Αρχική Πολιτισμός Μέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς στο Αρχαιολογικό Μουσείο- Η διατροφή στην αρχαία Χίο

Μέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς στο Αρχαιολογικό Μουσείο- Η διατροφή στην αρχαία Χίο

27

 Με θέμα ο «Πολιτισμός στο τραπέζι και τις ποικίλες προσεγγίσεις της ιστορίας της διατροφής», πραγματοποιήθηκαν και στη Χίο οι Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς με δωρεάν θεματικές ξεναγήσεις στο Αρχαιολογικό Μουσείο.
   Την ευκαιρία εκμεταλλεύτηκαν την περασμένη Παρασκευή ομάδα μαθητών από το 2ο Δημοτικό Σχολείο Χίου καθώς και μερικές δεκάδες συμπολιτών μας που επισκέφθηκαν το Μουσείο το σαββατοκύριακο.
   Η αρχαιολόγος Δέσποινα Τσαρδάκα μας έδωσε σημαντικές πληροφορίες για τη διατροφή στην αρχαία Ελλάδα (μάλιστα θα κυκλοφορήσει σύντομα και σχετικό φυλλάδιο από το Αρχαιολογικό Μουσείο Χίου και την Κ’ Εφορεία προϊστορικών & Κλασσικών Αρχαιοτήτων).
   «Τα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου αποτέλεσαν σημαντικά αμπελουργικά και οινοπαραγωγικά κέντρα, ειδικότερα από τον τέταρτο έως τον πρώτο προχριστιανικό αιώνα. Ανάμεσα στα εκλεκτά προϊόντα της Χίου, μαστίχα, δημητριακά, λάδι, τερμινθίνη (κοινώς τσικουδιά), τυρί, φρούτα και φυσικά κρασί!
   Για το χιώτικο κρασί οι αναφορές που έγιναν από αρχαίους συγγραφείς είναι πολλές. Ο αριούσιος οίνος αναφέρεται δε ως «άριστος των Ελληνικών» (Στράβων) και «ενδοξότατος παρά τοις παλαιοίς» (Γαληνός)», μας είπε.
   Το κρασί το έπιναν πάντοτε αναμεμιγμένο με νερό, με συνήθη αναλογία 1 προς 2 (ένα μέρος κρασιού και δύο νερού). Η ανάμιξη γινόταν σε μεγάλα αγγεία τους κρατήρες μέσα στα οποία τοποθετούσαν άλλα αγγεία τους ψυκτήρες που περιείχαν παγωμένο νερό ή χιόνι για να διατηρείται δροσερό.
   Εκλεκτό προϊόν της Χίου ήταν και το λάδι. Μάλιστα στους βυζαντινούς χρόνους συχνά καταναλωνόταν αναμεμειγμένο με μάραθο, μίνθη, κορίανδρο, σέλινο, σχοίνο και κίμινο. Η εγγύτητα της Χίου με τη Μικρά Ασία και οι εμπορικές σχέσεις με αυτήν σίγουρα συνετέλεσαν στη αφθονία των δημητριακών σημειώνει η κα Τσαρδάκα, που μας αναφέρει ότι ο Αθήναιος αναφέρει ως ονομαστά και τα λευκά ή μαύρα σύκα της Χίου που εξάγονταν στ Ρώμη!
   Η ανάμιξη του μαστιχέλαιου με το κρασί δημιούργησε εξάλλου ένα ποτό παρόμοιο με το σημερινό ούζο μαστίχας! Αυτό αποδίδεται στον αυτοκράτορα της Ρώμης Ηλιογάβαλο που το ονόμασε «μαστιχίνον οίνον».
   Οι επισκέπτες του αρχαιολογικού μουσείου είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν και για τα γεύματα των αρχαίων Ελλήνων.
   Η σίτιση ήταν πολύ λιτή και συμπόσια παρέθεταν μόνο οι πλούσιοι.
   Οι αρχαίες πηγές αναφέρονταν κυρίως σε 3 γεύματα:
   Το «ακράτισμα», δηλαδή το πρόγευμα, που απαρτίζεται από κριθαρένιο ψωμί, βουτηγμένο σε ανέρωτο κρασί και συνοδεύεται από ελιές, σύκα ή από μια κούπα «κυκεώνα» (ρόφημα από βρασμένο κριθάρι αρωματισμένο με μέντα ή θυμάρι).
   Το «άριστον» ήταν ένα σύντομο μεσημεριανό γεύμα αποτελούμενο από ψωμί με τυρί κατσικίσιο ή ελιές και σύκα.
   Βασικό γεύμα της ημέρας ήταν το «δείπνον». Το τραπέζι των χωρικών περιλάμβανε κριθαρένιο χυλό και ψωμί από κριθάρι. Σπανιότερα τρώνε λαχανικά, κίσσες ή χελιδόνια. Στα σπίτια των πλουσίων περιλαμβάνονται δημητριακά και ψωμί σταρένιο, ψάρια ή λουκάνικα, τυρί, κουλούρες και ραπανάκια. Το δείπνο τελειώνει με επιδόρπιο, τα «τραγήματα» φρούτα φρέσκα ή ξερά, ή γλυκά με μέλι. Κρέας έτρωγαν κατ’ εξοχήν στις θρησκευτικές εορτές.
   Τα δείπνα βέβαια των πλουσίων ήταν ιδιαίτερα πλούσια. Την εποχή του Περικλή ένα τέτοιο δείπνο περιλάμβανε: λαγό μαγειρεμένο με μέντα και θυμάρι, ψητές τσίχλες και ορτύκια, αρνάκι ή γουρουνόπουλο σούβλας, πίτες της «Αθήνας» με τυρί ή μέλι, γλυκίσματα από ψιλοκοσκινισμένο αλεύρι με μελωμένο κρασί και σουσάμι, τυρί Αχαΐας, σύκα και μέλι Αττικής, «αίθοπα οίνο» από Χίο και Λέσβο, σταφύλια, χέλια λίμνης Κωπαϊδας, θαλασσινά από Εύβοια, βολβούς, ψωμί από Πύλο, φάβα, τηγανίτες με μέλι, ραπανάκια (για να συνέρχονται από το μεθύσι) και άλλες λιχουδιές, τα «νωγαλεύματα».
  
   ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Θοδωρής Πυλιώτης
  (αναδημοσίευση από εφημερίδα ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ)