Αρχική Απόψεις Aρθρα Τι λείπει από την παιδεία μας – Η εξομολόγηση μιας ισοβίου μαθητρίας,...

Τι λείπει από την παιδεία μας – Η εξομολόγηση μιας ισοβίου μαθητρίας, γράφει η Μάρω Σιδέρη

13

 
Τι λείπει από την παιδεία μας – Η εξομολόγηση μιας ισοβίου μαθητρίας


Γράφει η Μάρω Σιδέρη
 Αγαπητοί πολίτες και πολιτικοί, αγαπητοί δάσκαλοι, αγαπητοί γονείς,


Αυτή την επιστολή ήθελα να την γράψω πριν από αρκετά χρόνια όταν τελείωσα το Λύκειο, αλλά έπρεπε, λόγω της φύσης της, να έχω μελετήσει καλά αυτά που ήθελα να πω, πριν αφήσω την πένα να τα χαράξει στο χαρτί. Στο μεταξύ πέρασαν τα χρόνια, έγινα κι εγώ εν δυνάμει ή εν ενεργεία μια από εσάς, γεγονός που κάνει την επιστολή μου αυτοκριτική και κριτική μαζί. Καλό είναι αυτό! Επειδή, παραμένω στον χώρο της μάθησης, συνεχίζοντας τις σπουδές μου, η ιδιότητα του ανθρώπου που λαχταρά να μάθει με συνοδεύει, οπότε μπορώ να μιλήσω και τώρα όπως ήθελα και τότε, και μάλιστα τώρα πιο πολύ, γιατί πια μελετώ επειδή αγαπάω αυτό που κάνω κι όχι επειδή κάποιος θα με εξετάσει! Άρα τώρα είμαι περισσότερο μαθήτρια από τότε!


Στη διάρκεια των 12 ετών του σχολείου η παιδεία με γοήτευε ως ιδέα, με απογοήτευε στην εφαρμογή της, γι’ αυτό νοιώθω πολύ κοντά σ’ αυτά και για να ακριβολογώ σε όσα από αυτά τα παιδιά ζητούν πράγματι μια παιδεία βελτιωμένη. Την ίδια παιδεία ζητούσα κι εγώ και την ανακάλυψα, επειδή οι συνθήκες μου το επέτρεψαν, όταν τελείωσα το σχολείο! Τι  παιδεία ζητούσα; Αυτή ακριβώς που απουσιάζει από το σχολείο, την παιδεία την παθιασμένη, τη ζωντανή, την ερωτεύσιμη, την παιδεία που σε αγγίζει κι ανατριχιάζεις, που την αγγίζεις και δυναμώνει. Τώρα νομίζω ότι ξέρω τι απουσίαζε κι απουσιάζει από τη βασική εκπαίδευση: Το πρόβλημα δεν είναι ότι έχουμε μόνο μια ελλιπή παιδεία, αλλά ότι πλέον έχουμε μια α-παιδεία. Κι αν ελλιπή την κάνουν  οι ανύπαρκτες αίθουσες οι ελάχιστοι υπολογιστές τα απαίσια συχνά κτίρια, ή τα αμφιλεγόμενα βιβλία,  α-παιδεία την κάνει η έλλειψη ψυχής και στόχου.


Κι αν είναι σημαντικά για την παιδεία τα θρανία, τα κτίρια και οι βιβλιοθήκες, όσα κι αν φτιάξουμε δε θα τα έχουμε ποτέ, αφού λείπει ο έρωτας των νεοελλήνων για τη γνώση και η διάθεσή τους να τη μεταδώσουν στις επόμενες γενεές. Κι αν πρέπει να βελτιωθεί το σύστημα εκπαίδευσης και εξετάσεων, ακόμα κι αν βελτιωθεί χαλασμένο θα είναι αφού απουσιάζει το μεράκι και η φιλοσοφία. Τη θυμάμαι αυτή την απουσία από τα δικά μου μαθητικά χρόνια και κατανοώ γιατί παραμένει απουσία και σήμερα, αφού οι μαθητές του χθες είναι οι σημερινοί εκπαιδευτικοί, γονείς, σημερινοί κυβερνώντες και κυβερνώμενοι. Θυμάμαι ότι όλη η εκπαιδευτική φιλοσοφία ήταν στηριγμένη στην πλέον ανεκπαίδευτη βάση: «Διάβασε για να περάσεις στο Πανεπιστήμιο» «διάβασε για να γίνεις κάποιος», «διάβασε για να πετύχεις» «διάβασε για τον εαυτό σου». Τι μάθαμε λοιπόν και τι κληροδοτούμε στους σημερινούς μαθητές; Ότι ο στόχος της μάθησης είναι το Πανεπιστήμιο κι όχι αυτή καθαυτή η γνώση. Ότι αν αποκτήσεις ένα πτυχίο, με όποιο τρόπο κι αν το αποκτήσεις, τότε μόνο γίνεσαι κάποιος. Ότι η μελέτη οδηγεί στην επιτυχία κι ότι είναι εγωκεντρική διαδικασία: ο καθένας διαβάζει για τον εαυτό του, σπουδάζει για τον εαυτό του, παίρνει πτυχίο για τον εαυτό του και διορίζεται, επειδή νοιώθει ότι είναι κάποιος, για τον εαυτό του! «Εγώ, εμένα, εγώ, δικό μου εμένα εγώ!!»


