Αρχική Απόψεις Συνεντεύξεις Γιατί πρέπει να διατηρηθεί ο ενάλιος χαρακτήριας του Κάστρου Χίου

Γιατί πρέπει να διατηρηθεί ο ενάλιος χαρακτήριας του Κάστρου Χίου

29



Ενα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του καθηγητή, Διευθυντή του 4ου Γυμνασίου Χίου, Γιώργου Κωνσταντινίδη που αφορά τους λόγους για τους οποίους πρέπει να παραμείνει ο ενάλιος χαρακτήρας του Κάστρου της Χίου, λάβαμε και δημοσιεύουμε.
Με επιχειρήματα και χωρίς φωνές μας τονίζει το χρέος μας, θυμίζοντας τα λόγια του στρατηγού Μακρυγιάννη. 


Δείξτε, άρχοντες, ευαισθησία..!


                         “…και χίλια τάλαρα να πάρετε,  να μην καταδεχτείτε να τα δώσετε…
                         Γι’ αυτά πολεμήσαμε…”.

                                                       Μακρυγιάννης.


   Ο φτωχός και αγράμματος αγωνιστής του 1821, ο Μακρυγιάννης, με τα λόγια αυτά νουθέτησε δυο στρατιώτες που βρήκαν δυο αγάλματα και ήθελαν να τα πουλήσουν. Τους μετέπεισε ματαιώνοντας μια πράξη αρχαιοκαπηλίας. Kύρια όμως, με τα λόγια του εκφράζει την πεποίθησή του ότι τα έργα πολιτισμού είναι η ίδια η ψυχή του έθνους στο παρελθόν, ο σκοπός για τον οποίο αξίζει ένα έθνος να πολεμήσει για την ανεξαρτησία του, διεκδικώντας τα δίκαιά του και τις δικές του αξίες. Είναι η χαρακτηριστική σκέψη κάθε Έλληνα που έχει επίγνωση του παρελθόντος του και το αξιολογεί ανάλογα.
   Ως δίδαγμα θα μπορούσε καθένας να σκεφτεί ότι έχουμε χρέος και εμείς, οι σημερινοί μεγαλορρήμονες και φιλοπράγμονες νεοέλληνες, να διαφυλάξουμε την ακεραιότητα των λιγοστών μνημείων που υπάρχουν ακόμη μπροστά μας. Άλλωστε αυτό είναι το αυτονόητο για κάθε πολιτισμένο λαό. Βρισκόμαστε όμως σε μια εποχή που οι αξίες καταπίπτουν ραγδαία μπροστά στα απεριόριστα σχεδόν περιθώρια κέρδους – όπως κι αν αυτό εννοηθεί – που παρουσιάζονται αφειδώλευτα. Πράγματα για τα οποία δεν αναμένομε άμεσο κέρδος, τα παραμελούμε. Άλλοτε τα καταστρέφομε συνειδητά!
   Το κάστρο της Χίου από τον καιρό της κατασκευής του (9ος ή 10ος αιώνας μ.Χ.) αντιμετώπισε επανειλημμένες πολιορκίες και “γιουρούσια”, επιβίωσε πολλών κατακτητών, έσωσε κόσμο. Υπερασπίστηκε σε πολύ δύσκολα χρόνια τις βυζαντινές του σημαίες, απέκρουσε επιδρομείς. Έγραψε Ιστορία. Στέκει ακόμη σήμερα δείχνοντας τις πληγές του… Τα μεγάλα ισόγεια ανοίγματα προς τη θάλασσα, τα οποία συνεχίζονται κατά μήκος του δρόμου που φαίνεται να διατρέχει από τη μέσα πλευρά όλο το επιθαλάσσιο τείχος, είναι θέσεις πυροβόλων, ίσως όμως, κάποιες από αυτές, και κρυφής διολίσθησης υπερασπιστών του στη θάλασσα, όταν αυτό επιβαλλόταν, μιας και η θάλασσα έφτανε μέχρι αυτά τα ανοίγματα.
   Είναι θεμιτό, οι πολίτες ενός τόπου να θεωρούν “δική τους” κάθε αρχαιότητα-όπως το κάστρο μας-και να αναμένουν από την κάθε δημοτική αρχή και την κάθε νομαρχιακή αυτοδιοίκηση τη στερέωση και αναπαλαίωσή τους. Ιδιαίτερα του κάστρου, ως κορυφαίου  με τη Νέα Μονή μνημείου της βυζαντινής μας παράδοσης και ιστορίας. Κάστρο σωσμένο και ακέραιο ! Η κατασκευή δρόμου κατά μήκος του επιθαλάσσιου θα έχωνε μια για πάντα τα ανοίγματα αυτά που υπάρχουν. Τότε ένα μέρος της φρουριακής μηχανικής και αρχιτεκτονικής θα χαθεί για το δικό μας κάστρο! Ο επιθαλάσσιος χαρακτήρας του πρέπει πάση θυσία να διατηρηθεί. Είναι αδιανόητο να αποθαυμάζομε ξένες χώρες και πρωτεύουσες για αυτά που έχουν και επιδεικνύουν, και την ίδια ώρα να ακρωτηριάζομε αυτά τα λίγα που μας έχουν διασωθεί. Και τα οποία έστω κι έτσι, έχουν κάποτε μεγαλύτερη από εκείνα αξία.
   Προβάλλεται το επιχείρημα της προσωρινότητας του δρόμου, το οποίο όμως είναι αίολο, ειδικά για τα ελληνικά δεδομένα: γνωρίζει κανείς να κατασκευάστηκε κάτι λάθος και να αποκαταστάθηκε αργότερα το κακό; Aντίθετα, για όλα ισχύει “ουδέν μονιμότερον του προσωρινού”.




