Αρχική Απόψεις Aρθρα Αντώνης Κοτσακάς: Η κρίση του Παγκόσμιου Καπιταλισμού

Αντώνης Κοτσακάς: Η κρίση του Παγκόσμιου Καπιταλισμού

36

 Η ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ

Αντώνης Κοτσακάς                                                                           
 

  Στα τέλη της δεκαετίας του 80 κατέρρευσε ο λεγόμενος ”υπαρκτός Σοσιαλισμός” εξ αιτίας κυρίως των εσωτερικών του αντιφάσεων και όχι μόνο… Τώρα βρισκόμαστε στην κρίση και την πιθανολογούμενη κατάρρευση του άϋλου Καπιταλισμού.
   Ίσως κάποιους το θέμα να μην τους ενδιαφέρει…! Πιστεύω ότι οι επιπτώσεις της κρίσης, έχουν και θα έχουν σοβαρό αντίκτυπο στη ζωή μας και στην ζωή της επόμενης γενιάς. Θα επέλθουν ανατροπές που πριν λίγα χρόνια δεν μπορούσαμε να φανταστούμε και μας αρκούσαν οι βεβαιότητες της ιδεολογικής μας αντίληψης είτε είμαστε Σοσιαλιστές ή φιλελεύθεροι.
  Επιδίωξη αυτού του άρθρου, δεν είναι άλλη από το να συμβάλλει να ανοίξει ένας δημόσιος διάλογος, πάνω στο θέμα. Ένας διάλογος του πολιτικού προσωπικού του τόπου μας, που δείχνει ”περί άλλα να μεριμνά και να τυρβάζει”…! αλλά και κάθε ευαισθητοποιημένου ΠΟΛΙΤΗ.
   Στις αρχές της δεκαετίας του 80 ο εμπράγματος Καπιταλισμός, παρουσίασε σημάδια κάμψης και άρχισαν να διαφαίνονται αδιέξοδα. Οι θεωρητικοί σε παγκόσμιο επίπεδο, ασχολήθηκαν σοβαρά με το θέμα και διαμορφώθηκε η λεγόμενη ”Σχολή του Σικάγου”. Ένας μεγάλος οικονομολόγος ο Μίλτον Φρίντμαν, συνέβαλλε καθοριστικά.
Το συμπέρασμα ήταν ότι από τον εμπράγματο Καπιταλισμό, πρέπει να μεταβούμε στον άϋλο Καπιταλισμό. Δηλαδή από τον εργοστασιάρχη στον απρόσωπο διαχειριστή συνένωσης κεφαλαίων αγνώστου ταυτότητας και εθνικότητας. Κεφαλαίων που θα κινούνται υπερεθνικά και χωρίς περιορισμούς, των γνωστών μας ως χεντς φαντς. Αυτή η επιλογή προϋπέθετε έναν μονοπολικό κόσμο με την κυριαρχία των ΗΠΑ. Προϋπέθετε επίσης την αποδυνάμωση των Εθνικών κρατών και την μεταφορά εξουσιών σε υπερεθνικούς οργανισμούς και την άρση κάθε περιορισμού που αφορούσε τους φυσικούς πόρους και το περιβάλλον.
  Το νέο μοντέλο εφαρμόστηκε στις ΗΠΑ από τους Ρήγκαν και Μπους, αλλά και στην Αγγλία από την Θάτσερ και τους επόμενους. Η κατάρρευση του ”υπαρκτού Σοσιαλισμού” έθεσε αυτόματα το ερώτημα ”και τώρα τι θα κάνουμε χωρίς βαρβάρους? Έτσι έπρεπε να κατασκευαστεί ένα αντίπαλο δέος. Η λύση βρέθηκε, θα ήταν η διεθνής τρομοκρατία, στο όνομα της οποίας θα εδικαιολογείτο η πολεμική βιομηχανία, η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και τόσα άλλα. Η παγκόσμια επικράτηση του συγκεκριμένου μοντέλου, συνεπάγετο πολιτιστικό και οικονομικό ιμπεριαλισμό. Ότι οι άνθρωποι ανεξάρτητα από φυλή, εθνότητα ή θρησκεία, έπρεπε να σκέφτονται να ζουν και να παράγουν, σύμφωνα με τις βασικές αντιλήψεις του διαφωτισμού της Δύσης και σύμφωνα με τον Αγγλοσαξονικό τρόπο ζωής. Αυτό ήταν περισσότερο από βέβαιο ότι θα προκαλούσε αντιδράσεις και θα δημιουργούσε τοπικούς πολέμους. Οι τοπικές περιφερειακές συγκρούσεις μαζί με την ”τρομοκρατία” θα ”δικαιολογούσαν” παρεμβάσεις που θα ενίσχυαν το imperium.
Aυτό κράτησε δύο δεκαετίες, όπου στα μητροπολιτικά κέντρα του καπιταλισμού, παγιώθηκε μια νέα αντίληψη. Η πλήρης επικράτηση της αγοράς και τα ιδεολογήματα για τον υποτιθέμενο ανταγωνισμό, την αυτορύθμιση της οικονομίας και την εξάλειψη του κρατικού παρεμβατισμού. Εξευρέθηκαν νέα χρηματοοικονομικά προ’ι’οντα, που δεν είχαν αντίκρυσμα, στη πραγματική οικονομία και διαμορφώθηκαν ”φούσκες”. Και τώρα οι ”φούσκες” έσκασαν, με άμεσο αποτελέσμα την κατάρρευση μεγάλων επενδυτικών τραπεζών, πρωτίστως στις ΗΠΑ αλλά και στην Αγγλία. Η κατάρρευση αυτή έχει και θα έχει αλλυσιδωτές αντιδράσεις ως ντόμινο παγκοσμίως. Μαζί τους στην κατάρρευση συμπαρασύρουν και μια ολόκληρη