Αρχική Νέα Τοπικά Παράνομοι πρόσφυγες σε αποθήκες – Τρεις φορές καταδικάστηκε η Ελλάδα από το...

Παράνομοι πρόσφυγες σε αποθήκες – Τρεις φορές καταδικάστηκε η Ελλάδα από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο

20

Δεν ξέρουμε ποιο είναι το έγκλημα που διαπράξαμε για να μας αξίζει τέτοια τιμωρία και σκληρή αντιμετώπιση. Ξεφύγαμε από τον πόλεμο, τη φτώχεια, την καταπίεση και επιθέσεις γενοκτονίας και ήρθαμε εδώ για να βρούμε καταφύγιο σε γη ειρήνης».
 
Αυτό το απόσπασμα από επιστολή διαμαρτυρίας κρατούμενων προσφύγων και μεταναστών στο Μερσινίδι Χίου απηχεί τις αβίωτες συνθήκες που επικρατούν σε όλα σχεδόν τα «κέντρα υποδοχής» της ελληνικής επικράτειας που ποτέ δεν δημιουργήθηκαν, με αποτέλεσμα να επικρατεί ένα όργιο αυτοσχεδιασμού: άνθρωποι να στοιβάζονται όπως όπως σε παλιούς βιομηχανικούς χώρους, εγκαταλειμμένες αποθήκες, μισοκατεστραμμένα κτίσματα κάθε είδους, γκρεμισμένους στρατώνες, άθλια λυόμενα με ένα συρματόπλεγμα τριγύρω, μεταλλικούς κλωβούς – κοντέινερ, ακόμη και στάβλους! Η κατάσταση είναι εξίσου τραγική στα υπερσυνωστισμένα αστυνομικά κρατητήρια.


Μία πραγματικότητα που έχει πάρει διαστάσεις σκανδάλου: Δύσκολα μπορεί να γίνει λόγος για συνθήκες κράτησης. Συνήθως χωρίς λουτρά ή κάποια υποδομή υγιεινής, οι άνθρωποι κοιμούνται κατάχαμα χωρίς στρώματα ή κουβέρτες -ακόμη και το χειμώνα, έτσι ώστε μόνο για σύγχρονη αθλιότητα μπορεί να μιλήσει κανείς. Και να φανταστεί κανείς ότι δεν πρόκειται καν για κανονικούς φυλακισμένους, καθώς δεν έχουν διαπράξει κάποιο έγκλημα, ούτε έχουν δικαστεί, ωστόσο κρατούνται σε χείριστες συνθήκες. Διοικητικοί κρατούμενοι, σύμφωνα με την επίσημη ορολογία, επειδή μπήκαν παράνομα στη χώρα και περιμένουν την απέλασή τους, που σε πολλές περιπτώσεις, όταν χώρα προέλευσης είναι το Ιράκ, το Αφγανιστάν ή το Σουδάν, δεν μπορεί καν να γίνει.


«Το ζήτημα των συνθηκών κράτησης στην Ελλάδα αποτελεί θέμα περιφερειακό για τη συζήτηση σχετικά με τα δικαιώματα του ανθρώπου, το οποίο επανέρχεται στην επικαιρότητα μόνον ύστερα από τη δημοσιοποίηση ακραίων γεγονότων. Η υπόθεση KAJA, η οποία πρόσφατα (27.7.2006) κατέληξε με την καταδικαστική για την Ελλάδα απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), αποτελεί μια καθημερινή ιστορία που αφορά εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες κρατούμενους της Ελληνικής Αστυνομίας σε χώρους ακατάλληλους για μακροχρόνια κράτηση. Οι κρατούμενοι αυτοί παραμένουν εκεί πολλές εβδομάδες, και συχνά μήνες, μέχρι να μεταφερθούν αλλού ή να απελαθούν από τη χώρα», μας λέει ο επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης, που μαζί με το δικηγόρο Αν. Σπάθη χειρίστηκαν την υπόθεση που αφορούσε τις συνθήκες κράτησης στα κρατητήρια της Ασφάλειας Λάρισας. Αυτή είναι η τρίτη καταδίκη της χώρας μας για απαράδεκτες συνθήκες κράτησης -είχαν προηγηθεί ακόμη δύο το 2001. «Η ευαισθησία των εμπλεκόμενων φορέων ή, έστω, η συσσώρευση ανάλογων καταδικαστικών αποφάσεων από το Στρασβούργο ίσως επιφέρει τις τόσο αναγκαίες βελτιώσεις σε έναν τομέα που σήμερα αποτελεί έναν από τους μελανότερους τομείς του πολιτισμού και της δικαιοταξίας μας» μας λέει ο καθηγητής.



