Αρχική Πολιτισμός ΕΛΛΑΔΑ: Κορυφώνονται οι εκδηλώσεις της Αποκριάς

ΕΛΛΑΔΑ: Κορυφώνονται οι εκδηλώσεις της Αποκριάς

19

   “Στους ξέφρενους ρυθμούς του καρναβαλιού θα “κινηθούν” και φέτος αρκετές περιοχές της Ελλάδας, προσελκύοντας πλήθος επισκεπτών. Εμπνευσμένες από την ιστορία, την παράδοση αλλά και τη σύγχρονη ζωή είναι οι εκδηλώσεις που διοργανώνονται και φέτος, με παρελάσεις αρμάτων, αναβίωση εθίμων, μεταμφιέσεις, φαγοπότι και ξεφάντωμα ως τις πρώτες πρωινές ώρες”.
Με την εισαγωγή αυτή ξεκινά το άρθρο από το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων που συμπεριλαμβάνει και τη Χίο. Μόνο που… ξεχνά τον Αγά της Καθαρής Δευτέρας και αναφέρεται στον Καλαμωτούσικο Γάμο (ας το σκεφτούν οι πολιτιστικοί σύλλογοι του χωριού να παρουσιάσουν του χρόνου το έθιμο).
Στη συνέχεια μεταφέρουμε το σχετικό άρθρο:

    Το καρναβάλι της Ξάνθης αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη διοργάνωση σε ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα. Οι εκδηλώσεις πληθαίνουν το τελευταίο τριήμερο της Αποκριάς και κορυφώνονται με το “Κάψιμο του Τζάρου” στη γέφυρα του ποταμού Κόσυνθου.
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, ο “Τζάρος” ήταν ένα κατασκευασμένο ανθρώπινο ομοίωμα, τοποθετημένο πάνω σε έναν σωρό από πουρνάρια. Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς καιγόταν για να μην έχουν το καλοκαίρι ψύλλους. Μετά την ολοκλήρωση του εθίμου ακολουθεί ένα φαντασμαγορικό θέαμα με πυροτεχνήματα.

    Την Καθαρά Δευτέρα θα αναβιώσουν οι Μουντζούρηδες στον Πολύσιτο Ξάνθης, ο Θρακιώτικος Γάμος στον οικισμό Μυρωδάτο και η Καμήλα στη Σταυρούπολη.


    Η Πάτρα, η ελληνική πρωτεύουσα του καρναβαλιού δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Ολόκληρη η πόλη μετατρέπεται κατά τη διάρκεια της Αποκριάς σε έναν απέραντο χώρο διασκέδασης και ξεφαντώματος. Φαντασία, δημιουργικότητα, εφέ ηχητικά και οπτικά, φέρνουν χορό και τραγούδια στους δρόμους. Φέτος, το καρναβάλι συνδυάζεται με τις εκδηλώσεις της πολιτιστικής πρωτεύουσας ΠΑΤΡΑ 2006.


    Συστάσεις δεν χρειάζεται ούτε η Θήβα, όπου πραγματοποιείται πιστή αναπαράσταση του Βλάχικου Γάμου. Το έθιμο ταξιδεύει στις μέρες μας από το 1830, όπου τότε οι Βλάχοι από την Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Θεσσαλία αλλά και τη Ρούμελη, εγκατέλειψαν τη γη των προγόνων τους και μετακινήθηκαν νοτιότερα, όπου ανακάλυψαν γόνιμο έδαφος και εγκαταστάθηκαν.


    ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΑΠΟΚΡΙΑ 2007


    Στην πλατεία Συντάγματος έχει στηθεί η Καρναβαλοχώρα που περιλαμβάνει κινούμενα καρναβαλικά στοιχεία, εξέδρα θεαμάτων και δραστηριότητες, όπως ομαδικά παιχνίδια, κατασκευές, θεατρικό παιχνίδι, μεταμφιέσεις, χορό κουκλοθέατρο, ζογκλέρ, θέατρα δρόμου, παραδοσιακά αποκριάτικα έθιμα κλπ. πάντα με την καθοδήγηση έμπειρων εμψυχωτών.


   ΚΥΡΙΑΚΗ 18 ΦΕΒΡΟΥΑΡΊΟΥ
  Ζάππειο 12.00
Παιδικό πάρτι με τις Μαγικές Σβούρες. Ζογκλέρ, ξυλοπόδαρους, καρναβαλιστές και dj για πολύ μουσική και χορό. Κυνήγι θησαυρού
    Ωρα 15.00 Αθηναϊκές Καντάδες και Τραγούδια της Παλιάς Αθήνας με τους λυρικούς καλλιτέχνες Δέσποινα Τσολάκη και Κωνσταντίνο Τζέμο

    ΚΑΘΑΡΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 19 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 
    ΛΟΦΟΣ ΦΙΛΟΠΑΠΠΟΥ 12.00
    Παραδοσιακά τραγούδια , μουσική και χορός με τον Σάββα Σιάτρα και την παρέα του
    ΛΟΦΟΣ ΣΤΡΕΦΗ 12.00
    Το παραδοσιακό σεργιάνι με τη Στέλλα Διαμαντή σε ένα πρόγραμμα από σμυρναίικα, νησιώτικα, δημοτικά και λαϊκά τραγούδια από όλη την Ελλάδα
   ΛΟΦΟΣ ΣΚΟΥΖΕ 12.00
 Η Πανελλήνια Ένωση Παραδοσιακής Μουσικής σε μουσική και τραγούδια από όλη την Ελλάδα. Καλλιτεχνική επιμέλεια: ΗΡΑΚΛΗΣ ΒΛΑΧΟΣ. Και στους τρεις λόφους θα προσφέρονται λαγάνες, ελιές και χαλβάς.

   Αποκριά και Καθαρά Δευτέρα σε όλη την Ελλάδα


    Μακεδονία


    Στη Νάουσα, θα αναβιώσει και φέτος το παραδοσιακό έθιμο Γενίτσαροι και Μπούλες, οι ρίζες του οποίου χάνονται στην εποχή της Τουρκοκρατίας. Οι Γενίτσαροι φορούν φουστανέλες, τσαρούχια, μάλλινες μακριές κάλτσες και γιλέκο, ενώ στο πρόσωπο φέρουν κερωμένο πανί με ζωγραφιστό μουστάκι. Στο κεφάλι, στη μέση και στο χέρι τους δένουν από ένα μαντήλι, ενώ στο λαιμό κρεμούν σταυρό και αλυσίδα με φυλακτό.
Οι Μπούλες είναι επίσης άνδρες, ντυμένοι με γυναικεία ρούχα και στο πρόσωπο φορούν βαμμένες μάσκες. Σύμφωνα με το έθιμο, τα χρόνια της τουρκοκρατίας οι αρματολοί έβρισκαν στις Απόκριες την ευκαιρία να κατέβουν στην πόλη μασκαρεμένοι και να γλεντήσουν με συγγενείς και φίλους, χωρίς να φοβούνται ότι θα τους αναγνωρίσουν οι Τούρκοι.

    Στην Κοζάνη θα “ζωντανέψει” το έθιμο του Φανού, τον οποίο ανάβει ο δήμαρχος στο κέντρο της πόλης και γύρω του στήνονται οι χοροί. Ακολουθούν φωτιές και σε άλλα 13 σημεία. Κάτοικοι και επισκέπτες χορεύουν υπό τους ήχους των χάλκινων πνευστών και τραγουδούν τα “Ξιανέντραπα” αλλά και τραγούδια κλέφτικα, της αγάπης και της ξενιτιάς. Η γιορτή κορυφώνεται τα ξημερώματα της Καθαρής Δευτέρας, οπότε βραβεύονται οι καλύτεροι Φανοί.


    Στο Σοχό του νομού Θεσσαλονίκης εμφανίζονται οι Κουδουνοφόροι, κατάλοιπο της διονυσιακής λατρείας. Με τραγόμορφες στολές και κουδούνια σε όλο το σώμα τους, χορεύουν στους δρόμους και τις πλατείες. Σε όλη τη διάρκεια της εβδομάδας πριν από την Καθαρά Δευτέρα παρασκευάζονται γλυκές πίτες και μοιράζονται στη γειτονιά. Πρόκειται για μια “αναίμακτη θυσία στους νεκρούς”, ενώ οι εκδηλώσεις της Απόκριας κλείνουν με το έθιμο των μετανοιών. Οι μεγαλύτεροι δίνουν άφεση αμαρτιών στους μικρότερους που με πολύ σεβασμό επισκέπτονται τους μεγαλύτερους, τους φιλούν το χέρι και τους προσφέρουν ένα πορτοκάλι.


    Στην Καστοριά, την τελευταία Κυριακή της Απόκριας, οι κάτοικοι ανάβουν μεγάλες φωτιές, τις “Μπουμπούνες”, και γύρω τους στήνεται χορός με τη συνοδεία παραδοσιακών τοπικών σχημάτων. Στο τέλος, οι πιο τολμηροί πηδάνε πάνω από τη θράκα. Έθιμο της ίδιας βραδιάς είναι και ο “χάσκαρης”. κάποιος δένει στην άκρη ενός «Κλώστη» – όπως ονομάζεται ο πλάστης – ένα αυγό και το γυρνά ταχύτατα από στόμα σε στόμα. Νικητής ανακηρύσσεται εκείνος που θα κατορθώσει πρώτος να “χάψει” το αυγό.


    Στον Πολύγυρο Χαλκιδικής, οι εκδηλώσεις του καρναβαλιού τα τελευταία χρόνια πήραν τη μορφή πολυήμερων εκδηλώσεων, κυρίως λαογραφικού χαρακτήρα. Κατά τη διάρκεια αυτών προσφέρονται δωρεάν άφθονο ντόπιο ρακί και κρασί, λουκάνικα, παραδοσιακός χαλβάς και χωριάτικες πίτες, ενώ μουσικές συναυλίες, χορευτικά σχήματα, εκδηλώσεις ζωγραφικής, φωτογραφίας, αποκριάτικων στολών, χειροτεχνίας κ.α. δίνουν ένα διαφορετικό χρώμα στο καρναβάλι.


    Στο Λιτόχωρο Πιερίας αναβιώνουν έθιμα που έχουν σκοπό τον εξαγνισμό των κακών πνευμάτων και τον εξοβελισμό της κακοτυχίας. Αυτό επιτυγχάνει ο Χορός των βωμολόχων που περιδιαβάζει όλο το χωριό με πειράγματα για όλους τους περαστικούς. Το βράδυ της Κυριακής της Αποκριάς ανάβουν τα κέδρα στις γειτονιές, γύρω από τις οποίες στήνεται ξέφρενο γλέντι.


    Στη Νέα Χαλκηδόνα Θεσσαλονίκης, όπως κάθε χρόνο, θα αναβιώσει και φέτος το έθιμο του γιαουρτοπόλεμου, που έχει τις ρίζες του στη Μικρά Ασία.


    Στην Καλή Βρύση Δράμας αναβιώνει ο εικονικός γάμος. Σύμφωνα με το έθιμο, ο γαμπρός δολοφονείται, τις περισσότερες φορές με «δράστη» τον κουμπάρο. Ακολούθως, ανασταίνεται, σε μια κίνηση συμβολική, η οποία παραπέμπει στο Διόνυσο, ο οποίος επίσης απεβίωσε και επέστρεψε στα εγκόσμια. Παράλληλα, οι κάτοικοι μεταμφιέζονται σε «μπαμπούγερους» και κρατώντας σακίδια γεμάτα στάχτη τα εκτοξεύουν στους περαστικούς ανάβοντας τα αίματα.


    Στις Σέρρες, την Kαθαρά Δευτέρα, το έθιμο του «Καλόγερου» κλέβει την παράσταση. Αρχικά, κάνουν την εμφάνισή τους οι διαβόητοι Αναστενάρηδες. Έπειτα, ακολουθούν μίμοι, οι οποίοι συνήθως συμμετέχουν και στην παραδοσιακή θεατρική ομάδα. Ο θίασος του «Καλόγερου» αποτελείται από το Βασιλιά, το Βασιλόπουλο, τον καπιστρά, τη νύφη, τη μπάμπω και το εφταμηνίτικο, τους γύφτους με την αρκούδα αλλά και τους Κουρούτζηδες και γυρνάει από σπίτι σε σπίτι, προτού όλοι οι κάτοικοι συγκεντρωθούν για να ξεκινήσει η προετοιμασία του συμβολικού αγρού για τη σπορά. Μετά, άπαντες συμμετέχουν στην αναπαράσταση του θανάτου και της ανάστασης του Καλόγερου.


