Αρχική Πολιτισμός Βιλιοπαρουσίαση: «ΧΙΟΣ. ΤΟ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟ ΝΗΣΙ»

Βιλιοπαρουσίαση: «ΧΙΟΣ. ΤΟ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟ ΝΗΣΙ»

37

 
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
«ΧΙΟΣ. ΤΟ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟ ΝΗΣΙ»
του Fr. Perilla


        Όλοι μας γνωρίζουμε πως η πλούσια ιστορία της Χίου, το φυσικό κάλλος της, οι πολυάριθμοι αρχαιολογικοί χώροι, η μεγάλη ποικιλία εθίμων και παραδόσεων, καθώς και το μοναδικό στον κόσμο προϊόν της, η αρωματική μαστίχα έγινα κατά καιρούς η πρόσκληση σε ονομαστούς περιηγητές να την επισκεφτούν. Ένας από αυτούς ήταν και ο Fr. Perilla.
        Ο Γάλλος Fr. Perilla γεννήθηκε το 1874 και υπήρξε συγγραφέας, ζωγράφος και ερευνητής της Βυζαντινής όσο και της Νεοελληνικής ιστορίας και τέχνης.
        Αρχές του 20ου αιώνα, συγκεκριμένα το 1928 ήρθε στη Χίο φιλοξενούμενος των εκλεκτών παιδιών της, Γεωργίου Χωρέμη, Λεωνή Καλβοκορέση και Νικολάου Πασπάτη.
        Τα ισχυρά ερεθίσματα που του πρόσφερε ο τόπος μας, καθώς και η αμέριστη συμπαράσταση των ανθρώπων που τον φιλοξένησαν, τον οδήγησαν στη συγγραφή και έκδοση ενός σπουδαίου βιβλίου του με τίτλο «Χίος. Το ευτυχισμένο Νησί». Πρόκειται για έναν καλαίσθητο και προσεγμένο τόμο που βρίσκεται στην ιστορική μας Βιβλιοθήκη. Σε αυτόν καταγράφει τις εμπειρίες και τις εντυπώσεις που αποκόμισε από την επίσκεψη του στο νησί. Κάθε κεφάλαιο του μια μικρή σύνθεση ιστορίας, συναισθημάτων και επιστημονικών γνώσεων, ένα γοητευτικό κράμα απόλαυσης για τον αναγνώστη.
        Το εκπόνημα αυτό παρουσιάζουμε σήμερα εδώ μεταφρασμένο στην ελληνική. Αξιόλογη μεταφραστική ομάδα αποτελούμενη από τους εκπαιδευτικούς κυρίους ΔΟΒΑ ΚΟΣΜΑ, ΚΑΛΟΥΠΗ ΓΕΩΡΓΙΟ και τις κυρίες ΜΠΕΛΗΓΙΑΝΝΗ ΕΛΕΝΗ και ΜΠΕΡΤΣΟΥ ΕΛΕΝΗ ανέλαβε τη σύνθετη διαδικασία της μετάφρασης του γαλλικού κειμένου στην γλώσσα μας. Της αξίζουν συγχαρητήρια, γιατί ξεπερνώντας τις πάμπολλες δυσκολίες ενός τέτοιου εγχειρήματος το απέδωσε με τον πιστότερο αλλά και αποδοτικότερο επικοινωνιακά τρόπο στην νεοελληνική. Σεβάστηκε το ύφος του συγγραφέα, καθώς και την αρχική διάκριση και διάταξη των κεφαλαίων του. Η επιμελημένη εργασία της, αδιαμφησβήτητα τιμά το πρωτότυπο, χωρίς να αλλοιώνει καθόλου τον χαρακτήρα του.
        Χορηγοί της νέας έκδοσης έγιναν οι κύριοι ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ, Πρόεδρος του Ελληνοουκρανικού Επιμελητηρίου και ο ΒΙΟΣ ΣΤΕΛΙΟΣ Επιχειρηματίας. Την επιμέλεια του είχαν, οι εκδόσεις ΧΙΟΥ ΑΛΦΑ ΠΙ των Αντώνη και Γιάννη Παληού.
        Πολύ κοντά, υποστηρικτικά στην όλη προσπάθεια βρέθηκαν και ο κ. Σπανός Γρηγόρης, φιλόλογος και συγγραφέας, η κ. Πασχαλίδου Ελπίδα, που κατέχοντας άριστα τη γαλλική ως μητρική της γλώσσα υπέδειξε σημαντικές διορθώσεις, καθώς και το προσωπικό της Βιβλιοθήκης Κοραή.
        Η ελληνική έκδοση κοσμείται με τις ακουαρέλες, τα σχέδια και τις φωτογραφίες του συγγραφέα που διανθίζουν το κείμενο, καθιστώντας το ιδιαίτερα ελκυστικό.
        Ειδικά οι υδατογραφίες του πρωτοτύπου που δεν θα μπορούσαν να απουσιάζουν είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικές ως προς το Χιακό τοπίο και τη ζωή της εποχής.
        Στόχος της μετάφρασης αυτού του βιβλίου, που αποφασίστηκε 80 χρόνια μετά τη γαλλική έκδοση, από το εφορευτικό συμβούλιο της Βιβλιοθήκης, είναι να γίνει οικείο στο ευρύ αναγνωστικό κοινό.
        Εμπνευστής της ιδέας και ηθικός συμπαραστάτης στην υλοποίηση της, ο Πρόεδρος του και Διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης κ. Καλογεράκης Παύλος.
        Είναι βέβαιο πως για τον μελετητή της Χίου θα αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο με τον πλούτο των ιστορικών αναφορών του, μα και στον απλό αναγνώστη ότι θα προσφέρει μιαν αξέχαστη ξενάγηση και γνωριμία με την Χίο αλλοτινών εποχών. Ιστορία, άνθρωποι και παλιές θύμησες ζωντανεύουν καθώς αφήνεται κανείς στις σελίδες του.
        Είναι ένα τεκμήριο για το πώς είδε άλλος ένας γνωστός περιηγητής το νησί μας.
        Στο σύνολο του θα έλεγε κανείς πως αποτελεί έναν πλούσιο ταξιδιωτικό οδηγό της εποχής που θα τον ζήλευε και ο πιο έμπειρος σύγχρονος διαφημιστής.
        Ο πρόλογος και η εισαγωγή της νέας έκδοσης μιλούν για τα παραπάνω δίνοντας αβίαστα, συνοπτικά την ταυτότητα του βιβλίου.
        Ο πρόλογος του ίδιου του Perilla είναι μια επιστολή αφιερωμένη στους ανθρώπους που τον φιλοξένησαν και έγιναν χορηγοί του. Λίγα λόγια προηγούνται της επιστολής. Αξίζει να διαβαστούν. Πρόκειται για την προσωπική αποτίμηση αυτής της δημιουργικής επίσκεψης του στο νησί μας.
                      
