Αρχική Νέα Εκπαίδευση - Επιστήμη “Παγκόσμιος πόλεμος” για… ένα δευτερόλεπτο, του Τάσου Σαραντή

“Παγκόσμιος πόλεμος” για… ένα δευτερόλεπτο, του Τάσου Σαραντή

12

 Η παράταση κάποιων ετών κατά ένα δευτερόλεπτο, προκειμένου να εξισορροπείται η μέτρηση του χρόνου όταν η διάρκεια της ημέρας αυξάνεται εξαιτίας της επιβράδυνσης στην περιστροφή της Γης, είναι μια πάγια τακτική που ακολουθείται από το 1972.


Εντούτοις, η πρόταση των ΗΠΑ να καταργηθεί η παράταση των ετών κατά ένα δευτερόλεπτο αποτελεί “κόκκινο πανί” για τους περισσότερους επιστήμονες στον κόσμο, αφού αναμένεται να προκαλέσει χάος στους αστρονόμους, στους χειριστές των δορυφόρων και στα υπάρχοντα συστήματα λογισμικού.


Η προσθήκη ή η αφαίρεση ενός δευτερολέπτου από τα ατομικά ρολόγια αποφασίζεται κάθε έξι μήνες (στις 30 Ιουνίου ή στις 31 Δεκεμβρίου) από το Παρατηρητήριο του Παρισιού, προκειμένου να συντονίζεται ο χρόνος αυτών των ρολογιών με τον ηλιακό χρόνο που χρησιμοποιείται από τους αστρονόμους. Από το 1972 και μετά 21 έτη έχουν παραταθεί κατά ένα δευτερόλεπτο, ενώ έχουν υπάρξει και 11 χρόνια  κατά τις οποία  έχει αφαιρεθεί ένα δευτερόλεπτο. Το τελευταίο έτος που πήρε παράταση ενός δευτερολέπτου ήταν το 1997, ενώ το επόμενο θα είναι το έτος που διανύουμε, στις 31 Δεκεμβρίου.


Ο πόλεμος του δευτερολέπτου ξεκινάει από τη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα σε δύο μορφές χρονομέτρησης: της απόλυτης, που βασίζεται στα ατομικά ρολόγια και της καθημερινής που βασίζεται στην περιστροφή της γης (ηλιακός χρόνος). Ο ηλιακός χρόνος έχει την τάση να μετατοπίζεται.


Γι’ αυτό τον λόγο, το πρότυπο για την καθημερινή χρονομέτρηση, γνωστό ως Συντονισμένος Παγκόσμιος Χρόνος (UTC), πρέπει να ρυθμίζεται κάθε τόσο. Η ρύθμιση αυτή γίνεται με την μορφή της προσθήκης ή της αφαίρεσης μεμονωμένων δευτερολέπτων από τη διάρκεια μιας μέρας. Κατά αυτόν τον τρόπο, ο χρόνος των ρολογιών διατηρείται σε αρμονία με τον ηλιακό χρόνο ο οποίος χρησιμοποιείται για την ακριβή κατεύθυνση των τηλεσκοπίων και για τον εντοπισμό των δορυφόρων.


Όμως, η πρόταση της αμερικανικής αντιπροσωπείας στην Διεθνή Ενωση Τηλεπικοινωνιών για κατάργηση των πρόσθετων δευτερολέπτων από τον Δεκέμβριο του 2007 προκαλεί έντονη αναστάτωση στους επιστημονικούς κύκλους και στον σύγχρονο τεχνικό πολιτισμό.


Ο Μάικ Χάπγκουντ, γραμματέας της βρετανικής Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας θεωρεί ότι πίσω από την αμερικανική πρόταση κρύβονται ζητήματα που αφορούν το λογισμικό του αμερικανικού Συστήματος Προσδιορισμού Θέσης, γνωστού ως GPS, που χρησιμοποιείται και για στρατιωτικούς σκοπούς.


“Αυτό που αντιλαμβάνομαι είναι ότι μερικά από τα συστήματα λογισμικού που χρησιμοποιούνται για το GPS είναι δύσκολο να αντιμετωπίσουν την παράταση του δευτερόλεπτου” εξήγησε.


Ο Πίτερ Γουίμπερλι, από το βρετανικό Εθνικό Εργαστήριο Φυσικής, συμφωνεί ότι η παράταση του δευτερολέπτου αποτελεί  “ένα πρόβλημα για τους χειριστές των τηλεπικοινωνιακών δικτύων που έχουν ένα μεγάλο αριθμό ατομικών ρολογιών που συνδέονται με τα δίκτυά τους, καθώς και για το στρατό”.


Στην αμερικανική πρόταση εναντιώνονται όσοι χρησιμοποιούν την ώρα των ρολογιών ως μέτρηση του ηλιακού χρόνου. Σ’ αυτούς περιλαμβάνονται οι αστρονόμοι, οι χειριστές των δορυφόρων, καθώς και εκείνοι που μελετούν περιβαλλοντικά φαινόμενα που σχετίζονται με την ανατολή και τη δύση του Ηλιου.


Επιπλέον, εάν ο Συντονισμένος Παγκόσμιος Χρόνος (UTC) χάσει τη σχέση του με τη γήινη περιστροφή, το λάθος που θα προκύψει θα μπορούσε να ανέλθει σε αρκετά δευτερόλεπτα σε μερικά χρόνια. Ετσι, πολύ γρήγορα θα καθιστούσε το λογισμικό που χρησιμοποιούν οι αστρονόμοι ξεπερασμένο.


Το όλο θέμα αναμένεται να συζητηθεί σε συνεδρίαση της Διεθνούς Ενωσης Τηλεπικοινωνιών τον ερχόμενο Νοέμβριο στη Γενεύη.

 

του Τάσου Σαραντή, ΗΜΕΡΗΣΙΑ 29/9/05