Αρχική Απόψεις Aρθρα Δημήτρης Τσούχλης: Οι πηγές του Ναγού είναι πανάκεια για το δυσεπίλυτο πρόβλημα...

Δημήτρης Τσούχλης: Οι πηγές του Ναγού είναι πανάκεια για το δυσεπίλυτο πρόβλημα της ανεπάρκειας των υδατικών πόρων;

29


Οι πηγές του Ναγού είναι πανάκεια για το δυσεπίλυτο πρόβλημα της ανεπάρκειας των υδατικών πόρων;

Το πρόβλημα
Θέμα γνωστό για την τοπική κοινωνία και τις αρχές διοίκησης περισσότερο από 80 χρόνια και με φαινόμενα κρίσης τα τελευταία 25. Οι κυρίαρχες επιλογές στόχευαν και στοχεύουν στην ικανοποίηση της ζήτησης και όχι στην διαχείριση της προσφοράς. Βέβαια, δεν είμαστε εξαίρεση αυτός είναι ο κανόνας σε όλη την επικράτεια. Το νερό στοιχείο ζωής,  τα τελευταία 20 χρόνια, υποστήριξε και  υποστηρίζει πέρα από κάθε μέτρο και προγραμματισμό ό,τι θα έπρεπε να αποφεύγεται, ακατάλληλες καλλιέργειες, αμφίβολες επιχειρηματικές προσπάθειες, μικρά και μεγάλα συμφέροντα, πελατειακές εξυπηρετήσεις, πρότυπα διαβίωσης ξένα προς τα μεσογειακά οικοσυστήματα. Δυστυχώς για εμάς τα φυσικά συστήματα έχουν τις δικές τους κανονικότητες οι οποίες δεν είναι ελαστικές στις σκοπιμότητες της τρέχουσας πολιτικής. Τα αποτελέσματα γνωστά σε όλους.


Οι επιλογές
Έχει γίνει επιτέλους αντιληπτό ότι δεν μπορούμε να σφυρίζουμε αδιάφορα ανοίγοντας νέες γεωτρήσεις. Επικρατεί μεγάλη σύγχυση και η εποχή της ευδαιμονίας ότι όσο νερό χρειαζόμαστε μπορούμε να το έχουμε, έχει τελειώσει ανεπιστρεπτί. Τα τελευταία πέντε χρόνια έχουν δαπανηθεί σοβαρά ποσά για έργα χωρίς μελέτη πλαίσιο, ενιαίο σχεδιασμό, τα οποία βεβαίως δεν έχουν αποδώσει. Θα μπορούσαν να είναι αλλιώς τα πράγματα; Και βέβαια ναι, με άλλη πολιτική η οποία υποστηρίζει πράσινες πολιτικές, οι οποίες εμπεριέχουν ρεαλισμό και κοινωνική ευθύνη.  Νέα έργα χρειάζεται να γίνουν; Ποια μπορεί να είναι αυτά, ποιας κλίμακας, και με ποια σκοπιμότητα; Προσωπικά εκτιμώ ότι από την μέχρι σήμερα πορεία διαχείρισης του προβλήματος δεν επιτρέπεται αισιοδοξία. Οι πηγές του Ναγού δεν είναι λύση στο πρόβλημα το οποίο βεβαίως δεν εντοπίζεται στην επάρκεια των υδατικών πόρων αλλά στο τι γίνονται αυτοί, δηλαδή στην διαχείριση.


Η διαχείριση
Δεν είναι πασπαρτού ή το μαγικό ραβδί με το οποίο ο Νομάρχης ή οι Δήμαρχοι κουνώντας το, θα ρέει άφθονο και καθαρό νερό στις βρύσες, τις πισίνες μας. Ίσως αυτό επιθυμούν αλλά δεν είναι έτσι. Η διαχείριση των υδάτινων πόρων είναι διαδικασία σύνθετη, μακροχρόνια η οποία εμπεριέχει και πολιτικό κόστος, λαμβάνει υπόψη της την κοινωνία των πολιτών, το φυσικό περιβάλλον, την επιστημονική γνώση και  βεβαίως όχι μόνο αυτή των  μηχανικών. Από την διαχείριση αρθρώνονται στόχοι χρονικοί και ποιοτικοί, χτίζονται κοινωνικές συμμαχίες, και βεβαίως δεν είναι σε καμία περίπτωση επιστημονικά στόχος της διαχείρισης να εξασφαλίζονται οι ποσότητες κατανάλωσης χωρίς να εξετάζουμε τις χρήσεις του νερού, την δομή και δυναμική του ίδιου του πόρου, τα δίκτυα διάθεσης και την τιμολόγηση. 


Ο Ναγός είναι η λύση;
Ας μην υπάρχουν αυταπάτες. Με την προχειρότητα που μας διακρίνει και βέβαια δεν είναι λύση. Δύο ενστάσεις. Πρώτη: Ισχυρό  λόγο έχει η τοπική κοινωνία, η συναίνεση της οποίας σαφώς και δεν προκύπτει μόνο ως έκφραση της δημοτικής πλειοψηφίας, αφορά όλους τους «ιθαγενείς» των Καρδαμύλων, των εν ζωή, των προγόνων τους και προπάντων των παιδιών τους. Δεν είναι δυνατόν να δημιουργούμε φαραωνικά έργα με δίκτυα δεκάδων χιλιομέτρων απομυζώντας όλη την ύπαιθρο της Χίου, για θολές πρακτικές διαχείρισης, επισφαλούς σχεδιασμούς και αμφίβολα αποτελέσματα. Ένσταση δεύτερη: Για τα οικοσυστήματα δε νοείται το ανθρωποκεντρικό επιχείρημα ότι πάνε χαμένα τα νερά του Ναγού. Η βλάστηση, το μικροκλίμα και οι ακτές του Ναγού, της Βλυχάδας και του Γιόσωνα είναι σε άμεση σχέση με την ισορροπία της απορροής των πηγών. Όλα αυτά ανατρέπονται, αντλώντας ποσότητες όπως σχεδιάζεται. Υπάρχουν στοιχεία τα οποία να επιμετρούν τα κόστη και τις συνέπειες αυτές; Αν υπάρχουν οφείλει η Διοίκηση να τα δώσει άμεσα στην δημοσιότητα. Αντίθετα, η περιοχή αυτή είναι ενταγμένη στο δίκτυο ΦΥΣΗ 2000 (Natura), πράγμα το οποίο σημαίνει ότι προστατεύεται θεσμικά από την εθνική και κοινοτική νομοθεσία με ό,τι αυτό συνεπάγεται ως προς τις ευθύνες και τον σχεδιασμό ενός τέτοιου εγχειρήματος.


Ας μην λαμβάνονται επομένως, επισφαλείς αποφάσεις για τόσο σημαντικά θέματα διότι η φύση εκδικείται ή με όρους οικοσυστημικούς, αποκρίνεται στις δικές μας επιλογές. Ας αναζητηθεί  η χαμένη αξιοπιστία της διοίκησης για λύσεις βιώσιμες και φιλικές προς τον άνθρωπο και το περιβάλλον.


Δημήτρης Τσούχλης
Υποψήφιος Διδάκτορας
Τμήματος Περιβάλλοντος Πανεπιστημίου Αιγαίου.