            Η παιδεία όμως η ζωντανή είναι από μόνη της έπαινος, είναι από μόνη της τίτλος τιμής για εκείνον που την αναζητά. Δεν ζει μέσα σε βαθμούς, αλλά σε βιβλιοθήκες, ερωτήσεις και διάλογο, δεν αποδεικνύεται με πτυχία αλλά με τη συμπεριφορά, δεν αξιολογεί αλλά αγκαλιάζει. Στόχος της Παιδείας δεν είναι να σε κάνει κάποιον, αλλά να σε διδάξει ότι ο διπλανός σου είναι κάποιος και φυσικά δεν θέλει να την κατακτήσεις για τον εαυτούλη σου αλλά για τον κάποιον που βρίσκεται δίπλα σου. Η Παιδεία δεν αντέχει τις αυθεντίες, αλλά ούτε την ασέβεια. Ο διδάσκων είναι σεβαστός, επειδή  έχει υποχρέωση να διδάσκει, κι ο διδασκόμενος είναι σεβαστός επειδή έχει δικαίωμα να διδαχθεί. Η Παιδεία είναι πνευματική και κοινωνική σκυταλοδρομία κι όχι πινκ-πονκ ανάμεσα σε εξέταση- παράδοση, παράδοση – εξέταση! Θέλει τους μαθητές όχι καθισμένους σε θρανία να ακούνε ατελείωτα βαρετούς μονολόγους, αλλά μέσα σε βιβλιοθήκες να αναζητούν πληροφορίες, να συζητούν απορίες, να ανακαλύπτουν τις δυνάμεις και τα ταλέντα τους. Θέλει τους καθηγητές όχι στην έδρα ή στον πίνακα να μιλούν και να γράφουν ασταμάτητα, να φωνάζουν όταν γίνεται φασαρία κάνοντας τη φασαρία μεγαλύτερη και να απειλούν με τον κατάλογο της βαθμολογίας τον ασυνεπή, ή τον άτακτο μαθητή. Τους θέλει να θέτουν ερωτήματα για να πυροδοτήσουν το δεδομένο – λόγω νεότητας- ενδιαφέρον και να προκαλούν ερωτήσεις και απορίες. Τους θέλει να μελετούν όταν επιστρέφουν στο σπίτι και να δίνουν υλικό για περαιτέρω προβληματισμό. Τους θέλει ανοιχτόμυαλους και προοδευτικούς ( η συντήρηση και η γνώση είναι έννοιες ασύμβατες γιατί η συντήρηση στέκει ακίνητη ενώ η γνώση προχωράει), τους θέλει υπηρέτες της επιστήμης τους και όχι κυρίους και κυβερνήτες της. Θέλει τους γονείς κοντά στους μαθητές, όχι ως σοφέρ από το σχολείο στο σπίτι κι από το σπίτι στο φροντιστήριο, αλλά κοντά τους με ένα βιβλίο στο χέρι μέσα στην εβδομάδα, σε ένα Μουσείο μια Κυριακή, με συζήτηση αντί τηλεόρασης, με απορίες όχι τύπου «γιατί δεν έγραψες καλά;» αλλά «ποια είναι η γνώμη σου …;» Η  Παιδεία δεν αντέχει τη ρουτίνα, γιατί η γνώση δεν είναι συνταγή αλλά δημιουργία, δεν αντέχει το  «στυλάκι» γιατί η Μόρφωση δεν είναι μόδα, αλλά φύση! Δεν αντέχει τους εξυπνάκηδες γιατί σέβεται τους έξυπνους, δεν αντέχει τους αγενείς γιατί στόχος της είναι να βελτιώσει τη συμπεριφορά μας μέσα από τη θεωρία της.


            Ωραία λόγια, θα πείτε, ρομαντικά, μα ανεφάρμοστα! Πράγματι είναι ρομαντική αυτή η οπτική, μα όχι ρομαντική ροζ, αλλά ρομαντική κόκκινη, φλογισμένη, παθιασμένη, όπως, θαρρώ, πρέπει να είναι κάθε στιγμή της ζωής, όπως πρέπει να είναι και η Παιδεία. Μια Παιδεία χλιαρή και άτονη, μια δημοσιοϋπαλληλική Παιδεία δεν αρμόζει στο παρελθόν μας και σίγουρα δεν εγγυάται κανένα μέλλον. Πρέπει , πριν, ή παράλληλα με τα υλικά της στοιχεία η Παιδεία μας να αποκτήσει εραστές, να αγαπηθεί επιτέλους έξω από τα σχολεία, στους δρόμους, στα γραφεία, στα σπίτια, στις καφετέριες, στα θέατρα, στα μουσεία, στις πλατείες και στα πάρκα. Πρέπει να την αγγίξουμε όσο το δυνατόν περισσότεροι, όχι ως προαγωγοί της, προκειμένου να την εκμεταλλευτούμε για ίδιον όφελος, μα ως παθιασμένα ερωτευμένοι. Η Παιδεία μας σήμερα είναι μια όμορφη κοιμωμένη, μια νεκρή, ώστε ούτε κτίρια, ούτε θρανία μπορούν να την αναστήσουν, αν πρώτα δεν τη φιλήσουν οι ψυχές εκείνων που υποσχέθηκαν να την υπηρετούν.


ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: epralofos.gr