Αρχική Νέα Εκπαίδευση - Επιστήμη Αποστολή στον αφιλόξενο κόσμο της Αφροδίτης, του Τάσου Σαραντή

Αποστολή στον αφιλόξενο κόσμο της Αφροδίτης, του Τάσου Σαραντή

8


Πως ένας πλανήτης που μοιάζει περισσότερο από κάθε άλλον με τη Γη σε ότι αφορά την απόσταση από τον Ηλιο, το μέγεθος και τη μάζα του μπορεί να εξελιχθεί σε έναν τρομερά αφιλόξενο κόσμο;


Στο ερώτημα αυτό καλείται να απαντήσει η αποστολή του διαστημικού σκάφους Venus Express της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA) στην Αφροδίτη. Πρόκειται για την πρώτη αποστολή σε αυτό τον αποπνικτικό, καυτό και διαβρωτικό πλανήτη μετά από 15 χρόνια.


Η εκτόξευση του διαστημικού σκάφους θα πραγματοποιηθεί στις 26 Οκτωβρίου και όταν φτάσει στον πλανήτη, τον Απρίλιο του 2006, θα προχωρήσει στην μελέτη του διανύοντας μια πολική τροχιά που θα εκτείνεται σε ένα ύψος 250 έως 60.000 χιλιομέτρων. Επτά όργανα θα επιστρατευτούν  για τη διερεύνηση του πλανήτη σε διαφορετικά μήκη κύματος.


Η θερμοκρασία στην Αφροδίτη κυμαίνεται γύρω στους 450 βαθμούς Κελσίου, ενώ η παχιά ατμόσφαιρα διοξειδίου του άνθρακα  προκαλεί συντριπτική πίεση στην επιφάνεια, 90 φορές μεγαλύτερη απ’ ότι στη Γη, καθώς και θειικές όξινες βροχές. “Αγωνιζόμαστε να καταλάβουμε γιατί η Αφροδίτη είναι τόσο ριζικά διαφορετική από τη Γη” λεει ο Φρεντ Τέιλορ, αστρονόμος στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.


Η αποστολή θα εστιαστεί κυρίως στη σύνθεση και στη θερμοκρασία της ατμόσφαιρας της Αφροδίτης που περιστρέφεται 50 έως 60 φορές γρηγορότερα από τον ίδιο τον πλανήτη, ο οποίος περιστρέφεται μια φορά κάθε 243 μέρες σε αντίθετη κατεύθυνση από τη Γη. Ένα βασικό μέρος της έρευνας θα εστιαστεί στους μυστήριους τυφώνες, όπως τις δίνες που σχηματίζονται πάνω από τους πόλους.


Οι υπεύθυνοι της αποστολής ελπίζουν να εξετάσουν και την ατμόσφαιρα κοντά στην επιφάνεια όπου τα σύννεφα είναι πιο λεπτά, γεγονός που αποκαλύφθηκε κατά τη διάρκεια μιας κοντινής πτήσης στην Αφροδίτη του διαστημικού σκάφους Galileo to 1990. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της ανίχνευσης της επιφανείας, θα αναζητηθούν ενεργά ηφαίστεια η ύπαρξη των οποίων πιθανολογείται από την παρουσία θειικού οξέος στην ατμόσφαιρα, αλλά που οι αστρονόμοι  δεν έχουν φωτογραφήσει ή ανιχνεύσει ποτέ.


Κι όμως, στην Αφροδίτη πιθανολογείται ότι υπάρχουν τα περισσότερα ηφαίστεια απ’ ότι σε οποιονδήποτε άλλο πλανήτη στο ηλιακό σύστημα. Σχεδόν το 90% της επιφάνειάς της  καλύπτεται από βασαλτική λάβα και, με βάση των αριθμό των κρατήρων που έχουν δημιουργηθεί από προσκρούσεις, υπολογίζεται ότι η λάβα είναι ηλικίας περίπου 500 εκατομμυρίων ετών.


Αυτή η ηλικία της λάβας υποδεικνύει ότι, αντίθετα από τη Γη, η Αφροδίτη δεν έχει τις πολλαπλές τεκτονικές πλάκες που κινούνται συνεχώς και συγκρούονται πάνω από τους καυτούς, μαλακούς βράχους στον πυρήνα του πλανήτη. Στη Γη οι τεκτονικές πλάκες επιτρέπουν στην θερμότητα να δραπετεύει από τον πυρήνα. Αντ’ αυτού, η επιφάνεια της Αφροδίτης μπορεί να είχε δημιουργηθεί από μια ενιαία τεκτονική πλάκα που καταστράφηκε 500 εκατομμύρια χρόνια πριν, όταν συγκεντρώθηκε αρκετή θερμότητα στο εσωτερικό του πλανήτη.


