Αρχική Πολιτισμός Χιώτες γιατροί στην απελευθέρωση

Χιώτες γιατροί στην απελευθέρωση

158


{fnc titlos}


 


 Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η ομιλία του γιατρού, Προέδρου της Ιατρικής Εταιρείας Χίου Αντρέα Μιχαηλίδη με θέμα «Η συμβολή των Χίων ιατρών στον απελευθερωτικό αγώνα» που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή (8 Νοεμβρίου) στο Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο, στα πλαίσια των εκδηλώσεων προς τιμή των 90 χρόνων από την Απελυθέρωση.
Το chiosnews.com, με τη σύμφωνη γνώμη του κ. Μιχαηλίδη, τη μεταφέρει στους αναγνώστες του. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο Π.&Α. Σαλιάρη και δημοσιεύται στην έκδοση “CUM DEUM” του Ανδρέα Μιχαηλίδη (από τη σειρά ¨Μικρή Χιακή Λέσχη” των βιβλιοπωλείου-εκδόσεων “πάπυρος”) με υπότιτλο: Η απελευθέρωση της Χίου το 1912 και ο Βροντάδος, Γυμνάσιο Βροντάδου. 


«Από τον Αύγουστο του 1912, συστήθηκε επιτροπή για την οργάνωση του  απελευθερωτικού αγώνα στην Χίο. Στην επιτροπή αυτή συμμετέχουν ο εκπαιδευτικός Παν. Αντωνόπουλος, ο δικηγόρος Μιχ. Ζολώτας και ο ομογενής εξ Αιγύπτου Μιλτιάδης Βιτιάδης. Στην επιτροπή συμμετέχει και ο ιατρός Ηλ. Ασπιώτης. Με την διαμεσολάβηση του Χιακής καταγωγής Εμμ. Μπενάκη, η επιτροπή συναντάται με τον Ελ. Βενιζέλο, με σκοπό την απόσπαση υπόσχεσης εκ μέρους του για την σύντομη απελευθέρωση του νησιού. Ο Βενιζέλος υπό το κράτος των τότε διεθνών εξελίξεων τους προτρέπει να αρκεσθούν σε διπλωματική διεκδίκηση της πολυπόθητης απελευθέρωσης του νησιού. Ο Ηλ. Ασπιώτης μαζί με τον Μιχ. Ζολώτα αγνοούν τις προτροπές του Βενιζέλου και “κατήρτισαν επαναστατικήν κίνησην εμπράκτως με εθελοντικόν λόχον τριάκοντα ανδρών”.

Λίγες μέρες πριν από την απόβαση του Ελληνικού εκστρατευτικού σώματος, διέρρευσε έντονη η φήμη πως ο Τούρκος στρατιωτικός Διοικητής σκέφτεται να πυρπολήσει την πόλη και στην συνέχεια να αποσύρει τις δυνάμεις του προς τα κεντρικά για να αμυνθεί. Ο Χρ. Ροδοκανάκης μόλις πληροφορήθηκε την είδηση, σκέφθηκε να τηλεγραφήσει τις προθέσεις του Ζιχνή Μπέη προς τους ανωτέρους του. Μάλιστα φρόντισε να διαρρεύσει την σκέψη του αυτή προς τον Τούρκο Διοικητή. Ο πονηρός Ζιχνή Μπέης εγκατέλειψε αμέσως τις σκέψεις για πυρπόληση της πόλης και κάλεσε τον Μητροπολίτη, τον Δήμαρχο, τον Μουφτή και τον Ροδοκανάκη για να διαμαρτυρηθεί για τις άδικες όπως είπε κατηγορίες. Τους έκανε μάλιστα γνωστή και την πρόθεσή του να αμυνθεί εκτός της πόλης ώστε να μην πληγούν άμαχοι.


Την πρόθεσή του Ζιχνή Μπέη να αμυνθεί εκτός της πόλης ώστε να μην υπάρξουν απώλειες αμάχων, ανέλαβε το προξενικό σώμα να την μεταφέρει στην Ελληνική πλευρά. Ανάμεσα στην επιτροπή των προξένων της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Γαλλίας ήταν και ο ιατρός Όθ. Όρνστάιν. Το διάβημα διατυπώθηκε το μεσημέρι της 11ης Νοεμβρίου (1.15μ.μ.) Από Ελληνικής πλευράς πράγματι επιλέχθηκε η περιοχή του Κονταριού για την απόβαση.
Η ίδια επιτροπή προσπάθησε ανεπιτυχώς να μεταπείσει και τον Ζιχνή να παραδώσει τα όπλα και να μην προτάξει άμυνα.