    Θάσος:’’Διονυσιακά μυστήρια’’


    Στην Παναγία, ένα παραδοσιακό χωριό της Θάσου, αναβιώνει κάθε χρόνο την Καθαρά Δευτέρα τα διονυσιακά μυστήρια. Τα άρματα ολοκληρώνοντας την παρέλασή τους, παρουσιάζουν σε ‘θέατρο δρόμου’ τα έμμετρα σκωπτικά τους κείμενα, τα οποία απαγγέλονται στίχο-στίχο από τον αρχηγό του άρματος και επαναλαμβάνονται ρυθμικά από τα υπόλοιπα μέλη.Ακόμα παρουσιάζονται με την ίδια πάντα διάθεση παραδοσιακοί τύπου και χαρακτήρες της Παναγίας εμπνευσμένα από τα παλιά έθιμα


    Μεσσήνη ….η εκτέλεση της γριάς Συκούς


    Το πρωί γίνεται η αναπαράσταση στην θέση “Κρεμάλα” της εκτέλεσης μίας γερόντισσας της Μεσσήνης, της γριάς Συκούς. Μετά την αναπαράσταση, μπορεί κάθε επισκέπτης να “κρεμαστεί” από τους ψευτοδήμιους της κρεμάλας. Το απόγευμα πραγματοποιούνται παρελάσεις, με άρματα, μεταμφιεσμένους μικρούς και μεγάλους, χορευτικά συγκροτήματα, λαϊκά όργανα, φιλαρμονικές και στο τέλος εκφώνηση σατυρικού λόγου.


    Θεσσαλία


    Το χωριό Αγναντερό, 17χιλ. από την Καρδίτσα και 8χιλ. από τα Τρίκαλα φημίζεται για τη γιορτή των Αποκριών. Την Κυριακή της Αποκριάς, γίνεται στην πλατεία του χωριού η αναπαράσταση του παραδοσιακού καραγκούνικου γάμου. Στην τελετή του γάμου ξεχωρίζει η νύφη με καραγκούνικη ενδυμασία, ο γαμπρός και οι βλάμηδες με φουστανέλα και τσαρούχια, ο γιατρός με τα γιατροσόφια του, ο χωροφύλακας με τη σφυρίχτρα του, ο γέρος με την καμπούρα του και η γριά γνέθοντας τη ρόκα της. Από την τελετή βέβαια δεν λείπουν οι «κουδουνάδες», οι οποίοι έχουν κάνει την εμφάνισή τους μέρες πριν, προκαλώντας θόρυβο στο χωριό. Πρόκειται για ομάδες μασκοφόρων, οι οποίοι τριγυρνούν στους δρόμους ντυμένοι με προβιές και ζωσμένοι με κουδούνια και κυπριά, κρατώντας ρόπαλα. Την Καθαρή Δευτέρα γίνεται η αναπαράσταση της αρκούδας, το κλέψιμο μιας αρκούδας από τους χωρικούς (κουδουνάδες).


    Στον Τύρναβο, άνδρες και γυναίκες συγκεντρώνονται κοντά στο εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, όπου παρασκευάζουν το «μπουρανί», μια σούπα από σπανάκι και ξύδι. Έπειτα, το σερβίρουν και στο τέλος του φαγητού, το γλέντι φουντώνει. Τραγούδια, χοροί, ξεφάντωμα συνθέτουν – εκ πρώτης «αθώας» όψεως – ένα μάλλον συνηθισμένο σκηνικό για τον επισκέπτη. Το πρωτότυπο της υπόθεσης όμως είναι οι άσεμνες χειρονομίες, τα φαλλικά σύμβολα και οι βωμολοχίες που ακολουθούν.


    Το καρναβάλι της Ελασσόνας κλείνει φέτος 6 χρόνια ζωής. Πρόκειται για μια ξεχωριστή εκδήλωση με πάνω από 50 διαφορετικές και γεμάτες φαντασία παρουσίες με αεραθλητές απ’ όλη την Ελλάδα, που πετούν στον ουρανό της Ελασσόνας με αλεξίπτωτα πλαγιάς έχοντας αποκριάτικα κουστούμια. Χώρος απογείωσης είναι η κορυφή μετά το Δ.Δ. Δρυμού, πάνω από το κέντρο «Πισίνα» και η περιοχή προσγείωσης βρίσκεται δίπλα στο ίδιο κέντρο.


    Στερεά Ελλάδα


    Στο Γαλαξίδι, το απόγευμα της Kαθαράς Δευτέρας, θυμίζει εμπόλεμη ζώνη. Ντόπιοι, χωρισμένοι σε ομάδες, μάχονται μεταξύ τους στοχεύοντας, ο ένας τον άλλον, με αλεύρι και χρωματιστή σκόνη. Η συνήθεια έμεινε στην ιστορία ως «αλευροπόλεμος» ή αλλιώς «αλευρομουτζουρώματα».


