Αρχική Green Life Υγεία- Διατροφή ΕΥΡΩΒΟΥΛΗ: Δήλωση της Ε. Τζαμπάζη για την ημέρα ψυχική υγείας

ΕΥΡΩΒΟΥΛΗ: Δήλωση της Ε. Τζαμπάζη για την ημέρα ψυχική υγείας

13

Δήλωση της Ευρωβουλευτού του ΠΑΣΟΚ Ε. Τζαμπάζη με αφορμή την
ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

 

 Η ψυχική νόσος και οι εγκεφαλικές διαταραχές δεν γνωρίζουν σύνορα και κοινωνικές τάξεις. Στην Ευρώπη ένας στους τέσσερις Ευρωπαίους θα έχει την εμπειρία της ψυχικής ασθένειας κάποια στιγμή της ζωής του. Οι ψυχικές διαταραχές και οι διαταραχές συμπεριφοράς είναι κοινές, επηρεάζουν πάνω από το 25% των ανθρώπων κάποια στιγμή της ζωής τους, προσβάλλουν τους πάντες, ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας, τόπου διαμονής, οικονομικού και κοινωνικού ή μορφωτικού επιπέδου, επηρεάζουν οικονομικά τις κοινωνίες και την ίδια τη ζωή ή την ποιότητα ζωής ατόμων και οικογενειών  καθώς αποτελούν ένα από τα κυριότερα αίτια θανάτων και αναπηριών της εποχής μας. Πιο πολλοί είναι, στατιστικά, οι νεκροί από αυτοκτονίες παρά από πολέμους και δολοφονίες. Ακόμη, μεγάλο ποσοστό των αυτοχείρων πάσχουν από κατάθλιψη, μια διαταραχή που φαίνεται να διαδίδεται ταχύτατα στον δυτικό κόσμο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι έως το 2020 η κατάθλιψη θα είναι η δεύτερη συχνότερη μορφή αναπηρίας μετά τα καρδιακά νοσήματα.
 Πέρα από τα επιστημονικά δεδομένα για τη γονιδιακή φύση αυτών των νόσων, υπάρχουν αδιάσειστα επιστημονικά δεδομένα για τις κοινωνικές αιτίες των ψυχικών προβλημάτων(όπως φτώχεια, ανεργία, μοναξιά, άγχος για το αύριο, στρες στον εργασιακό χώρο κλπ) που επηρεάζουν την ψυχική υγεία με πολύ δυσάρεστες συνέπειες και για τη φυσική υγεία του ατόμου και για την οικογένειά του. Την ίδια στιγμή, η ψυχική ασθένεια περιβάλλεται από ένα τείχος φόβου, σιωπής, ενοχής και ντροπής από τον ίδιο τον πάσχοντα η/ και τους οικείους του, πράγμα που επιδεινώνει την κατάσταση, και προκαλεί διπλό πόνο, αφενός λόγω της πάθησης και αφετέρου λόγω του στιγματισμού και του κοινωνικού αποκλεισμού που την συνοδεύει. Παράλληλα, οι πρώην ασθενείς δυσκολεύονται να επανενταχθούν στην κοινωνία, να εξασφαλίσουν σπίτι, να βρουν εργασία ικανή να τους συντηρήσει ή να διάγουν φυσιολογική κοινωνική ζωή. Η απελπισία για αυτόν τον δευτερογενή κοινωνικό αποκλεισμό μπορεί να ωθήσει έναν θεραπευμένο πρώην ασθενή  σε υποτροπή της ασθένειάς του. Τα στερεότυπα και οι μύθοι γύρω από τις ψυχικές νόσους εμποδίζουν έτσι την ανακούφιση και τη βελτίωση μέσω της θεραπείας και διαιωνίζουν ή επιδεινώνουν το πρόβλημα. 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, με την “Πράσινη Βίβλο για τη βελτίωση της ψυχικής υγείας”, έχει θεσπίσει στρατηγική με στόχο την προαγωγή της ψυχικής υγείας για όλους, την αντιμετώπιση της κακής ψυχικής υγείας μέσω της προληπτικής δράσης, την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των ατόμων με κακή ψυχική υγεία ή αναπηρία μέσω της κοινωνικής ένταξης και της προστασίας των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας τους και τέλος την ανάπτυξη συστήματος ενημέρωσης, έρευνας και επιμόρφωσης σχετικά με την ψυχική υγεία.
Ή “Πράσινη Βίβλος” αντικατοπτρίζει την άποψη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα με την οποία η επένδυση στην δημόσια ψυχική υγεία μπορεί να υποστηρίξει ορισμένους από τους κεντρικούς στόχους πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμπεριλαμβανομένης της δέσμευσης της Ευρώπης στην αλληλεγγύη και την κοινωνική δικαιοσύνη καθώς και στην βελτίωση οφελών της ποιότητας ζωής των πολιτών.
Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο συγχρηματοδοτεί ορισμένο αριθμό σχεδίων που περιλαμβάνονται στο επιχειρησιακό πρόγραμμα «Υγεία και Πρόνοια» όπως τη δημιουργία ψυχιατρικών τμημάτων στα γενικά νοσοκομεία καθώς και την υλοποίηση δομών (οίκων φιλοξενίας, διαμερισμάτων) για την αποιδρυματοποίηση ασθενών ψυχιατρικών νοσοκομείων. Τα σχέδια αυτά συμβάλλουν στην υλοποίηση του δεκαετούς εθνικού προγράμματος «Ψυχαργώς» για την ψυχιατρική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα που αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό της ψυχιατρικής περίθαλψης και της φροντίδας της ψυχικής υγείας καθώς η ψυχική υγεία αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της υγείας και σχετίζεται άμεσα με την αίσθηση συνολικής ευεξίας του ατόμου και την ποιότητα ζωής του.