   Εάν ωστόσο οι ανάγκες είναι τέτοιες και άλλη λύση δεν προσφέρεται, ο δρόμος θα μπορούσε να γίνει σε απόσταση πενήντα ή εκατό μέτρων από το επιθαλάσσιο και παράλληλα με αυτό, με τρόπο που η θάλασσα να φθάνει κάτω από αυτόν αβίαστα ως το τείχος. Στο κάτω κάτω, αν δεν έχομε σήμερα τη δυνατότητα ή την ευαισθησία  να στηρίξομε το κάστρο μας – και να το αξιοποιήσομε , τότε ας μη στερήσομε από τις μελλοντικές γενιές και αρχές την ευκαιρία και το δικαίωμα να το κάνουν εκείνες…Ας τους το δώσομε όμως όπως τουλάχιστο το παραλάβαμε, όπως είναι τώρα ! Έχει άλλωστε υποστεί ως τώρα τόσους ακρωτηριασμούς και βαρβαρότητες, που δεν πρέπει να υποστεί άλλες.
   Σήμερα κολακευόμαστε να πιστεύομε τους εαυτούς μας πολιτισμένους. Όλοι νιώθομε ότι ξεπεράσαμε τους αμαθείς προγόνους. Όλοι λίγο ως πολύ γνωρίζομε πως τα στοιχεία του πολιτισμού μας καλούν να τα προσέξομε και μας έλκουν κοντά τους, όπου κι αν είναι, με την ποικιλία και τη διαφορετικότητα που παρουσιάζουν, ακόμα και σε χώρες  μακρινές . Όλοι μας, άλλωστε, είμαστε έτοιμοι να χαρακτηρίσομε κάποιον που απαξιώνει τα μνημεία του και περιφρονεί τον πολιτισμό του ως άξεστο βάρβαρο, που συμπτωματικά μόνο βρίσκεται μεταξύ μας.
   Ο σεβασμός που οι Ευρωπαίοι εταίροι δείχνουν στα μνημεία τους είναι χαρακτηριστικός : τα συντηρούν και τα ανακαινίζουν. Ιστορικά κέντρα πόλεων, κάστρα, ακόμη και πύργοι εντυπωσιάζουν με την καλή έως άριστη κατάσταση στην οποία βρίσκονται. Τα έσοδα από τη συρροή επισκεπτών ενισχύουν την προσπάθεια ανακαίνισης. Τα δημόσια ταμεία γεμίζουν. Όλα είναι αλληλοεξαρτώμενα. Όλοι είναι ευχαριστημένοι ! Προκύπτει λοιπόν, ότι ένα συντηρημένο, καθαρό, ευπρόσωπο και επισκέψιμο κάστρο, σ’ όλες τις εσωτερικές του, φανερές και μυστικές διόδους, θα ήταν ένας πόλος έλξης. Πολύ περισσότερο, όσο διατηρεί και αποκαλύπτει τις κάθε μορφής ιδιαιτερότητες που τυχαίνει να έχει.
   Σήμερα οι αρμόδιοι φορείς έχουν τον τρόπο να κατασκευάσουν ό,τι σχεδόν θέλουν, να δεχτούν ή να αγνοήσουν υποδείξεις ή διαμαρτυρίες. Βέβαια ως  άρχοντες, κατά το αρχαίο ρητό πρέπει να θυμούνται ότι διοικούν ανθρώπους και ότι δεν θα τους διοικούν εφ’ όρου ζωής. Είναι βέβαιο ότι όταν αποσυρθούν, οι άνθρωποι θα θυμούνται και – όπως λέγεται – η Ιστορία θα τους κρίνει. Έχουν τη δύναμη να διαφυλάξουν το κάστρο ως έχει, αλλά μπορούν και να του κάνουν αθεράπευτη ζημιά. Τους δίνεται λοιπόν η ευκαιρία να δείξουν την ευαισθησία και τον πολιτισμό τους, ή  το αντίθετο.


                                                      
                                                                                                      Χίος  5/9/2003
                                                                                                  Γ.Θ.Κωνσταντινίδης.