Ζωγραφιά από ένα παιδί πρόσφυγα που περιγράφει το μακρύ ταξίδι. Από την Αφρική στα κλουβιά της χώρας μας
Σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου του Στρασβούργου, οι συνθήκες οι οποίες συνιστούν εξευτελιστική μεταχείριση σε περίπτωση κράτησης είναι: η έλλειψη δυνατότητας προαυλισμού ή σωματικής άσκησης, η έλλειψη δυνατότητας επικοινωνίας με τον έξω κόσμο, εστίασης και παροχής ικανοποιητικής τροφής.


Ποια είναι η κατάσταση στους χώρους κράτησης;


* Αντιγράφουμε από ειδική έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη, πέρσι τον Οκτώβριο, για τη διοικητική κράτηση και απέλαση αλλοδαπών ανηλίκων από αυτοψίες που έχει κάνει σε χώρους κράτησης στην Αττική και τη Μαγνησία και συγκεκριμένα για το Τμήμα Δίωξης Λαθρομετανάστευσης Ασπροπύργου, το Αστυνομικό Τμήμα Πετραλώνων στον Ταύρο, το Αστυνομικό Τμήμα Χαλανδρίου, τα Αστυνομικά Τμήματα Ν. Ιωνίας Βόλου και Αλμυρού στη Μαγνησία και το Τμήμα Αλλοδαπών Αμυγδαλέζας:


«Γενικά, οι χώροι κράτησης ανηλίκων ήταν προβληματικοί ως προς το μέγεθος, την κατάσταση των υλικών, το φωτισμό και τον προαυλισμό, ενώ διαπιστώθηκαν επιπλέον προβλήματα υγιεινής και σίτισης των κρατουμένων (…). Ωστόσο, η γενική εικόνα είναι κοινή, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι συνθήκες κράτησης είναι εξόχως δυσμενείς και καταφανώς ακατάλληλες».



ΜΥΤΙΛΗΝΗ
Αναλυτικά κατέγραψαν: Κελιά εξαιρετικά μικρού, στις περισσότερες περιπτώσεις, μεγέθους σε σχέση με τον εξυπηρετούμενο αριθμό των ανήλικων κρατουμένων, με σοβαρά προβλήματα όσον αφορά την υλικοτεχνική υποδομή και την καθαριότητα. Στενότητα χώρου, που καθίσταται ακόμη πιο προβληματική λόγω του ανεπαρκούς φωτισμού και εξαερισμού, που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ένα μικρό παράθυρο, ενώ σε μία περίπτωση (Α.Τ. Πετραλώνων) δεν υπήρχε απολύτως καμία πηγή φυσικού φωτισμού και εξαερισμού. Αντί για τοιχώματα προς τον εσωτερικό διάδρομο τα κελιά έχουν κάγκελα, με αποτέλεσμα το εσωτερικό τους να είναι ορατό και εξ ολοκλήρου εκτεθειμένο, ενώ οι χώροι κράτησης αποτελούνται από λίγα, εξαιρετικά μικρά και σκοτεινά κελιά, όπου κρατούνται συνωστισμένοι ενήλικοι και ανήλικοι. Οι επιφάνειες που προορίζονται για κατάκλιση αποτελούνται στις περισσότερες περιπτώσεις από τσιμεντένιες βάσεις ύψους μισού μέτρου και διαστάσεων μονού κρεβατιού, πάνω στις οποίες έχουν βάλει στρώματα από αφρολέξ με επένδυση από χοντρό πανί που έχουν εμφανείς φθορές, τρύπες, υγρασία και λεκέδες. Δεν διέθεταν όλοι οι κρατούμενοι σεντόνια, κουβέρτες και μαξιλάρια, ενώ σε δύο περιπτώσεις δεν υπήρχαν καν στρώματα και οι κρατούμενοι κοιμούνταν στο δάπεδο. Τουαλέτες και ντους βρέθηκαν στις περισσότερες περιπτώσεις σε κακή κατάσταση από πλευράς καθαριότητας και φθοράς υλικών. Στο Α.Τ. Νέας Ιωνίας Βόλου διαπιστώθηκε πλήρης έλλειψη υλικής υποδομής για τη σωματική καθαριότητα των κρατουμένων.


Χωρίς ιατρική διάγνωση


Ενα από τα σοβαρότερα προβλήματα είναι ο συνεχής εγκλεισμός των κρατουμένων, στους οποίους δεν δίνεται η δυνατότητα να βγουν από το κελί για λόγους ασφάλειας. Μόνο σε ένα Αστυνομικό Τμήμα επιτρέπεται κατά διαστήματα η έξοδος σε μικρό διάδρομο που εφάπτεται στα κελιά. Διαπιστώθηκε επίσης ότι δεν υπήρχε διαθέσιμη ιατρική φροντίδα σε ημερήσια βάση, ενώ για μικρές αδιαθεσίες χορηγούνταν κατά την κρίση των φυλάκων χωρίς διάγνωση φάρμακα από τα αυτοσχέδια φαρμακεία των κρατητηρίων.


* Σε ειδική έκθεσή της για την Ελλάδα με τον τίτλο «Μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας: τα δικαιώματα των αλλοδαπών και των μειονοτήτων παραμένων στο ημίφως», η Διεθνής Αμνηστία επισημαίνει ότι οι κακές συνθήκες κράτησης στα κέντρα αλλοδαπών «ισοδυναμούν με σκληρή, απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση». Τα κέντρα που επισκέφθηκε η οργάνωση ήταν εκείνα στη μεθοριακή περιοχή του Εβρου (Βρυσικά, Φέρες, Πέπλο), ενώ για τη σύνταξη της έκθεσης πραγματοποίησε επίσης συνεντεύξεις με αστυνομικούς στις Διευθύνσεις Αλεξανδρούπολης, Ορεστιάδας και Λέσβου. Οι συνθήκες κράτησης αλλοδαπών ήταν άλλωστε ένα από τα θέματα που έθεσε στην κυβέρνηση η γενική γραμματέας της οργάνωσης Αϊρίν Χαν κατά την πρόσφατη επίσκεψή της στην Αθήνα τον περασμένο Σεπτέμβριο, θίγοντας και το θέμα της άρνησης των αρχών να επιτρέψουν την πρόσβαση μελών ΜΚΟ στους καταυλισμούς.



ΛΕΣΒΟΣ
* Αλλά και η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στις συστάσεις της για την Ελλάδα «εκφράζει την ανησυχία της για αναφορές ότι αλλοδαποί χωρίς χαρτιά κρατούνται σε υπερπλήρεις χώρους κράτησης με άσχημες συνθήκες διαβίωσης και υγιεινής, δεν ενημερώνονται για τα δικαιώματά τους και στερούνται οποιοδήποτε αποτελεσματικό τρόπο επικοινωνίας με τις οικογένειες και τους δικηγόρους τους. Το κράτος-μέλος πρέπει να διασφαλίσει την κράτηση των αλλοδαπών χωρίς χαρτιά σε χώρους με κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης και υγιεινής, να ενημερώνονται για τα δικαιώματά τους…».


Διεθνής κατακραυγή


*Ακόμη και η Επιτροπή Υπουργών της Ε.Ε. σε απόφασή της υπογραμίζει τις ελλείψεις της Ελλάδας σε θέματα υποδομής κράτησης και καλεί την ελληνική κυβέρνηση να πάρει τα απαραίτητα μέτρα για τη βελτίωση των κακών συνθηκών στα κρατητήρια και τις φυλακές.


Τι κάνει, παρά την εσωτερική και διεθνή κατακραυγή, η χώρα μας; Μεταβίβαση αρμοδιοτήτων: έτσι, ενώ με το μεταναστευτικό νόμο του 2910/2001 προβλεπόταν η δημιουργία χώρων υποδοχής από την περιφέρεια, ο περσινός νόμος 3386/2005 προβλέπει τη δημιουργία αυτών των χώρων με κοινή υπουργική απόφαση των υπουργείων Δημόσιας Τάξης, Υγείας και Εσωτερικών.



ΚΙΣΑΜΟΣ
Ωστόσο, κοινή είναι η μοίρα όσων κατά καιρούς ξεβράζονται από σαπιοκάραβα ή ναυάγια και όσων καταφέρνουν να μη σκοτωθούν από νάρκη στον Εβρο: το μάντρωμα σε άτυπους χώρους -στρατόπεδα ή καταυλισμούς- παρανόμως μάλιστα, καθώς οι χώροι αυτοί δεν πληρούν τους όρους κράτησης, όπου και παραμένουν για ένα τρίμηνο τουλάχιστον, που είναι το άνωτατο όριο κράτησης για τους παράνομα εισελθόντες και ακολούθως, αν δεν απελαθούν ή επαναπροωθηθούν ατύπως και παρατύπως αφήνονται ελεύθεροι με ένα χαρτί ότι πρέπει να εγκαταλείψουν τη χώρα μέσα σε ένα μήνα. Οσο για τους οργανωμένους χώρους αλλοδαπών; Αυτοί ακόμη φτιάχνονται με διακηρύξεις και υποσχέσεις, ενώ οι διαβεβαιώσεις αρμοδίων αναφέρουν την… άμεση παράδοσή τους.


