Αρχική Πολιτισμός Ο αρχαιολόγος- δάσκαλος Νικόλαος Κοντολέων

Ο αρχαιολόγος- δάσκαλος Νικόλαος Κοντολέων

180


{fnc titlos}


 
Στο Χιώτη αρχαιολόγο Νικόλαο Κοντολέοντα ήταν αφιερωμένη η εκδήλωση του Φιλοτεχνικού Ομίλου Χίου που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Παρασκευής στο Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο.
Ο πρόεδρος του ΦΟΧ  Γιάννης Καράλης χαρακτήρισε συγκινητικές τις αναφορές σε ανθρώπους με φωτεινή πορεία στη ζωή ενώ οι ομιλητές εξήραν την προσφορά του αρχαιολόγου στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Την εκδήλωση χαιρέτισε ο Γενικός Διευθυντής Αρχαιοτήτων του ΥΠΠΟ, Λάζαρος Κολώνας.


Σύντομο βιογραφικό
 Ο Νικόλαος Κοντολέων (1910-1975) γεννήθηκε στα Φυτά, σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στη Γερμανία. Επηρεάστηκε απο τους Πανεπιστημιακούς δασκάλους Γεώργιο Οικονόμο και Ernst Buscher.  Εισήχθη πρώτος το 1933 στην Αρχαιολογική υπηρεσία σε σχετικό διαγωνισμό, διορίζεται Επιμελητής Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και το 1945 φθάνει στο βαθμό του Εφόρου.
Την Εφορία αυτή υπηρέτησε μέχρι το 1956, με μια διακοπή τα χρόνια του πολέμου όταν δούλεψε στην Ακρόπολη αλλά και τη Χίο. Το 1956 εκλέχθηκε καθηγητής κλασικής Αρχαιολογίας και διατήρησε αυτή τη θέση μέχρι το θάνατό του. Το 1974 αναλαμβάνει τη θέση του Γενικού Διευθυντή Αρχαιοτήτων και ιστορικών μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού.


Επανέφερε το 1974 τους  διωχθέντες αρχαιολόγους
Η γενική γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, γνώρισε το μεγάλο Χιώτη αρχαιολόγο μέσα απο τους δικούς της δασκάλους που ήταν μαθητές του. Απο τα κείμενά του, παρατήρησε η κα. Μενδώνη, διαφαίνεται η βαθιά ιστορική, φιλολογική και αρχαιολογική του γνώση. Πολλές φορές οι αρχαιολόγοι ανέτρεξαν στα θεωρητικά κείμενά του για την κλασική αρχαιολογία, ενω εξίσου τεκμηριωμένες  και πλήρεις ήταν οι σημειώσεις του για  την αγγειογραφία, τη γλυπτική, την επιγραφική.
Μάλιστα όπως ανέφερε η κα. Μενδώνη, ο Κοντολέων ήταν ο πρώτος κι ο μόνος για πάρα πολλά χρόνια που δίδαξε επιγραφική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μάλιστα το εγχειρίδιό του στην επιγραφική παραμένει μια άριστη κι επίκαιρη σύνοψη της επιγραφικής  επιστήμης.Ο Κοντολεών πρωτοδημοσιεύει το 1931 κι ενώ ήταν ακόμη φοιτητής μια πολύ σύντομη αρχαϊκή επιγραφή απο τη Χίο, από ένα βωμό αφιερωμένο στο Απόλλωνα το θεό που στην συνέχεια τον απασχόλησε πολύ.
Ακολούθησε σειρά επιγραφικών δημοσιευμάτων τα περισσότερα απο επιγραφές της Χίου, παρουσιασμένα με ένα πρότυπο τρόπο όχι μόνο στην αρχαιολογική προσέγγιση αλλά και στην ουμανιστική θεώρηση των αρχαίων κειμένων, κάτι που φαίνεται και στη σύντομη μελέτη που αφορά τα αρχαία τοπωνύμια της Χίου, ένα μεστό και σύντομο κείμενο.
Ο Χιώτης αρχαιολόγος, ως Επιμελητής Αρχαιοτήτων Κυκλάδων του Υπουργείου Πολιτισμού, συνέχισε την επιγραφική του δραστηριότητα με δημοσιεύσεις ανέκδοτων επιγραφών από τον Κυκλαδικό χώρο. Με τις Κυκλάδες αποκτά μια ιδιαίτερη σχέση.
Το 1974 αναλαμβάνει μετά από πολλούς προσωπικούς δισταγμούς τη θέση του Γενικού Διευθυντή Αρχαιοτήτων και ιστορικών μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού κι επωμίζεται την ευθύνη της ευρυθμίας της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Χάρη στο ήθος, τη σεμνότητα και την ανιδιοτέλειά  του βοήθησε εκείνη τη φάση την υπηρεσία και κατάφερε να επανέλθουν οι διωχθέντες και κατασυκοφαντηθέντες αρχαιολόγοι στο Υπουργείο Πολιτισμού
Ενα χρόνο ακριβώς μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα, 24 Ιουλίου 1975 κηδεύεται ο Νικόλαος Κοντολέων και  όπως είπε η  Γ.Γ. του ΥΠΠΟ είναι από τις περιπτώσεις που διαπιστώνει κανείς ότι “η τύχη και ο χρόνος δημιουργούν πολλές φορές περίεργες συμπτώσεις “.