« Ήρθα σκεπτικός στο σκοτεινό ύφαλο
που τα νερά του αντανακλούν μεγάλα δάση,
πλαγιές, παλάτια και κάποιες φορές το βράδυ,
ένα χορό κοριτσιών….
και αντί γι’ αυτό συνάντησα ένα ευτυχισμένο νησί απαστράπτουσας ομορφιάς
με ακμάζοντες θεσμούς και αποπνέουσα καλοζωία »


           Ολόκληρη επιστολή είναι ένα μεγάλο ευχαριστώ στους τρεις Χιώτες που τον αγκάλιασαν. Την πλημμυρίζει γλυκιά γεύση χιώτικης φιλοξενίας. Καθώς κλείνει την επιστολή του, προτρέπει τον αναγνώστη να κάμει αυτό το ταξίδι στη Χίο, σε αυτή που εύχεται να επιστρέψει και ο ίδιος ως ευγνώμων προσκυνητής.
        Σε αυτό το σημείο, ας ακολουθήσουμε τη διαδρομή των 17 υπέροχων κεφαλαίων, που αποτελούν το περιεχόμενο και τον πυρήνα αυτού του βιβλίου.
        Το 1ο κεφάλαιο έχει τίτλο ΧΩΡΑ. Σε αυτό ο Perilla τοποθετεί την πρωτεύουσα του νησιού στο φυσικό γεωγραφικό της χώρο. Η Χώρα των αρχών του 20ου αιώνα ζωντανεύει με την προκυμαία της, την αποβάθρα με τα σπίτια ιταλικής αρχιτεκτονικής, την πλατεία Βουνακίου με τα πλατάνια της, τις παράγκες με τις πραμάτειες των εμπόρων, το τζαμί, τα απομεινάρια των παλιών αρχοντικών, το ερειπωμένο αρχοντικό του Μαυροκορδάτου και άλλα πολλά που είτε επέζησαν, είτε τα αφάνισε το αδίστακτο πέρασμα του χρόνου.
        Συνεχίζοντας την περιήγηση του, μας οδηγεί στους πρόποδες του Έπους, στην Πέτρα του μεγάλου Ομήρου. Εδώ, μέσα από πλήθος ιστορικών στοιχείων βρίσκει τις ρίζες των Χίων και σαν άλλος ραψωδός, μας αφηγείται τη δράση τους και τη συμμετοχή τους σε σημαντικά γεγονότα διαφορετικών ιστορικών περιόδων.
        Στο 3ο κεφάλαιο περιγράφει το γενουατικό κάστρο της Χώρας, ένα ζεστό καταφύγιο για τους πρόσφυγες της εποχής. Γύρω από τα μεγαλοπρεπή ερείπια του, ξεδιπλώνει ιστορίες για κατακτητές, συγκρούσεις και πολιορκίες.
        Στο 4ο κεφάλαιο μέσα από πολλές και σπάνιες ιστορικές αναφορές μας δίνει το στίγμα από την παρουσία των ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΙ στο νησί. Μια παρουσία που ξεκινά στις 26 Φεβρουαρίου του 1347 με ένα συμφωνητικό ανάμεσα στη Δημοκρατία της Γένοβας και την Γενουατική εμπορική εταιρεία ΜΑΟΝΑ της οποίας ηγούνται. Μιλά για τον τρόπο άσκησης της πολιτικής τους, που πιστεύει, ότι συνέβαλε κατά ένα μέρος στην ευμάρεια της Χίου. Στο χώρο διάχυτα παντού τα σημάδια από το πέρασμα τους.
        Επόμενο κεφάλαιο η Τουρκική παρουσία στο νησί με δραματική κορύφωση τη σφαγή και τον αφανισμό του 1822. Ημερομηνία καταστροφής για τη Χίο που γίνεται τίτλος του κεφαλαίου.