Και αν κάτι φάνηκε να αλλάζει όταν έκλεισε το Κέντρο Κράτησης στην Αμυγδαλέζα και διαμορφώθηκε σε καταλληλότερο χώρο η Διεύθυνση Αλλοδαπών στην Πέτρου Ράλλη, η πρόσφατη επίσκεψη εκεί του Συνηγόρου του Παιδιού δεν αφήνει κανένα περιθώριο αισιοδοξίας, αφού βρήκε να κρατείται διπλάσιος αριθμός παιδιών από τη χωρητικότητα των κελιών, χωρίς δικαίωμα προαυλισμού, σε άθλια σκοτεινά κελιά χωρίς παράθυρο, με ανεπαρκείς χώρους υγιεινής. Και αν αυτά συμβαίνουν στην κράτηση ανηλίκων που απαγορεύεται από διεθνείς συνθήκες, καθώς αποτελούν μία ιδιαίτερα ευάλωτη ομάδα, τι να πει κανείς για τις συνθήκες κράτησης που επικρατούν για τους ενήλικους. Παρ’ όλα αυτά, ο Συνήγορος του Πολίτη έχει καταθέσει στις αρμόδιες αρχές σειρά συστάσεων για τον εξανθρωπισμό και τον εξορθολογισμό της υφιστάμενης τραγικής κατάστασης που συνεχώς διαπιστώνει στις επανειλημένες εκθέσεις του.


«Χωρίς χαρτιά»


Αραγε μας ενδιαφέρει τι γίνεται και γιατί; Μια απάντηση επιχειρεί να μας δώσει η Ολγα Λαφαζάνη, μέλος του Δικτύου Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών: «Το τι συμβαίνει σε σχέση με τους “χωρίς χαρτιά” είναι υπόθεση όλων μας. Δεν είναι μόνο θέμα της διοίκησης ή του κράτους, που άλλωστε έχουν αποδείξει πως σκοπός τους είναι να φυλάξουν τα σύνορα από τους “ανεπιθύμητους” με κάθε κόστος. Ούτε είναι θέμα συμπόνιας, ανθρωπισμού ή λύπησης γι’ αυτούς τους ανθρώπους. Είναι θέμα ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας, η οποία εξευτελίζεται καθημερινά, από τα ναρκοπέδια του Εβρου στα κέντρα κράτησης των νησιών του Αιγαίου, από τις τεράστιες ουρές στις έξι κάθε πρωί στο Τμήμα Αλλοδαπών Αθηνών μέχρι την καθημερινότητα χιλιάδων γυναικών που δουλεύουν κλεισμένες σε σπίτια. Γιατί ένας άνθρωπος που γεννήθηκε στην Ελλάδα ή στην Ευρωπαϊκή Ενωση και έχει ένα ισχυρό διαβατήριο έχει δικαίωμα σε μια αξιοπρεπή ζωή, ενώ ένας άνθρωπος που γεννήθηκε στο Μπανγκλαντές, στη Σιέρα Λεόνε ή στην Ουκρανία και δεν έχει χαρτιά είναι καταδικασμένος να ζει με το φόβο μιας αυθαίρετης απέλασης, για την οποία κανένας δεν θα δώσει λόγο; Είναι θέμα αλληλεγγύης με ανθρώπους που ζουν δίπλα μας και που είναι εγκλωβισμένοι από τη μια στην κρατική αυθαιρεσία και από την άλλη στην ασυδοσία μιας μεγάλης μερίδας Ελλήνων πολιτών, οι οποίοι, ανενόχλητοι, τόσο από το νομικό πλαίσιο όσο και από τη συνείδησή τους, τους υπερεκμεταλλεύονται. Είμαστε όλοι και όλες υπεύθυνοι γι’ αυτή την κατάσταση και κυρίως πρέπει οι μετανάστες μαζί με τους γηγενείς να παλέψουμε για να αλλάξει»…

 

Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