    Στη Λειβαδιά, την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, οργανώνεται το περίφημο «Γαϊτανάκι», μια εκδήλωση, η οποία αναβιώνει τα τελευταία χρόνια και έχει τις «ρίζες» της από τον καιρό του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Σύμφωνα με την παράδοση, στις συνοικίες της πόλης, οι γείτονες αναμεταξύ τους, ετοιμάζουν το «Γαϊτανάκι» τους. Στη συνέχεια, συνοδεία αρμάτων, καταφθάνει στην κεντρική πλατεία σωρεία «Γαϊτανακίων», τα οποία αναμειγνύονται δημιουργώντας ένα θέαμα μοναδικό.


    Στην Αμφισα, το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς αναβιώνει ο θρύλος του «στοιχειού της Χάρμαινας. Θρύλοι και τοπικές παραδόσεις, μιλούν χρόνια για τα «στοιχειά» της περιοχής. Σύμφωνα με το μύθο, « το στοιχειό της Χάρμαινας» αγαπούσε και προστάτευε τους Ταμπάκηδες – όπως αποκαλούνταν οι βυρσοδέψες – οι οποίοι εξαιτίας της εργασίας του υποχρεώνονταν να βρίσκονται στη βρύση 24ωρα ολόκληρα. Εξ αυτών, πολλοί πήραν όρκο ότι είδαν το «στοιχειό» να τριγυρίζει στην περιοχή και τελικώς να χάνεται στο νερό της βρύσης.


    Ηπειρος


    Στα Ιωάννινα, μεταμφιεσμένοι κάτοικοι χορεύουν γύρω από τεράστιες φωτιές, σε διπλές και τριπλές σειρές. Το θέαμα είναι εντυπωσιακό και το έθιμο πέρασε από γενιά σε γενιά με την ονομασία «Τζαμάλες». Η κορύφωση των εκδηλώσεων της Αποκριάς γίνεται όταν στήνεται στην κεντρική πλατεία της πόλης το γαϊτανάκι.


    Στην Άρτα, το Καρναβάλι των Γυναικών κλέβει την παράσταση. Οργανώνεται κατά αποκλειστικότητα από γυναίκες, χωρισμένες σε γκρουπ, οι οποίες παρελαύνουν στον κεντρικό δρόμο της πόλης. Είναι ντυμένες με αποκριάτικες στολές και η κατάληξη της πορείας τους, τις βρίσκει σε κάποιο από τα κέντρα της πόλης για ξεφάντωμα μέχρι τις πρωινές ώρες.


    Κρήτη


    Μπορεί το καρναβάλι του Ρεθυμνου να αποτελεί την κορυφαία εκδήλωση των αποκριάτικών εκδηλώσεων στην Κρήτη, και πόλο έλξης για δεκάδες Κρητικούς από όλα τα μήκη και τα πλάτη του νησιού, ωστόσο δεκάδες είναι οι εκδηλώσεις που γίνονται και στα Χανιά.


    Στην αποκαλούμενη ” νύφη” του Λυβικού την Παλαιόχωρα, όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος ο Δήμος Πελεκάνου και φορείς της περιοχής οργανώνουν πλήθος εκδηλώσεων που θα κορυφωθούν το Σάββατο 17 Φεβρουαρίου, με την μεγάλη παρέλαση του βασιλιά καρνάβαλου και αρμάτων.


    Αποτελεί άλλωστε παράδοση για το νομό Χανίων το συγκεκριμένο καρναβάλι που ξεκίνησε το 1985 και από τότε διοργανώνεται συνεχώς. Είναι χαρακτηριστικό ότι 30 άρματα 800 καρναβαλιστες και εκατοντάδες πολίτες θα δώσουν και φέτος το παρών στην γιορτή. Η κατάληξη αυτού του καρναβαλιού είναι η βράβευση του καλύτερου άρματος και το γλέντι μέχρι πρωίας.


    Εκτός από την Παλαιόχωρα ο βασιλιάς καρνάβαλος κάθε χρόνο κάνει την εμφάνιση του στις Καλύβες του δήμου Άρμενων καθώς και στο Βατόλακο του Δήμου Μουσούρων όπου κάτοικοι και φορείς στήνουν την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς το δικό τους γλέντι.


    Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’90 το καρναβάλι της Σούδας ήταν το ιδιαίτερο σημείο αναφοράς για τα Χανιά, ωστόσο τα τελευταία χρόνια οι αποκριάτικες εκδηλώσεις έχουν άλλο χαρακτήρα και χρώμα.