        Πέμπτο κεφάλαιο. Εδώ απλώνεται ο ΚΑΜΠΟΣ, το στολίδι της Χίου με τα απέραντα περιβόλια του. Μοσχοβολιές εσπεριδοειδών τον κατακλύζουν. Τα αρχοντικά με το κιτρινοκόκκινο χρώμα και τις αυλές με τα μαγκανοπήγαδα τον συνεπαίρνουν.
        Το πλήθος των ορθόδοξων ναών και μοναστηριών της Χίου, που μαρτυρούν την έντονη θρησκευτικότητα τούτου του λαού δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητο από το βλέμμα του επισκέπτη της. Στο έκτο κεφάλαιο ο  Perilla μας ξεναγεί στον ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΕΛΕΝΗΣ με τα εργαστήρια ζωγραφικής και της μεγάλης ποικιλίας κομψοτεχνημάτων που στολίζουν ακόμα και σήμερα το χιώτικο σπίτι.   
        Το 7ο κεφάλαιο μυρίζει ΜΑΣΤΙΧΑ. Ο περιηγητής μιλά με αγάπη για το διάφανο δάκρυ του Αγ. Ισιδώρου που καθώς έπεφτε χάρασσε τη μοίρα του νησιού και το σφράγιζε με το κυρίαρχο σημάδι της αναγνωσιμότητας του. 
        Ακολουθεί η επίσκεψη στο ΛΩΒΟΚΟΜΕΙΟ, το ίδρυμα που βρίσκεται στο βάθος μιας στενής κοιλάδας με πεύκα, πλατάνια και κυπαρίσσια. Η θλίψη του χώρου, μεταδοτική, δίνει αφορμή για νέα αφήγηση με πρωταγωνίστρια την πριγκίπισσα Μαρία Λόγγο Ιουστινιάνι, στο κεφάλαιο 8.
        Επόμενος σταθμός τα ΣΚΛΙΑΒΙΑ, μία από τις πλέον μαγευτικές τοποθεσίες της Χίου, με τα πεύκα και τις κόκκινες στέγες των σπιτιών της. Πλούσια η ιστορία τους, που την παραθέτει σε βάθος χρόνου.
        Από την Νότια Χίο ο Perilla διαλέγει να γράψει για το ΠΥΡΓΙ, ένα από τα 15 μεσαιωνικά καστροχώρια της. Οι Αγ. Απόστολοι, τα ιδιόμορφα ξυστά, τα επικοινωνούντα σπίτια με τις διάσπαρτες ανάμεσό τους εκκλησιές, οι χαμογελαστές Πυργούσαινες είναι η πρόκληση.
        Ο τίτλος του 12 κεφαλαίου ξαφνιάζει, ΕΦΙΑΛΤΕΣ, παράξενος τίτλος, δηλωτικός των συναισθημάτων του περιηγητή, καθώς αντικρίζει την ερημιά του ιστορικού Ανάβατου. Η εικόνα καταστροφής ματώνει την ψυχή του. Εδώ συναντά και τα ΜΕΣΤΑ. Από την μια άκρη της Χίου στην άλλη. Αντικρίζει εικόνα φρουρίου. Τα σκοτεινά τους σοκάκια συνθέτουν λαβύρινθο. Ψυχοπλάκωμα τον κυριεύει.
        Βαθύς γνώστης ο Perilla της Βυζαντινής ιστορίας και τέχνης γίνεται περισσότερο αποκαλυπτικός κατά την επίσκεψη του στην ΝΕΑ ΜΟΝΗ. Ο Βυζαντινός ναός οκταγωνικού ρυθμού, σπάνιας αρχιτεκτονικής με τις υπέροχες τοιχογραφίες και τα πανέμορφα ψηφιδωτά προτρέπει τον επιστήμονα συγγραφέα να μεταδώσει τη γνώση του. Γοητεύεται. Όλη η μυσταγωγία της Ορθοδοξίας κρυμμένη σε ένα ναό.
