Αρχική Απόψεις Aρθρα Μάνος Μωραϊτης: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΠΑΛΙΑ

Μάνος Μωραϊτης: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΠΑΛΙΑ

76

      Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΠΑΛΙΑ
           
                                                                               Του Μάνου Α. ΜωραΪτη
    
      Ίσως είμαι ένας από τους λίγους επιζώντες της παλιάς Φιλαρμονικής της Χίου. Ήμουν περίπου δώδεκα χρονών, στα 1938, όταν είχα την απορία γιατί η Χίος μας ήταν χωρίς Φιλαρμονική. Ζήτησα και έμαθα τη διεύθυνση του μακαρίτη Σταύρου Λιβανού και του έστειλα ένα γράμμα με το θέμα και ζητώντας του να συμβάλει να μας στείλει τα κατάλληλα όργανα για μια Φιλαρμονική.
     Δεν ξεύρω τι εμεσολάβησε και ξαφνικά ακούγεται στην πόλη μας ότι θα αρχίσουν μαθήματα για Φιλαρμονική. Τα μαθήματα άρχισαν κάτω από τα γραφεία των Γραφείων του Μητροπολιτικού μεγάρου με δάσκαλο ένα αρχιμουσικό από τη Σάμο τον ιταλικής καταγωγής Νικόλα Μαρτίνο. Στη συνέχεια τα έγχορδα μαθήματα άρχισαν δίπλα στο τότε Δημαρχείο, που τελευταία ανακαινίστηκε, με Δήμαρχο τον αριστοκρατικό Λεωνή Καλβοκορέση.
     Ήμουν από τους πρώτους που γράφτηκε και σίγουρα ο πιο μικροσκοπικός.
     Ύστερα από ορισμένο καιρό 45 πνευστά όργανα έφθασαν στο νησί δωρεά του μεγάλου της Χιου Ευεργέτη Σταύρου Λιβανού.
     Οι πρόβες ήταν εντατικές και η Φιλαρμονική ακουγόταν σ’ όλη την πόλη. Που να θυμούμαι όλους που βγήκαμε σαν πρώτη εμφάνιση με τις φαντασμαγορικές κόκκινες και μπλε στολές το Μεγάλο Πάσχα! Χάλασε κυριολεκτικά ο κόσμος και ο ενθουσιασμός  άκρατος.
     «Για δες ένα παιδάκι που το όργανο είναι σχεδόν πιο μεγάλο από το μπόι του». Ήμουν ο πιο μικρός και έπαιζα κόρνο, που είχε το σχέδιο του σάλιαγκα.
     Αφού παίξαμε παρελαύνοντας στην Πλατεία και την Απλωταριά  καταλήξαμε στο γραφείο του Δεσπότη που ήταν τότε ο Ιωακείμ Στρουμπής. Ήταν πολύ σεβαστός και αγαπητός από τη χιακή κοινωνία. Με τη σειρά αφού παίξαμε ορισμένα κομμάτια στο γραφείο του, παίρναμε και το χρυσό πασχαλιάτικο αυγό αφού του φιλούσαμε και το χέρι. Όταν ήλθε η σειρά μου έβγαλε μέσα από τα ράσα του το πορτοφόλι και μου έδωσε ένα κατοστάρικο.
     Δεν ξεύρω γιατί μετά την τελετή κατάληξα στο κρεβάτι του σπιτιού μου στο Κάστρο με πυρετό. Η μάνα μου και η γειτονιά έλεγε ότι με μάτιασαν. Βίρα γιατροσόφια και βασκανίες!
    
     Ο μαέστρος μας
     Αρχιμουσικός ο μεγάλος σε ηλικία αλλά ΜΑΕΣΤΡΟΣ ΜΕ ΟΛΑ ΤΟΥ, Νικόλας Μαρτίνο. Ένας μεγάλος φιόγκος κρεμόταν από το λαιμό του η δε αυστηρότητα του σε παραφωνίες εκδηλωνόταν με το σπάσιμο της μπαγκέτας πάνω στα σιδερένια αναλογία. «Μαντόνα Μια Σάντα» ξέσπαγε με θυμό.
     Πολύ αυστηρός και άοκνος στη δουλειά του έγραφε συνεχώς και δίδασκε. Πίστευε στο τέλειο αλλά και η παρουσία μας ήταν υπό την αυστηρή επίβλεψη του.
     Και ένα φαιδρό. Στην πόρτα του δωματίου που κάναμε πρόβα, κοντοστάθηκαν μια φορά και δυο χωρικοί για να ακούσουν τις μελωδίες μας. Την ώρα που παίζαμε «Αϊντα» και σε κάποιο σημείο έπρεπε να πέσει νεκρική παύση. Και ενώ ο Μαέστρος έχει την μπαγκέτα του σε στάση αναμονής, ακούγεται από την μεριά της πόρτας το «Έλα ή έμπαινε ή εύγενε»
     Μόνο που δεν λιγοθύμησε ο Μαρτίνο. Βγάζει το ρεμπούνο του και την εκσφενδονίζει με πολύ θυμό προς των μέρων των ανθρώπων, ενώ από το
θυμό του έσπασε και την μπαγκέτα του στο αναλόγιο..
     Ο μακαρίτης ο πατέρας μου είχε τότε αγοράσει το (υπό ανακατασκευή σήμερα) ξενοδοχείο ΑΠΟΛΛΩΝ στο Κάστρο και το κάτω μαγαζί το λειτουργούσε σαν καφενείο όπου γινόταν το σώσε τα βραδάκια και η πλατεία ήταν όλο ζωή. Εκεί η μακαρίτισσα μητέρα μου έφτιαχνε πικάντικους μεζέδες με κυρίαρχες τις τηγανιτές μαρίδες, σουπιές και χταπόδια. Ερχόταν και ο Νικόλας Μαρτίνο και τραβούσε κανένα «τσίπουτο» όπως το έλεγε, μη χορταίνοντας με τις σουπιές.
     Θα τον κάνω προφεσόρο έλεγε του πατέρα μου για μένα γιατί είχα πολύ θέληση για να γίνω καλλίτερος. Όταν μετανάστευσα στην Αμερική εκείνοι που με ήξευραν από τη Χίο μου έλεγαν ότι έπρεπε να συνέχιζα την κορνέτα μου για καλλίτερες μέρες στην ζωή μου. Ο αγώνας όμως της επιβίωσης δεν με άφησε να κάνω κάτι γι’ αυτό. Έχω ένα μαντολίνο σε κάθε μου σπίτι εδώ και στη γενέτειρα αλλά τα ενδιαφέροντα μου άλλαξαν.
     Τον καιρό μου τον «σπατάλησα» μπορώ να πω με τα 55 μου χρόνια στον Παγχιακό ΚΟΡΑΗ Νέας Υόρκης. Ήμουν και είμαι ψυχή τε και σώματι Χιώτης στην βαβούρα της Νέας Υόρκης.
     Δόξα το Θεώ με την αμέριστη βοήθεια και της συντρόφου μου τα καταφέραμε αρκετά καλά. Θα τα καταφέρναμε οικονομικά ακόμα καλλίτερα αλλά η χαρά να είμαι κοντά στο νησί μου ψυχικά με γέμιζε ποιο πολύ.
    