Κατά την προέλαση του Ελληνικού στρατού προς την πόλη και την καταδίωξη των Τούρκων προς τον Προβατά, οι τραυματίες στρατιώτες οδηγούνται στο σπίτι του Χρ. Ροδοκανάκη στο Κάμπο, όπου και τους προσφέρει τις πρώτες βοήθειες.


Το πρώτο σπίτι που σημαιοστολίστηκε ήταν η οικία του φαρμακοποιού Τζηρά στην Μπέλα Βίστα.


Στο Φρουραρχείο (επάνω όροφος του Ανώτερου Παρθεναγωγείου) προσέρχεται η Ευγενία Μαδιά, κόρη του ιατρού Κ. Μαδιά, προσφέροντας την Ελληνική σημαία που είχε πρόχειρα κατασκευάσει. Ο φρούραρχος υπολοχαγός Ι. Καταφυγιώτης παρατάσσει φρουρά που αποδίδει τιμές και την παρακαλεί να υψώσει η ίδια την σημαία. Η σημαία αυτή φυλάσσεται σήμερα στο αναγνωστήριο της Βιβλιοθήκης Κοραή.


Στις μάχες του Αίπους υπάρχουν τραυματίες. Ο ιατρός Γ. Πιταούλης οργανώνει στο κελί του Αγ. Γεωργίου πρόχειρο Νοσοκομείο, όπου προσφέρει τις πρώτες βοήθειες στους τραυματίες στρατιώτες. Μαζί του και ο ιατρός Αντ, Περής. Εκεί αφήνει την τελευταία του πνοή και ο Ν. Ρίτσος. Ο Γ. Πιταούλης πρωτοστατεί και στην γιγαντιαία προσπάθεια των Βρονταδούσων για την σίτιση και φροντίδα των αγωνιζόμενων Ελλήνων στρατιωτών. Ο ιατρός Δημήτριος Κολάκης παρέμεινε στον Άγιο Μακάριο για μέρες, προσφέροντας  αγόγγυστα τις υπηρεσίες του.


Στην πρώτη μάχη της Γριάς, ο Ηλίας Ασπιώτης είναι στην κυριολεξία η ψυχή του εθελοντικού σώματος. Στις 16 Νοεμβρίου, τραυματίζεται στην κνήμη από σφαίρα. Λόγω του σοβαρού του τραύματός του μεταφέρεται μα πλοίο στην ελεύθερη Ελλάδα και υποβάλλεται σε πολύχρονη θεραπεία. Παρόλα αυτά παραμένει χωλός για όλη του τη ζωή.
Στην μάχη της Γριάς συμμετέχουν οι ιατροί Μιχ. Κουντουρούδας και Νικ. Διφωνής.
Η εκκλησία της Αγ. Μαρίνας των Καρδαμύλων μετατρέπεται σε πρόχειρο Νοσοκομείο. Το ίδιο και το Μοναστήρι της Πέρα Παναγιάς. Οι καλόγριες προσφέρουν σπουδαίες υπηρεσίες στην περίθαλψη των τραυματιών, όπως και στην γενικότερη φροντίδα των στρατιωτών (σίτιση, καθαριότητα κλπ).  


Στις 19 Νοεμβρίου καταρτίζεται ανταρτικό σώμα στην Βολισσό, με αρχηγό τον Δημαρχεύοντα ιατρό Γ. Κοκράνη.


Στην χώρα με πρωτοβουλία του Μητροπολίτη Ιερώνυμου δημιουργήθηκε εθελοντικό σώμα με αρχηγό τον αρχιμανδρίτη του στρατού Νεόφυτο Παπαναστασίου. Υπαρχηγοί του σώματος ο Καλιμασιώτης ιατρός Νικόλαος Κρουσουλούδης και ο δάσκαλος Ιωάννης Τσιμπής (πατέρας του ιατρού Στ. Τσιμπή). Στο σώμα συμμετέχει και ο Μεστούσης παπά Ιωάννης Γκιάλας, πατέρας των ιατρών Μιχαήλ και Αθανασίου Γκιάλα. Στην περιοχή του Λεπρού το σώμα αυτό δίνει σκληρές μάχες και σκοτώνονται δυο παλικάρια από τα Νένητα και τον Καταρράκτη (Χρύσης και Γαλανούδης). Στις 7 Δεκεμβρίου τελείται πάνδημο μνημόσυνο στα Νένητα και τον επικήδειο εκφωνεί ο ιατρός Βίκτωρ Κουκουρίδης.


