένα συγκεκριμένο μοντέλο πολιτισμού.
Εγώ πιστεύω ότι ιδιαίτερα λόγω μιας ιστορικής συγκυρίας,  ιδιαίτερα στον τομέα του τραγουδιού έζησαν ορισμένοι ιδιοφυείς συνθέτες της λαϊκής μουσικής που έκαναν πραγματικά αριστουργήματα και ακολούθησε μια πρώτη γενιά με εμένα και το Χατζηδάκι που πήραν το λαϊκό τραγούδι και έκαναν έντεχνο λαϊκό και ήρθε μια νέα γενιά όπου το αποτέλεσμα είναι: χάρη στη μοναδική περίπτωση που έχει γίνει στον κόσμο ποτέ, σύζευξη μουσικής και ποίησης, διότι πρέπει να ξέρετε ότι αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι έχουμε δύο νόμπελ ποίησης (Σεφέρης Ελύτης) και δύο βραβεία Λένιν (Βάρναλης, Ρίτσος). Δεν έχουμε μία μοναδικότητα; Αλλά και άλλοι, ο Σολωμός, ο Κάλβος, αυτός ο περίεργος άνθρωπος δεν έκανε εγερτήρια πολεμικά εναντίον της Σκλαβιάς, ο Παλαμάς δεν ήταν έτσι, ο Σικελιανός;
Με το τραγούδι, όχι για να παίζεται στις μικρές αίθουσες αλλά να πηγαίνεις τις αγορές, να πηγαίνει στα γιαπιά, στις διαδηλώσεις, που ξανάγινε αυτό;
Αυτό έδωσε μεγάλη δύναμη στον κόσμο διότι ο κόσμος να ξέρετε στον πολιτισμό δίνει την πρωτοκαθεδρία. Μπορεί να μην το λέει, για τον κόσμο όμως είναι η αναπνοή του, είναι το καθημερινό του το ψωμί, εκεί είναι ο πολιτισμός το τραγούδι!
Χάρη λοιπόν σε αυτά δημιουργήθηκε ένας μοναδικός πολιτισμός και κοντά στο τραγούδι είχαμε μία γενική αναγέννηση στον πολιτισμό, αλλά δυστυχώς βγάλαμε μόνοι τα μάτια μας.
Δεν είναι μόνο ότι ήρθαν τα μεγάλα μονοπώλια απέξω, με τα αμερικάνικα τραγούδια κλπ. Την εποχή που το λαϊκό τραγούδι ηγεμόνευε σε όλη την Ελλάδα, η Ελένη Βλάχου που ήταν μια συντηρητική γυναίκα διευθύντρια της Καθημερινής, αλλά ήταν βασικά αντιδραστική και είχε θορυβηθεί από αυτή την αγάπη της νεολαίας στο τραγούδι έκανε συστηματική δουλειά και με βοηθό τον περίφημο Μαστοράκη, που συνεργάστηκε με τη χούντα αργότερα. Πήγαινε η εφημερίδα η Μεσημβρινή και ξεσήκωνε τα παιδιά με το ροκ και τη τζαζ. Εδώ στο Καραϊσκάκη έφερναν ξένα συγκροτήματα τσάμπα, δεν πήγε ο κόσμος. Θα μπορούσαμε να τα αντιμετωπίσουμε και αυτά αλλά για λόγους καθαρά κομματικούς και πολιτικούς, επειδή αυτό το τραγούδι ήταν συνδεδεμένο με την αριστερά… Και σε αυτό φταίνε οι πολιτικοί. οι πολιτική το έκαναν.
Και αφού τα έριξαν όλα αυτά και αφού άνοιξαν τις πόρτες και μπήκε πλέον το εμπορικό -λεγόμενο- τραγούδι. Το ντάπα -ντούπα, το τίποτα δηλαδή, τώρα κλαίνε και λένε μα τι είναι αυτά. Εσείς τα κάνατε!
Και σήμερα βρισκόμαστε σε ένα σημείο αφελληνισμού. Πρέπει λοιπόν να έχουμε φρούρια και αυτό πρέπει να γίνει με το θέατρο. Και για αυτό θα βρείτε μεγάλα εμπόδια και πολλούς εχθρούς. Εγώ τα ξεπέρασα αυτά λόγω ύψους. Ήμουν πολύ ψηλός και καθώς περνούσαν τα βέλη τα έβλεπα και δεν με έπιαναν. Εσύ, προς Μεννή, είσαι κοντούτσικος και θα σε φάνε τα βέλη.


Στην ερώτηση που θέσαμε στον κ. Μεννή για τα άλλα έργα, όπως το ζήτημα του νερού, και αν θα γίνουν τόσο γρήγορα όσο είδαμε να γίνεται και το Θέατρο “Μ. Θεοδωράκης”, ο Δήμαρχος Χίου σημείωσε τις ενέργειες που έχουν κάνει για το ζήτημα της επίλυσης του νερού, πιστεύοντας ότι το επόμενο καλοκαίρι θα έχουμε νερό τόσο από το ταχυδιυλιστήριο όσο και από τις μονάδες αφαλάτωσης.
“Έχω μία πρόταση είπε ο κ. Θεοδωράκης, ο κ. Εκρέμ (σ.σ. αντιδήμαρχος Τσεσμέ) είπε ότι μπορούν να λύσουν το πρόβλημα του νερού, απλώς με ένα σωλήνα που θα περάσει από κάτω και απέναντι έχουν χιλιάδες τόνους νερού να πλημμυρίσουν τη Χίο. Εδώ χρειάζεται πολιτική λύση γιατί δεν το εξετάζεται;”, αναρωτήθηκε ο κ. Θεοδωράκης.
Μάλιστα πρότεινε “οι πολίτες της Χίου, και οι πολίτες του Τσεσμέ να κάνουν μια γενική συνέλευση και να πουν εμείς αυτό θέλουμε. Εμείς θα δίνουμε αιολική ενέργεια και αυτοί θα μας δίνουν νερό”, σχολίασε ο Μίκης Θεοδωράκης ακούγοντας την πρόταση Μεννή για την ηλεκτρική διασύνδεση των νησιών.


ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Θοδωρής Πυλιώτης (ΑΠΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ)