Αρχική Νέα Εκπαίδευση - Επιστήμη Bραβεία Νόμπελ: μια… ανδρική υπόθεση, του Τάσου Σαραντή

Bραβεία Νόμπελ: μια… ανδρική υπόθεση, του Τάσου Σαραντή

14

 
Για μια ακόμη χρονιά, όπως συνήθως συμβαίνει, δεν υπάρχει καμία γυναίκα ανάμεσα στους βραβευθέντες με Νόμπελ. Ο αποκλεισμός των γυναικών από τα βραβεία Νόμπελ τείνει να γίνει καθεστώς με ελάχιστες εξαιρέσεις, αφού στην μακρά ιστορία των βραβείων, που διαρκεί 105 ολόκληρα χρόνια, έχουν τιμηθεί συνολικά 771 άτομα εκ των οποίων μόλις 33 ήταν γυναίκες, δηλαδή ποσοστό 3,1%.


Για 41η συνεχή χρονιά η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία αγνόησε τις γυναίκες για την απονομή του Νόμπελ Χημείας που, συνολικά έχει απονεμηθεί σε γυναίκες μόλις τρεις φορές. Η τελευταία γυναίκα που κέρδισε το βραβείο Νόμπελ στη Φυσική, το οποίο απονεμήθηκε σε γυναίκες μόλις δύο φορές, ήταν η αμερικανίδα Μαρία Μάγιερ το 1963, ενώ η τελευταία γυναίκα που κέρδισε το Νόμπελ Χημείας, ένα χρόνο αργότερα, ήταν η βρετανίδα Ντόροθι Χόντγκιν.


Στην Ιατρική η αμερικανίδα Λίντα Μπακ ανέτρεψε τα δεδομένα, αφού έλαβε το βραβείο πέρσι. Ηταν η έβδομη γυναίκα που έλαβε το Νόμπελ Ιατρικής και η πρώτη από το 1995, όταν η γερμανίδα Κρίστιαν Βόλχαρντ το μοιράστηκε με δύο άντρες συναδέλφους της.


Οι ανώτεροι υπάλληλοι της Ακαδημίας αντικρούουν τις κατηγορίες περί “αρσενικού σωβινισμού” που τους προσάπτονται, ισχυριζόμενοι ότι τα βραβεία απονέμονται σε μακροχρόνιες εργασίες που συχνά χρονολογούνται από εποχές που σπάνια υπήρχαν γυναίκες στα επιστημονικά εργαστήρια. Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι μερικοί από τους πρώτους παραλήπτες των Νόμπελ ήταν γυναίκες: Η γαλλίδα Μαρία Κιουρί μοιράστηκε το Νόμπελ Φυσικής το 1903 και το βραβείο Χημείας οκτώ χρόνια αργότερα. Η κόρη της, Ιρέν Κιουρί, μοιράστηκε το βραβείο Χημείας με τον σύζυγό της το 1935.


Η Νάνσι Λέιν, κυτταρική βιολόγος  και επικεφαλής του Τμήματος Γυναίκες στην Επιστήμη του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, υποστηρίζει ότι για τον αποκλεισμό των γυναικών από τα βραβεία Νόμπελ που αφορούν τους επιστημονικούς τομείς φταιει το υπάρχον εγκαθιδρυμένο σύστημα με το οποίο καθιερωμένοι ερευνητές και επιστήμονες από το αντρικό φύλλο συνηθίζουν να συστήνουν άλλους άντρες για βράβευση και όχι γυναίκες. “Για να δούμε περισσότερες γυναίκες νομπελίστριες θα πρέπει να υπάρχουν περισσότερες γυναίκες στην “κορυφή” για να υποστηρίξουν τις υποψηφιότητες” διευκρίνισε.


Πάντως, σε ότι αφορά τους υπόλοιπους τομείς η κατάσταση δεν αλλάζει σε ότι αφορά το φύλλο. Το Νόμπελ Οικονομίας δεν έχει απονεμηθεί ποτέ σε γυναίκα. Στη Λογοτεχνία τα πράγματα είναι ελαφρώς καλύτερα. Το Νόμπελ Λογοτεχνίας έχει απονεμηθεί συνολικά σε 10 γυναίκες. Για πρώτη φορά στην σουηδέζα Σέλμα Λέιτζερλοφ το 1909 και τελευταία πέρσι, στην αυστριακή Ελφρίντε Γέλινεκ.


Δώδεκα γυναίκες έχουν κερδίσει το Νόμπελ Ειρήνης, ανάμεσα στις οποίες η μητέρα Τερέζα το 1979, η ιρανή Σιρίν Εμπάντι το 2003 και η  μαχητική οικολόγος Ουανγκάρι Μαθάι, υφυπουργός Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων της Κένυας, το 2004.


Κατά την φετινή απονομή εκπρόσωπος της Βασιλικής Σουηδικής Ακαδημίας δήλωσε ότι “οι γυναίκες θα πρέπει να περιμένουν περισσότερα βραβεία καθώς οι εργασίες τους δοκιμάζονται από το πέρασμα του χρόνου. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι “τώρα που υπάρχουν περισσότερες γυναίκες στο σύστημα, κάποιες θα πρέπει να αναμένουν μερικά από τα βραβεία στο μέλλον”.


Πάντως, όταν η Λίντα Μπακ έλαβε το Νόμπελ Ιατρικής το 2004  έχει δηλώσει ότι έλπιζε ότι η απονομή του βραβείου σε αυτή θα ενέπνεε και άλλες γυναίκες να ακολουθήσουν μια σταδιοδρομία στην επιστήμη. “Ως γυναίκα επιστήμονας ειλικρινά ελπίζω ότι η διάκρισή μου με ένα βραβείο Νόμπελ θα στείλει ένα μήνυμα στις νέες γυναίκες παντού ότι οι πόρτες είναι ανοιχτές και ότι πρέπει να ακολουθήσουν τα όνειρά τους” ανέφερε.


Σε ότι αφορά την αλλαγή του ανδροκρατούμενου σκηνικού στην απονομή των βραβείων Νόμπελ, ίσως και οι γυναίκες θα πρέπει να ακολουθήσουν τις συμβουλές του καταξιωμένου, πλέον, αυστραλού Πήτερ  Ντόχερτι που κέρδισε το Νόμπελ Ιατρικής το 1996 μαζί με τον ελβετό Ράλφ Τσινκερνάγκελ για τη μελέτη τους που αφορούσε “την αναγνώριση από το ανοσοποιητικό σύστημα των προσβεβλημένων από ιούς κυττάρων” που είχαν πραγματοποιήσει 21 χρόνια νωρίτερα!


Όπως συστήνει στο τελευταίο βιβλίο του “Οδηγός αρχάριου για την απόκτηση του βραβείου Νόμπελ”, “εάν θέλετε να κερδίσετε ένα Νόμπελ πρέπει να μην καπνίζετε, να μην πίνετε πολύ αλκοόλ, να έχετε καλή διατροφή και να κάνετε διακοπές για να μπορέστε να ζήσετε πολύ, αφού μπορεί να χρειαστούν ακόμη και 50 χρόνια για να αναγνωριστεί η ανακάλυψή σας από την επιτροπή που απονέμει τα βραβεία”…


*Αναδημοσίευση από την ελληνική έκδοση της επιστημονικής επιθεώρησης POPULAR SCIENCE (3/1205) που κυκλοφορεί κάθε πρώτο Σάββατο του μήνα μαζί με την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Διαφήμιση
Προηγούμενο άρθροΕπιστολή στον Πρωθυπουργό επέδωσαν οι υπάλληλοι του Υπουργείου Αιγαίου
Επόμενο άρθροΣυνέντευξη τύπου για το γεωπάρκο Κορακάρη