Αρχική Νέα Εκπαίδευση - Επιστήμη Προς ιδιωτικοποίηση των ανθρώπινων γονιδίων, του Τάσου Σαραντή

Προς ιδιωτικοποίηση των ανθρώπινων γονιδίων, του Τάσου Σαραντή

14


 

 Μπορούν τα ανθρώπινα γονίδια να γίνουν «κτήμα» ιδιωτικών εταιρειών που στο μέλλον θα απαιτούν το μονοπώλιό τους; Η απάντηση είναι θετική, όπως προκύπτει από έρευνα που διεξήχθη στις ΗΠΑ σε αρχεία διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας κατά την οποία διαπιστώθηκε ότι σχεδόν το ένα πέμπτο όλων των ανθρώπινων γονιδίων έχει κατοχυρωθεί με διπλώματα ευρεσιτεχνίας, κυρίως από ιδιωτικές εταιρείες βιοτεχνολογίας.
 
Μόνο μια εταιρεία έχει κατοχυρώσει τα μισά από τα ανθρώπινα γονίδια που έχουν κατοχυρωθεί από τις ιδιωτικές εταιρείες, ενώ ανάλογος υπολογίζεται ότι είναι ο ρυθμός αυτής της ιδιότυπης ιδιωτικοποίησης και στην Ευρώπη.

Η συχνότητα με την οποία οι ιδιωτικές εταιρείες διεκδικούν την ιδιοκτησία των ανθρώπινων γονιδίων έχει σημάνει συναγερμό στην επιστημονική κοινότητα και πολλοί ερευνητές προειδοποιούν ότι η απόκτηση εμπορικών δικαιωμάτων σε κρίσιμα γονίδια μπορεί να ανακόψει την έρευνα για σημαντικές ασθένειες όπως ο καρκίνος, ο διαβήτης και η παχυσαρκία.


Οι ίδιοι προειδοποιούν ότι στο μέλλον δεν είναι απίθανο να γίνουμε μάρτυρες σε νομικές διαμάχες σχετικά με την κυριότητα των «πατενταρισμένων» γονιδίων, αλλά και για την πρόσβαση στην επιστημονική έρευνα που θα έχει διεξαχθεί γύρω από αυτά.


Οι Κάιλι Γιένσεν και η Φιόνα Μάρεϊ από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) αναζήτησαν το ποσοστό των ανθρώπινων γονιδίων που ήταν κατοχυρωμένα με διπλώματα ευρεσιτεχνίας στην βάση δεδομένων γονιδίων που διατηρείται στο αμερικανικό Εθνικό Κέντρο για Βιοτεχνολογικές Πληροφορίες. «Τα περιστατικά που φτάνουν στα μέσα μαζικής ενημέρωσης για την κατοχύρωση των ανθρώπινων γονιδίων είναι πολύ λίγα» δήλωσαν με έκπληξη όταν ολοκλήρωσαν την έρευνά τους.


Όπως αναφέρουν στην επιστημονική επιθεώρηση Nature, σχεδόν το 20% του ανθρωπίνου γονιδιώματος, ή 4.382 από τα γνωστά 23.688 ανθρώπινα γονίδια έχουν κατοχυρωθεί με διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα περισσότερα από ιδιωτικές επιχειρήσεις. Περίπου το 63% αυτών των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας έχει αποκτηθεί από ιδιωτικές επιχειρήσεις και από αυτές μόνο μια εταιρεία, η Incyte Rharmaceuticals /  Incyte Genomics, έχει δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας για περίπου 2.000 ανθρώπινα γονίδια!


Εξάλλου, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα δικαιώματα σε μερικά ανθρώπινα γονίδια, όπως το BRCA1 που συνδέεται με τον καρκίνο του μαστού, διεκδικούνται από πολλές εταιρείες. Το συγκεκριμένο γονίδιο έχει κατοχυρωθεί με 20 διαφορετικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας με δικαιώματα που αφορούν διάφορες χρήσεις.


Αν και η συγκεκριμένη έρευνα εξέτασε την κατοχύρωση με διπλώματα ευρεσιτεχνίας των ανθρώπινων γονιδίων μόνο στις ΗΠΑ, κατά πάσα πιθανότητα τα ίδια γονίδια θα έχουν κατοχυρωθεί με ανάλογα διπλώματα και στην Ευρώπη. «Τα συστήματα απονομής διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στις ΗΠΑ και στην  Ευρώπη είναι διαφορετικά, αλλά φυσιολογικά οι εταιρείες  θα υποβάλουν αιτήσεις για την απόκτησή τους σε όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες», λεει η Χίλαρι Νιούις που ειδικεύεται στους νόμους περί πνευματικής ιδιοκτησίας και είναι μέλος της Επιτροπής Γενετικής για Ανθρώπους.


του Τάσου Σαραντή, ΗΜΕΡΗΣΙΑ 19/10/05