    Την Καθαρά Δευτέρα στο Γραμμένο του Δήμου Πελεκάνου στην Απτέρα του Δήμου Σούδας, στους Αγίους Αποστόλους του Δήμου Νέας Κυδωνίας και στην πλατεία Τάλως στα Χανιά το πέταγμα του χαρταετού συνοδεύεται από πολύ κέφι, χορό, και παραδοσιακά εδέσματα..


    Στο Ρέθυμνο, κανταδόροι με κιθάρες και μαντολίνα, προσδίδουν στις εκδηλώσεις χρώμα από το παρελθόν. Τραγούδια τοπικά και μελωδίες ηχούν στα αυτιά όσων παρευρίσκονται στην πόλη την περίοδο της Αποκριάς. Έθιμο των ντόπιων είναι η αναζήτηση του θησαυρού, ο οποίος κείται κρυμμένος σε κάποιο σημείο της πόλης. Παράλληλα, κάτοικοι, χωρισμένοι σε ομάδες, ντυμένοι όπως επιτάσσει το γιορτινό κλίμα, χορεύουν τόσο στη «Μικρή» όσο και στη «Μεγάλη» αγορά, υπό τους ρυθμούς της φιλαρμονικής ορχήστρας.


    Αιγαίο


    Στη Σκύρο, η αρχή του Τριωδίου σημαίνει αυτόματα και την εμφάνιση του «Γέρου» και της «Κορέλας». Φιγούρες γραφικές, ντυμένα παραδοσιακά, αμφότερες γυρνούν στους δρόμους του νησιού δίνοντας ξεχωριστό χρώμα στον εορτασμό της Αποκριάς.


    Η ενδυμασία του «Γέρου» αποτελείται από χοντρή μαύρη κάπα, άσπρη υφαντή βράκα ενώ στη μέση του κρέμονται 2 με 3 σειρές κουδούνια, το συνολικό βάρος των οποίων μπορεί να φτάσει μέχρι και τα 50 κιλά»! Η «Κορέλα», η ντάμα του «Γέρου», ντύνεται με παραδοσιακά σκυριανά ρούχα. Χορεύει διαρκώς γύρω του καθώς εκείνος βαδίζει. Ακολούθως, οι ικανότεροι σωματικά από τους «Γέρους», ανεβαίνουν στο Κάστρο του νησιού. Εκεί, κτυπούν τις καμπάνες στο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου. Την ίδια ώρα, η «Κορέλα», τραγουδάει σκυριανό σκοπό για να τον παινέψει.


    Σύμφωνα με μαρτυρίες των γεροντότερων στο νησί, ο «Γέρος» και η «Κορέλα», έρχονται κάθε χρόνο για να θυμίσουν στους ντόπιους κάποια θεομηνία, η οποία κατάστρεψε όλα τα ζώα του νησιού. Για το λόγο αυτό, ο τσοπάνης ζώστηκε τα κουδούνια των ζώων και ήρθε στο χωριό να ειδοποιήσει τους υπόλοιπους.


    Στη Νάξο, όπου η μυθολογία την αναφέρει ως το νησί – γενέτειρα του Θεού Διονύσου, τα αποκριάτικα έθιμα αποτελούν παράδοση ανθεκτική μέσα στο χρόνο. Μεταξύ άλλων, συμπεριλαμβάνονται το σφάξιμο των χοίρων και οι εκδηλώσεις με τους «Kουδουνάτους». Οι τελευταίοι, φορούν κάπα και κουκούλα, τριγυρίζουν στα χωριά και προκαλούν μεγάλη φασαρία και θόρυβο ενώ ταυτόχρονα προβαίνουν σε άσεμνες εκφράσεις και χειρονομίες. Στα χέρια τους, κρατούν την περιβόητη «Σόμπα», ένα ξύλο, το οποίο συχνά παραλληλίζεται με τον διονυσιακό φαλλό.


    Μαζί με τους «Κουδουνάτους» περιφέρονται ο «Γέρος», η «Γριά» και η «Αρκούδα». Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια των αποκριάτικων εκδηλώσεις των «Κουδουνάτων», συμβαίνουν μια σειρά από γεγονότα. Η λίστα περιλαμβάνει το «Γάμο της Νύφης», «το «Θάνατο», την «Ανάσταση του Νεκρού» όπως επίσης και το «Όργωμα».