Άτομα, οικογένειες, μέλη της κοινότητας, επαγγελματίες και υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής στο χώρο της υγείας (κυβερνήσεις και ασφαλιστικοί οργανισμοί ), ΜΜΕ, ΜΚΟ και επιστήμονες μπορούν με τον τρόπο του κι από τη θέση του ο καθένας να συμβάλλουν στις προσπάθειες καταπολέμησης των μύθων που περιστοιχίζουν τις ψυχικές ασθένειες και τις εγκεφαλικές διαταραχές. Για τη χώρα μας, που χαρακτηριζόταν από την παντοδύναμη (και μοναδική) παρουσία του ψυχιατρικού νοσοκομείου ως απάντηση στις ανάγκες ψυχικής υγείας του πληθυσμού, η μετάβαση σε ένα σύστημα υπηρεσιών ψυχικής υγείας κοινοτικά προσανατολισμένο αποτελούσε και συνεχίζει να αποτελεί αδήριτη αναγκαιότητα. Τα ψυχιατρικά νοσοκομεία έχουν πλέον εκπληρώσει το ρόλο τους και αδυνατούν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες απαιτήσεις. Τη θέση τους πρέπει πια να πάρουν σύγχρονες μονάδες, αποκεντρωμένες, κοντά στον πληθυσμό και τις ανάγκες του που θα δίνουν έμφαση στην πρωτοβάθμια πρόληψη, την πρώιμη αναγνώριση των ψυχικών διαταραχών, την έγκαιρη αντιμετώπισή τους, την αποκατάσταση των συνεπειών τους, μέσα στην κοινότητα. Τα τελευταία χρόνια, για την επίτευξη αυτού του σκοπού, εφαρμόζεται στη χώρα μας το πρόγραμμα «Ψυχαργώς», ένα διαρκές – δεκαετές πρόγραμμα, το οποίο αποσκοπεί στη συνέχιση του ρυθμού και της δυναμικής της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης με έμφαση στην ανάπτυξη κοινοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, στην κοινωνική ένταξη και επανένταξη, καθώς και στην επαγγελματική επανένταξη των ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας στην αγορά εργασίας.
Από το 2001 διανύουμε τη Β΄ Φάση εφαρμογής του προγράμματος «Ψυχαργώς» με χρονικό ορίζοντα έως το 2007. Στον άξονα της αποασυλοποίησης έχουν δημιουργηθεί και λειτουργούν μονάδες ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης (ξενώνες, οικοτροφεία, προστατευμένα διαμερίσματα) σε όλη την επικράτεια, για τη φιλοξενία χρόνιων ασθενών, πρώην νοσηλευόμενων σε ψυχιατρικά νοσοκομεία. Η διαμονή των ψυχικά πασχόντων αυτών στις μονάδες ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης υποστηρίζεται από επαγγελματίες ψυχικής υγείας και άλλο προσωπικό, καθιστώντας εφικτή την φροντίδα ανάλογη με τις ανάγκες τους, στην κατεύθυνση της κοινωνικής τους ενσωμάτωσης . Ωστόσο  παρουσιάστηκαν  τα τελευταία χρόνια πολλές περιπτώσεις αντίδρασης τοπικών κοινωνιών στην εγκατάσταση και λειτουργία τέτοιων ξενώνων στα όριά τους και  στις προσπάθειες αποασυλοποίησης εξαιτίας ακριβώς των στερεότυπων αντιλήψεων σε σχέση με την ψυχική νόσο.
Θα είναι  πράγματι κρίμα η μεγάλη υπόθεση της αποασυλοποίησης να σταματήσει εξαιτίας τέτοιου είδους αντιδράσεων ή να περιοριστεί απλά και μόνο στη μαζική έξοδο των ήδη νοσηλευόμενων αρρώστων των ψυχιατρείων, χωρίς καμιά μέριμνα σε εθνικό επίπεδο και σχεδιασμό για αυτόνομους εθνικούς πόρους, όρους απαραίτητους για την   ισότιμη κοινωνική τους επανένταξη μέσα από την εργασιακή τους αποκατάσταση και τη με κάθε τρόπο στήριξή τους στην κοινότητα. Γιατί αν αυτή η πρόβλεψη και ο σχεδιασμός δεν υπάρξει από τώρα, ποιο θα είναι το μέλλον όλων αυτών των «αποασυλοποιημένων» ατόμων, που έχουν μεταφερθεί σε εξωτερικές δομές, όταν λήξουν τα προγράμματα που υλοποιούνται στα πλαίσια του «ψυχαργώς». Υπάρχουν εξίσου σοβαρά ερωτήματα, αναφορικά με το μέλλον των αρρώστων, που δεν είχαν την «τύχη» να ενταχθούν σε τέτοια προγράμματα καθώς και αυτών που θα νοσήσουν στο μέλλον και θα χρειαστούν ψυχιατρική φροντίδα .
Άτομα, κοινωνίες και κράτη οφείλουν να οργανώσουν την αντίδρασή τους, να αντιμετωπίσουν ισότιμα και με την ίδια βαρύτητα την ψυχική και τη σωματική υγεία, να καταπολεμήσουν τα αρνητικά στερεότυπα, τις λανθασμένες αντιλήψεις και τις επικίνδυνες προκαταλήψεις για τους ψυχικά ασθενείς. Να αντιπαλέψουν τον κοινωνικό αποκλεισμό και να μιλήσουν ανοιχτά και θαρραλέα για το ζήτημα αναζητώντας τις βέλτιστες πρακτικές για την επίλυσή του.