αντίληψη, που διαμορφώθηκε τελευταία. Η ”αυτορρύθμιση” η ”ηθική των αγορών” η ”νέα οικονομία” που δημιούργησαν έναν πλασματικό πλούτο, που δεν είχε αντίκρισμα στην πραγματική οικονομία. Η κρίση άρχισε με την σοβαρή μείωση των επιτοκίων στην Αμερική, στις αρχές της δεκαετίας. Αυτό οδήγησε στην ανεξέλεγκτη δανειοδότηση αδύναμων ομάδων του πληθυσμού, με επαχθείς όρους. Οι διαχειριστές του χρήματος έμαθαν έτσι να συσσωρεύουν πλούτο πουλώντας τίτλους και ομόλογα των τραπεζών, σε διεθνές επίπεδο, αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις. Όσο στο σύστημα έμπαιναν νέα κεφάλαια, όλα πήγαιναν καλά. Όταν ‘όμως άρχισαν να ανεβαίνουν τα επιτόκια, η ”φούσκα” έσκασε.
  Τα σημάδια της επερχόμενης κρίσης είχαν διαφανεί. Ένας μεγάλος οικονομολόγος καθηγητής ο Ρουμπίνι προειδοποιούσε εδώ και καιρό. Ο νομπελίστας Τζότζεφ Στίγκλιτς, εξηγεί ότι φταίει η ασυδοσία της αγοράς, η οποία δεν δέχεται έλεγχο και περιορισμούς, αλλά όταν φτάνει στα πρόθυρα του κραχ, ζητάει τα κέρδη στους ιδιώτες, αλλά τις ζημιές στο κράτος, δηλαδή στους φορολογούμενους.
  Με όσα συμβαίνουν στις ΗΠΑ και τις άλλες ”ανεπτυγμένες χώρες”, κλείνει ο κύκλος της νεοφιλελεύθερης οικονομικής ”επανάστασης” που άνοιξε με τον Ρήγκαν και την Θάτσερ. Αυτά που μέχρι πρόσφατα εθεωρούντο δεδομένα, είναι σήμερα οικονομική φάρσα και κοινωνική τραγωδία. Μέσα από τα συντρίμμια της κατάρρευσης, αναδεικνύεται ο ρυθμιστικός και παρεμβατικός ρόλος του δημόσιου τομέα. Έτσι που οι θεωρητικοί του χρηματιστηριακού καπιταλισμού να υποστηρίζουν ότι από τον Μίλτον Φρίντμαν, που αναφέρθηκε στην αρχή του κειμένου, πρέπει να ξαναδούμε τον Κέυνς και τον παρεμβατικό ρόλο του κράτους.
ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ;
  Ή οι φορολογούμενοι θα επιβαρυνθούν, μέσω των κρατικών προϋπολογισμών το κόστος ή το ντόμινο του κραχ θα εξαπλωθεί παγκοσμίως με απρόβλεπτες συνέπειες. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί, μιλώντας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, είπε ευθέως ότι πρέπει να οικοδομήσουμε τον καπιταλισμό από την αρχή. Στην Αγγλία εθνικοποιούν χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Στην Γερμανία νομοθετούν όρια-γύρω στο 20%-για την ιδιωτικοποίηση μεγάλων επιχειρήσεων.
  Ο ρυθμός ανάπτυξης της Κίνας και της Ινδίας, για να μπορέσει να συνεχιστεί, απαιτεί την απορρόφηση του 30% της ενέργειας που παράγεται παγκοσμίως. Η δυνατότητα παρέμβασης των κρατών για την ρύθμιση των αγορών, προϋποθέτει, την ισχυροποίησή τους. Η ισχυροποίηση και ο παρεμβατισμός όμως του κράτους- Έθνους, αντιστρατεύεται την νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Έτσι έχουμε αντίφαση που οδηγεί σε αδιέξοδο. Το μεγάλο ζητούμενο είναι ένα διεθνές ρυθμιστικό πλαίσιο των αγορών, για να ελεγχθεί το παιχνίδι της πλασματικής οικονομίας.
Τα αντικρουόμενα όμως συμφέροντα των ισχυρών, δεν επιτρέπουν αισιοδοξία για μια τέτοια εξέλιξη.
  Αυτές οι εξελίξεις φαίνεται να μην αποτελούν προτεραιότητα για την Ελλάδα. Ως συνήθως, καθυστερούμε κάποια χρόνια να αντιληφθούμε τις ιδεολογικές, κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες, που συντελούνται διεθνώς. Εδώ συνεχίζουμε τις ιδιωτικοποιήσεις των ΔΕΚΟ για να κλείσουμε τις τρύπες του προϋπολογισμού. Η Κυβέρνηση υλοποιεί οικονομική πολιτική αντίθετη ακόμα και προς τη   διεθνή  συγκυρία.
Όταν ακούω πολίτες -ακόμα και στον τόπο μας- από τη μία να δηλώνουν νεοφιλελεύθεροι και υπέρμαχοι των αγορών και από την άλλη να επικαλούνται την ανάγκη κρατικής παρέμβασης, σε όσα τους αφορούν…συνειδητοποιώ, την έλλειψη γνώσης και τις ευθύνες της πολιτικής και των πολιτικών.
  Αν υπήρχε επίσημη και σοβαρή κομμουνιστική προπαγάνδα διεθνώς, θα θριαμβολογούσε. Που να βρεθεί όμως και αυτή…!