    Σε κάποιες περιοχές, οι κάτοικοι ντύνονται «Λεβέντες» ή «Κορδελάτοι». Αιτία για αυτή την ονομασία αποτελεί το γεγονός ότι στο φέσι και στους ώμους έχουν κορδέλες. Ταυτόχρονα, στο χορό μαζί τους εμφανίζονται οι «Ληστές» ή «Σπαραρατόροι». Εκείνοι, αρπάζουν τις νεαρές κοπέλες και τις τραβούν να συμμετάσχουν στο γλέντι.


    Στη Χίο, την περίοδο των αποκριών αναβιώνουν μια σειρά εθίμων. Η Μόστρα των Θυμιανών και ο Καλαμωτούσικος γάμος είναι τα σημαντικότερα εξ αυτών.


    Στην Κάρπαθο, ο εορτασμός της Αποκριάς εκλαμβάνει μορφή απόδοσης άτυπης δικαιοσύνης. Και τούτο διότι, λειτουργεί το Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων! Ορισμένοι εκ των κατοίκων προβαίνουν σε άσχημες χειρονομίες. Αμέσως, συλλαμβάνονται από τους Τζαφιέδες – σε ρόλο χωροφυλάκων – και οδηγούνται στο Δικαστήριο. Εκεί, τους απαγγέλλονται κατηγορίες αυτοσχέδιες, οι οποίες προκαλούν άφθονο γέλιο.


    Στη Λέρο και τη Σύμη οι Αποκριές γιορτάζονται με τις “καμουζέλες”, μασκαράτες και τους αυτοσχέδιους ποιητές που σκαρώνουν περιπαιχτικά στιχάκια τα οποία τα απαγγέλλουν παιδιά ντυμένα καλογεράκια πηγαίνοντας από σπίτι σε σπίτι. Το ίδιο έθιμο έχουν επίσης και στην Σύμη.


    Στη Σκόπελο νέοι, γέροι και παιδιά μεταμφιεσμένοι γυρνούν από σπίτι σε σπίτι στους δρόμους και στις γειτονιές. Οι μεταμφιεσμένοι αυτοί λέγονται μουτσούνες, μασκαράδες λόγω της μάσκας την οποία φοράνε. Συνηθίζουν να δίνουν μικρές παραστάσεις όπου βρεθούν μιμούμενοι και σατιρίζοντας ανθρώπινους χαρακτήρες και συντοπίτες τους (ο τσιγγάνος, ο αρκουδιάρης, ο γάμος, η γέννα ). Οι πιο καλές μεταμφιέσεις, οι πιο αριστοκρατικές, είναι οι “Μπράμδες”. Αυτές φορούν καλά μαντήλια και τοπικές ενδυμασίες (φουστανέλες, βράκες, τουαλέτες της εποχής) και πολλά τσαπράζια ασημένια. Γυρίζουν από γειτονιά σε γειτονιά και τραγουδούν το επικό τραγούδι της “Βλάχας”. Μαζεύονται την Κυριακή της τυρινής στις πλατείες της Παναγίας Παπαμελετίου, στο Γυφτόρεμα, στο Μύλο, στον Αι – Γιάννη και χορεύουν ενώ οι νοικοκύρηδες τους κερνούν ρυζόγαλο γαλακτομπούρεκο και άφθονο κρασί.


    Επίσης την ίδια Κυριακή αναβιώνει και το έθιμο της “τράτας” κατά το οποίο μασκαράδες μουντζούρηδες σκαρώνουν με καλάμια ένα καΐκι την τράτα και περνάνε από γειτονιά σε γειτονιά λέγοντας ευτράπελα (πιρπάσκα) τραγούδια αυτοσχεδιάζοντας και πειράζοντας τους παρευρισκόμενους. Το μπουλούκι που ακολουθεί την τράτα με τους “τραταραίους” αποτελείται από μασκαρεμένους οι οποίοι τραγουδούν, πίνουν και κερνιόνται τα ρυζόγαλα από τις νοικοκυρές ενώ κατά το σούρουπο η πορεία αυτή καταλήγει στην παραλία όπου και θα “φουντάρουν” στη θάλασσα την τράτα τους.


    Δωδεκάνησα


    Με αναβίωση εθίμων και τοπικών παραδόσεων, θα γίνει ο εορτασμός των φετινών Απόκρεων στην πόλη της Ρόδου, την Κυριακή 18 Φεβρουαρίου, στην Πλατεία Ιπποκράτους της Παλιάς Πόλης της Ρόδου και την Καθαρή Δευτέρα, 19 του μηνός στην περιοχή Πευκάκια στο Ροδίνι, με την πρωτοβουλία και τον συντονισμό του Πολιτιστικού Οργανισμού Δήμου Ροδίων.