        Στο κεφάλαιο 14 μιλά για το χαρακτήρα των Χιωτών και τις αρετές τους, έτσι καθώς τους γνώρισε και καθώς οι πράξεις τους τα μαρτυρούν. Το ήρεμο ταπεραμέντο, η εντιμότητα, η ευγένεια η εργατικότητα, η υψηλή πνευματικότητα, η έμφυτη τάση για ευεργεσίες, η ευθυμία τους, τους καθιστούν ξεχωριστούς.
        15ο κεφάλαιο. Το χάσμα Ανατολής και Δύσης σε πλήρη έκθεση. Ο Perilla δίνει στοιχεία για τις σχέσεις Λατίνων και Ορθόδοξων στο νησί, όταν κάποτε οι ιστορικές συγκυρίες τους θέλησαν να συγκατοικούν.
        Στο προτελευταίο κεφάλαιο με τίτλο ΕΚΔΡΟΜΗ, ο συγγραφέας καλεί τον αναγνώστη να επισκεφτεί τη Χίο. Δίνει μια σύντομη περιγραφή των κυριότερων διαδρομών με περιοχές, που πιστεύει πως θα τον καταπλήξουν. Είναι βέβαιος, πως θα τον πείσει, γι’ αυτό και στο τέλος παραθέτει προγράμματα εκδρομής στη Χίο.
        Το τελευταίο του κεφάλαιο έχει τίτλο ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ. Ο περιηγητής έντονα συγκινημένος αποχαιρετά το νησί μέσα σε ήχους και χρώματα. Ολόκληρη η ιστορία της Χίου περνά από μπροστά του, καθώς η στερνή ενατένιση του ευτυχισμένου νησιού αποκρυσταλλώνεται μέσα του.
        Πλούσια βιβλιογραφία παρατίθεται στο τέλος του βιβλίου, χρήσιμη για τον ερευνητή, μελετητή της Χίου.
        Όλα τα κεφάλαια αυτού του βιβλίου είναι αυτόνομα και ανεξάρτητα. Κάθε ένα στέκεται σε ότι εντυπωσίασε και συγκίνησε το πνεύμα του συγγραφέα, σε ότι άγγιξε την ψυχή του και τον οδήγησε στο να το καταγράψει. Ασύνδετα λοιπόν μα και συνδεδεμένα τα κεφάλαια του, σε ένα αδιαίρετο σύνολο που αποτελεί ύμνο στη Χίο και που δίκαια ο Perilla το ονομάζει ΧΙΟΣ. Ιστορία, πολιτισμός, τόποι, άνθρωποι, όλα σμίγουν αρμονικά σε ένα ενιαίο κορμό. Είναι όλα αυτά που δίνουν ταυτότητα στο νησί και το κάνουν ευτυχισμένο. Έτσι δικαιολογείται και ο υπότιτλος του βιβλίου το ευτυχισμένο νησί.
        Η γραφή τούτου του βιβλίου, είναι ζωντανή, ζεστή, λυρική, σε πολλά σημεία της ποιητική. Δύναται να ενεργοποιήσει το συναίσθημα, να διεγείρει τη φαντασία μα κυρίως να γεννήσει σφοδρή την επιθυμία να περπατήσει και να γνωρίσει κανείς τούτον τον τόπο. Να λαχταρήσει να γευτεί τις ομορφιές του και να ανιχνεύσει πάνω του τα σημάδια της μακραίωνης ιστορίας του.
        Ευχή μας το βιβλίο γραμμένο από σήμερα στη γλώσσα μας, ως αξιόλογο νέο δημιούργημα, να διαβαστεί από όσο το δυνατό πιο πολλούς αναγνώστες και να κερδίσει το μυαλό και την καρδιά τους τόσο αυτό, όσο και η Χίος μας.
       
       
                                       Σας ευχαριστώ
                                                          
                                       Παπλού Μαρία
                                       Φιλόλογος