Πλουσιο επιστημονικό και πρωτοποριακό έργο
Ο καθηγητής αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Βασίλης Λαμπρινουδάκης – Χιώτης κι ο ίδιος που η οικογένειά του έμενε πίσω απο τη Βιβλιοθήκη Κοραή- χαρακτήρισε τον δάσκαλό του βαθιά σκεπτόμενο νου, έντονα επηρεασμένο από την κλασική παιδεία και φιλοσοφία, με ερευνητική ικανότητα, γόνιμη και δημιουργική σκέψη. ’Ήταν ουσιαστική και πρωτοπόρος η συμβολή του στην έρευνα των πρώιμων χρόνων. Απο τις ανασκαφές του κυρίως στη Νάξο απέδειξε το ρόλο των Κυκλάδων στη διαμόρφωση της πλαστικής, αλλά και τη σημασία της στον πολιτισμό του Αιγαίου. Το 1967 ο Κοντολέων παίρνει την πρώτη διεθνή αναγνώρισή του αναγορευόμενος επίτιμος διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο του Monpellier και το 1970 εκλέγεται αντεπιστέλλον μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Επιγραφών και Γραμμάτων. Απο όλες αυτές τις θέσεις παρήγαγε πλούσιο επιστημονικό έργο, πρωτοποριακό, που του εξασφάλισε μεγάλο κύρος στη διεθνή επιστημονική κοινότητα.
Έτσι πρωτοπόρος υπήρξε η συμβολή του Κοντολέοντος στην έρευνα των πρώιμων περιόδων της Ελληνικής ιστορίας και τέχνης που καλύπτουν το πρώτο μισό της πρώτης π.Χ χιλιετίας, την εποχή της δημιουργίας του κλασικού πολιτισμού. Πολύ νωρίς ο Κοντολέων με μελέτες του, αποδεικνύει τον ηγετικό ρόλο των Κυκλάδων και των εργαστηρίων τους για τη διαμόρφωση της ελληνικής πλαστικής και καθορίζει τους χαρακτήρες με τους οποίους διακρίνονται τα πρώιμα κεραμικά εργαστήρια των Κυκλάδων. Τη διορατικότητα του και σαν πολιτικά σκεπτόμενου πολίτη, σχολίασε ο κ. Λαμπρινουδάκης, τη διακρίνει κανείς απο άρθρο του στην Καθημερινή το 1967 με τίτλο “Βία και κράτος” όπου προέβλεψε τα γεγονότα που θα ακολουθούσαν.


Ο αρχαιολόγος δάσκαλος
Η Αγλαία Αρχοντίδου διευθύντρια της Κ’ Εφορίας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, είχε την τύχη όπως είπε να δουλέψει κοντά στο Νικόλαο Κοντολέοντα σα στενή συνεργάτης του στο ΥΠΠΟ το 1974.
“΄Ηταν σπουδαίο ότι δίδαξε αρχαιολογία αλλά πιο σημαντικό ήταν ότι δίδαξε  το επιστημονικό ήθος, το σεβασμό στο συνεργάτη ανώτερο ή κατώτερο, δίδαξε το σεβασμό στον άνθρωπο”, τόνισε η κα. Αρχοντίδου για το δάσκαλό της ο οποίος εκτός από λαμπρός άνθρωπος ήταν εξαίρετος ερευνητής και κραταιός φιλόσοφος κι έτσι προσέγγιζε τα αρχαία κείμενα. Οι σπουδές του ήταν λαμπρές και το επιστημονικό του έργο τεράστιο. Στη Χίο υπηρέτησε στα δύσκολα χρόνια του πολέμου και της κατοχής.
 Μέρη από το αρχαιολογικό του έργο κοσμούν το Αρχαιολογικό Μουσείο.  Πέρα απο την  αρχαϊκή επιγραφή του 1931, ακολούθησαν κι άλλα απο τη Μονή Μουνδών, ένα σημαντικό για την ιστορία της γλυπτικής άρθρο για μιά κεφαλή Χίας κόρης, εργασία για τα αρχαία τοπωνύμια της Χίου.
Σημαντικές ήταν οι ανασκαφές του στο Λιθί και το Ριζάρι. Τα ευρήματα της ανασκαφής του στο Ριζάρι – που βρίσκεται στο Μουσείο της Χίου – θεωρείται πολύ σημαντικό αφού άλλαξε τη θεωρία για την αρχαική κεραμική. Η αρχαία Χίος είχε δικό της εργαστήριο κεραμικής και πρώτη φορά αποδίδονται ευρήματα σε Χιωτικά εργαστήρια. Επίσης σημαντικά ευρήματα στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Χίου είναι οι εγχάρακτες σκηνές χορού, σειρήνων και πλοίων (τα οποία βρίσκονται στο Μουσείο) ευρήματα που ο ίδιος αναγνώρισε ως ιωνική τέχνη.
Οι Αρχαιολόγοι που έχουν κρίνει το έργο του Νικολάου Κοντολέοντα τον κατατάσουν στις πιό φωτεινές προσωπικότητες της αρχαιολογικής οικογένειας