    Την Κυριακή 18/02/07, ο εορτασμός θα ξεκινήσει στις 14:30 στη Μεγάλη Πλατεία της Παλιάς Πόλης και θα περιλαμβάνει δρώμενα εμπνευσμένα από τις παραδόσεις του Μεσαίωνα και ζωντανή μουσική σε λάτιν ρυθμούς, οπως απαιτεί η μέρα. Το μεγάλο ’’Κυνήγι του Θησαυρού’’, στο οποίο μπορούν να συμμετάσχουν ομάδες πολιτών κάθε ηλικίας, θα ξεκινήσει με τις απαραίτητες οδηγίες από τους διοργανωτές. Η νικήτρια ομάδα θα βραβευθεί, ενώ σε όλες τις υπόλοιπες ομάδες θα διανεμηθούν αναμνηστικά για τη συμμετοχή τους. Σημειώνουμε ότι θα διανέμονται υφάσματα και πατρόν Μεσαιωνικών στολών στον Πολιτιστικό Οργανισμό Δήμου Ροδίων με τα οποία οι συμμετέχοντες θα φτιάξουν τη στολή τους.


    Την Καθαρή Δευτέρα 19 του μήνα, το ξεφάντωμα θα ξεκινήσει από νωρίς το πρωί, στις 10:00, στα Πευκάκια του Ροδινιού. Θα αναβιώσουν το αυθεντικό τοπικό έθιμο (τα γνωστά ’’Κούλουμα’’), με ζωντανή μουσική και παραδοσιακά μουσικοχορευτικά συγκροτήματα και με το ’’τρατάρισμα’’ παραδοσιακών νηστίσιμων γλυκών της ημέρας, κρασιού και αναψυκτικών.


    Ανάλογες εκδηλώσεις έχουν προγραμματιστεί να γίνουν σε όλους σχεδόν τους δήμους της Δωδεκανήσου και στις εκδηλώσεις αυτές έντονο θα είναι το τοπικό χρώμα κάθε περιοχής.


    Ιόνιο


    Στη Zάκυνθο, το πρόγραμμα εκδηλώσεων στο πλαίσιο της Αποκριάς ανακοινώνεται με τρόπο χαρακτηριστικό. Ντελάλης, με παραδοσιακή αμφίεση, περιφέρεται στο νησί και διαλαλεί το περιεχόμενο των καρναβαλικών γεγονότων πρόκειται να επακολουθήσουν. Την ίδια ώρα, θεατρικές ομάδες υποδύονται στις πλατείες και στους δρόμους τις «Ομιλίες». Σύμφωνα με την παράδοση, οι «Ομιλίες» είναι αυτοσχέδια κωμικά έργα, που συχνά εμπεριέχουν κοινωνικές προεκτάσεις.


    Ξεχωριστή θέση στις γιορτινές εκδηλώσεις έχει η «Κηδεία της Μάσκας», η οποία πραγματεύεται μια παρωδία κηδείας με άφθονο γέλιο. Σε αυτή, θέση νεκρού καταλαμβάνει ο Καρνάβαλος. Τον ακολουθούν οι τεθλιμμένοι συγγενείς ενώ ταυτόχρονα διαδραματίζονται τραγελαφικά απρόοπτα.


    Στην Κέρκυρα, η επτανησιακή παράδοση επιτάσσει την παρουσία του ντελάλη, ο οποίος το πρωί, συνοδευόμενος από σαλπιγκτές και τυμπανιστές, κυκλοφορεί στους δρόμους της πόλης, αναγγέλλοντας τον ερχομό του Σιορ Καρνάβαλου.


    Πομπή αρμάτων, ορχήστρες φιλαρμονικές και παρέες ντυμένες αποκριάτικα, μαζεύονται στην Κάτω Πλατεία. Εκεί, το γλέντι, το οποίο λαμβάνει χώρα μονάχα επιεικώς τρικούβερτο μπορεί να χαρακτηριστεί. Εξάλλου, στην Κάτω Πλατεία τερματίζεται και η διαδρομή που ακολουθεί η παρέλαση του Σιορ Καρνάβαλου, αφού περάσει πρώτα από την οδό Γ. Θεοτόκη. Το κάψιμο του Σιορ Καρνάβαλου αποτελεί την κορύφωση του εθίμου.