Στα μετόπισθεν στο Σκυλίτσειο Νοσοκομείο υπηρετούν και προσφέρουν πολύτιμες υπηρεσίες οι ιατροί Κ. Πανάδης και Ισ. Γεωργαντής.


Το Στρατιωτικό Νοσοκομείο κατά τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσης λεηλατήθηκε από τον όχλο. Ο Μητροπολίτης παραγγέλλει στην Ελευθερία Λαδοπούλου, γυναίκα με μεγάλη κοινωνική δράση να ενεργήσει τα δέοντα για την επαναλειτουργία του Νοσοκομείου. Μετά από μεγάλη κινητοποίηση το Στρατιωτικό Νοσοκομείο μετατρέπεται και πάλι σε πρώτη υγειονομική μονάδα.
Προϊσταμένη Χ/Κ:  Μαριάνθη  Σαρηγιάννη.
Νοσοκόμες: Καλλιόπη Μερούση, Αιμιλία Ζολώτα, Μαρία Μπαχά, Τέτα Καράβα, Ευγενία Μαδιά, Μαρία Σαλιάρη, Ρένα Μακρυνιώτου, Μαρία Βραχνού, Ευρυδίκη Μερούση, Σμαράγδα Νεαμονιτάκη, Σταματία Βρετοπούλου.
Βοηθητικό προσωπικό: Άννα Μακρυνιώτου, Ασπασία Τομάζου, Ουρανία Βασιλά.
 
Η Καθολική Μονή του Αγίου Ιωσήφ της Εμφανίσεως, διέθεσε δύο από τις μεγαλύτερες τάξεις της για την λειτουργία παραρτήματος του Νοσοκομείου.


Αρκετοί τραυματίες οδηγούνται και στην Κλινική Κουντουρά, όπου δέχονται τις περιποιήσεις του ιατρού Ιωάννη Κουντουρά. Εδώ νοσηλεύθηκαν ο υποπλοίαρχος Δεμέστιχας και ο λοχαγός Κουβέλης.


Θα κλείσω την ομιλία μου με το ψήφισμα που εξεδόθη την πρώτη Ιανουαρίου του 1913 και στο οποίο μάλιστα έλαβαν μέρος και οι ολιγάριθμοι εναπομείναντες στη Χίο τούρκοι και εβραίοι.
Εν τη πόλει Χίου σήμερον πρώτην Ιανουαρίου 1913
συνηλθόντες εν τη πλατεία Βουνακίου εις πάνδημον συλλαλητήριον
οι τε κάτοικοι της πόλεως και οι εκ των χωρίων της νήσου
συρρεύσαντες, όπως πανηγυρικώς μετάσχωμεν
της επί τω νέω έτει πρώτης επισήμου δοξολογίας
αφ’ ου εδοξάσαμεν τον Υψιστον, διότι απελευθερωθέντες
δια της ενόπλου κατά ξηράν και θάλασσαν ενδόξου δράσεως
της φιλοστόργου ημών μητρός Ελλάδος
ηυτυχύσαμεν να ατενίσωμεν προς το ανατέλλον έτος 1913
ελεύθεροι και αποκατεστημένοι εθνικώς
σύμφωνα προς τους προαιωνίους πόθους και τους αγώνες ημών
μια βοή άπαντες διαδηλούμεν την ελευθέραν ημών απόφασιν
να αποτελέσωμεν εσαεί αναπόσπαστον τμήμα του Εληνικού Βασιλείου
δικαίωμα ημών τούτο ιερόν εξαγορασθέν δια ποταμών αιμάτων.
Μηδεμίαν δε άλλοθεν ποτέ να δεχθώμεν επιβολήν λύσεως
άλλης του νησιωτικού ζητήματος πλην της ριζικής ταύτης
την οποίαν και η πείρα των αιματηρών ημών θυσιών
ως μόνην δια του χρόνου δυνατήν απόδειξιν.
Έτοιμοι να υποστηρίξωμεν το δικαίωμα ημών
της μετά της πατρίδος ενώσεως
και δια περαιτέρω θυσιών, εάν παραστή ανάγκη».