Αρχική Νέα Εκπαίδευση - Επιστήμη Νόμπελ στην “πράσινη” χημεία, του Τάσου Σαραντή

Νόμπελ στην “πράσινη” χημεία, του Τάσου Σαραντή

13

 Το Νόμπελ Χημείας 2005 απονέμεται στον γάλλο Ιβ Σοβέν και τους αμερικανούς Ρόμπερτ Γκραμπς και Ρίτσαρντ Σροκ για την εργασία τους στη βελτίωση της μετάθεσης, μιας διαδικασίας που δίνει τη δυνατότητα δημιουργίας νέων μορίων για χρήση στη φαρμακευτική βιομηχανία και την παραγωγή χημικών και πλαστικών υλών με φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο.


Το βραβείο και το χρηματικό έπαθλο που το συνοδεύει (περίπου 1,4 εκατομμύρια δολάρια) θα απονεμηθούν από κοινού στον Ιβ Σοβέν του Γαλλικού Ινστιτούτου Πετρελαίου, 74 ετών, τον Ρόμπερτ Γκραμπς του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Καλιφόρνια, 63 ετών, και τον Ρίτσαρντ Σροκ του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης, 60 ετών.


Όπως ανακοίνωσε η Σουηδική Βασιλική Ακαδημία Επιστημών που απονέμει τα βραβεία, η εφαρμογή της μεθόδου στη χημική βιομηχανία μείωσε το κόστος και τη ρύπανση και επιπλέον οδήγησε στη δημιουργία νέων μορίων για χρήση στην παραγωγή  φαρμακευτικών ειδών και τη βιομηχανία προηγμένων πλαστικών.


Στην ανακοίνωση τονίζεται ότι οι βραβευθέντες έκαναν ένα σημαντικό βήμα προς την “πράσινη χημεία”, που έχει λιγότερο επιβλαβείς επιδράσεις στο περιβάλλον. Κι ακόμη, ότι με την εργασία τους έκαναν τις διαδικασίες των πολυσυνθετικών ενώσεων άνθρακα απλούστερες, αποδοτικότερες και πιο “πράσινες”.


Το 1971, ο Δρ Σοβέν ήταν ο πρώτος που περιέγραψε με λεπτομέρεια πώς συμβαίνουν οι αντιδράσεις μετάθεσης, δηλαδή οι αντιδράσεις κατά τις οποίες δημιουργούνται ή διασπώνται διπλοί δεσμοί μεταξύ των ατόμων άνθρακα από τα οποία αποτελούνται όλες οι οργανικές ενώσεις. Η διαδικασία έχει παρομοιαστεί με ζεύγη που αλλάζουν τους παρτενέρ τους κατά τη διάρκεια ενός χορού.


Μετά την ανακάλυψη του μηχανισμού της αντίδρασης, ακολούθησε, το 1990, η δημιουργία του πρώτου καταλύτη που βασίστηκε στο μέταλλο μολυβδένιο από τον Ρίτσαντ Σροκ. Δύο χρόνια αργότερα, ο Ρόμπερτ Γκραμπς ανέπτυξε έναν ταχύτερο καταλύτη, βασισμένο σε ένα άλλο μέταλλο, το ρουθένιο, που ήταν σταθερό στον ατμοσφαιρικό αέρα και βρήκε πολλές εφαρμογές στην επιστήμη και στη βιομηχανία.


Σήμερα, η οργανική μετάθεση εφαρμόζεται ευρέως στη χημική βιομηχανία, ειδικά στην παραγωγή νεώτερων πλαστικών καθώς και στη φαρμακευτική. Ή εφαρμογή της έχει συμβάλει στην παραγωγή προηγμένων ζιζανιοκτόνων, στην παραγωγή πρόσθετων ουσιών στα πολυμερή σώματα και στα καύσιμα, αλλά και στην εξέλιξη της έρευνας για την ανακάλυψη θεραπειών για τη βακτηριακή μόλυνση, τον καρκίνο, τη νόσο του Αλτσχάιμερ την αρθρίτιδα, τις ημικρανίες και τον ιό HIV που προκαλεί το AIDS.

του Τάσου ΣΑΡΑΝΤΗ, ΗΜΕΡΗΣΙΑ 6/10/05