Μια τέτοια καταστροφική διαδικασία μπορεί να επανεμφανιστεί, αφού μπορεί να είναι μέρος μιας κυκλικής διαδικασίας, λεει ο Νμίτρι Τίτοβ, από το Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ για τη Μελέτη του Ηλιακού Συστήματος στη Γερμανία. Αλλά η τοπική ηφαιστειακή δραστηριότητα συνεχίζεται πιθανώς αδιάλειπτα, λεει ο Τέιλορ, και τα αέρια  που απελευθερώνονται από αυτή τη διαδικασία “θα  εξηγούσαν σε μεγάλο βαθμό το ακραίο κλίμα της Αφροδίτης”.


Η κόστους 220 εκατομμυρίων ευρώ, αποστολή στην Αφροδίτη οικοδομήθηκε από την ESA μόλις σε τρία χρόνια. Αυτό έγινε εφικτό επειδή ένα μεγάλο μέρος του σχεδιασμού και της οργάνωσης στηρίχτηκε στην αποστολή του διαστημικού σκάφους Rosetta, που αυτή την περίοδο βρίσκεται καθ’ οδόν προς ένα κομήτη, όπου αναμένεται να φτάσει το 2014.


Η αποστολή του διαστημικού σκάφους Venus Express είναι η πρώτη στην Αφροδίτη μετά από 15 χρόνια. Το διαστημικό σκάφος Magellan της NASA, ήταν τα τελευταίο που την επισκέφθηκε το 1990, παραμένοντας σε τροχιά επί τέσσερα χρόνια και χαρτογραφώντας την επιφάνειά της κατά 98%. Ο πλανήτης εξερευνήθηκε κατά τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, με περίπου 25 μη επανδρωμένες αποστολές.


Το Venus Express είναι προγραμματισμένο να πραγματοποιήσει παρατηρήσεις για περίπου 500 γήινες μέρες (όσο διαρκούν δύο περιστροφές της Αφροδίτης), αλλά έχει αρκετά καύσιμα, έτσι ώστε αν απαιτηθεί να παραμείνει σε τροχιά περίπου 1.000 μέρες.



Αν ο άνθρωπος πατούσε το πόδι του στην Αφροδίτη…


Εξαιτίας της “βαριάς” της ατμόσφαιρας (90 φορές βαρύτερη απ’ ότι της Γης), η Αφροδίτη παρουσιάζει υψηλή επιφανειακή πίεση. Στη Γη δεν νιώθουμε την πίεση του αέρα διότι είναι αμελητέα. Εξάλλου, η πυκνή ατμόσφαιρα της Αφροδίτης θα μας δυσκόλευε να δούμε αντικείμενα σε μεγάλη απόσταση.


Παρόλο που η βαρύτητα πάνω στην Αφροδίτη είναι περίπου ίδια με αυτή της Γης, η πίεση της ατμόσφαιρας θα μας συνέτριβε κυριολεκτικά, όπως ακριβώς συμβαίνει σε βάθος 900 μέτρων στους ωκεανούς της Γης. Υπάρχουν πάντα κεραυνοί πάνω στον πλανήτη και σχεδόν κάθε δευτερόλεπτο διακρίνονται 25 φωτεινές αναλαμπές.


Επειδή το διοξείδιο του άνθρακα είναι θανατηφόρο δηλητήριο για τον άνθρωπο, δεν θα μπορούσαμε να αναπνεύσουμε ελεύθερα στην Αφροδίτη, ενώ πυκνά και μεγάλα σύννεφα θα εμφάνιζαν τον Ήλιο ως μια κίτρινη και πορτοκαλί κουκίδα φωτός.


Μια κανονική ηλιόλουστη ημέρα πάνω στην Αφροδίτη αντιστοιχεί με μια κανονική συννεφιασμένη ημέρα πάνω στη Γη με ελαφρό ήπιο αεράκι στο έδαφος. Χαλίκια και λειασμένοι ογκόλιθοι βρίσκονται διασκορπισμένοι παντού. Εξαιτίας της υπερβολικής ζέστης και ατμοσφαιρικής πίεσης πάνω στην Αφροδίτη, κανένα διαστημόπλοιο που προσεδαφίστηκε εκεί δεν έχει αντέξει περισσότερα από μία ώρα.


ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ


Μέση απόσταση από τον Ήλιο: 108,2 εκατομμύρια χιλιόμετρα


Απόσταση από τη Γη: Ελάχιστη: 41,4 εκατομμύρια χιλιόμετρα Μέγιστη: 257 εκατομμύρια χιλιόμετρα


Μάζα: 0,815 φορές της γήινης


Διάμετρος: 12.104 χιλιόμετρα


Διάρκεια ημέρας: 243 γήινες ημέρες


Διάρκεια έτους: 225 γήινης ημέρες


Θερμοκρασία: 450ο Κελσίου


Ατμόσφαιρα: Διοξείδιο του άνθρακα (97%), ίχνη υδρατμών, αργό, νέον


Επιφανειακή βαρύτητα: Αν στη Γη ζυγίζετε 70 κιλά, στην επιφάνεια της Αφροδίτης θα ζυγίζατε 62 κιλά


Γνωστοί δορυφόροι: Κανένας



Τάσος Σαραντής, ΗΜΕΡΗΣΙΑ 1/10/05