     Ανέμελα χρόνια
     Ήταν τα καλλίτερα χρόνια της ζωής μου. Περίμενα τις πρόβες με αγωνία και χαρά. Αριστερά μου εδώ στο γραφείο μου στην έξοχη που μένω έχω την φωτογραφία όλων που ήταν στα εγκαίνια.
     Από που να πρωτοπιάσω. Ο Ηλίας ο Μιχαλάκης που υψηλός και με ανάπτυξη που είχε έπαιζε το Πιφέρο. (Ένα μικρό παγιαυλάκι) ήταν πολύ κάλος και ακουγόταν. Ο πολύ φίλος ακόμα και αργότερα έγινε ο Χημικός του Χημείου της Χίου ο Δημήτρης Υψηλάντης. Αξιοπρεπέστατος πάντα ευπροσήγορος που τον διέκρινε η σοβαρότητα και επιμέλεια. Είχα χάσει με τις μετακινήσεις μου την φωτογραφία των εγκαινίων μας και ας είναι καλά με έξοδα του μου έκανε  τελευταία μια πιστή κόπια και την οποία μου χάρισε. Τον ευγνωμονώ.
     Ποιους άλλους να πω; Ο μακαρίτης Νίκος Καββάδας, ποιητής και συγγραφέας. Ο γόης της Φιλαρμονικής, ο Νίκος ο Χαρτουλάρης! Ο  μακαρίτης Κώστας Μηναδάκης που ήταν τρομερός Κορνετίστας, Ο Περικλής Πλακωτάρης που αργότερα έγινε και Αρχιμουσικός και αντικατέστησε τον αποθανόντα Νικόλα Μαρτίνο. Ο Κυριάκος Ζαργάνης, που ήταν παπουτσής ποιότητος στο τέρμα της Απλωταριάς και μαζί με το Γιώργο το Νύκτα στο τραγούδι είχαν κάνει μια θαυμάσια μοντέρνα τότε ορχηστρούλα που έπαιζε και στις χοροεσπερίδες πάνω από το Κέντρο στην παραλία.
    
     Και μια συμβουλή
Χωρίς παρεξήγηση θα κάνω στα σημερινά παιδιά της φιλαρμονικής και στο Αρχιμουσικό τους λίγες παρατηρήσεις.
     Το Νιότριτο συνηθίζεται να πηγαίνουν οι εικόνες από το Νεχώρι περπατώντας στον Άγιο Μηνά. Εκεί παρουσία των θρησκευτικών πολιτικών και στρατιωτικών αρχών γίνεται επιμνημόσυνη δέηση. Με πολύ κατάνυξη παρακολούθησα την εκδήλωση. Όμως τα παιδιά της Φιλαρμονικής μας το είχαν κυριολεκτικά ρίξει έξω με βγαλμένα καπέλα, σκόρπιοι και σαν να μην ήταν ο χώρος ιερός. Σαν παλιός που θυμούμαι τι θα πει πειθαρχεία με τον Νικόλα Μαρτίνο πήγα και τους συστήθηκα. Βέβαια κανείς απολύτως δεν με ηξεύρε. Τους είπα ότι η ψυχή του Νικόλα Μαρτίνο που ιταλός ων λάτρευε την Ελλάδα θα σηκωνόταν και θα τους έπαιρνε κυνήγι για αυτή τη συμπεριφορά.
     Η Φιλαρμονική ήταν η ζωή μου στα νιάτα μου και ήμουν υπερήφανος που ήμουν μέλος της. Έτσι θα πρέπει να αισθάνονται και τα σημερινά παιδιά!
    
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ, 8/7/2009