Αρχική Απόψεις Aρθρα Δημήτρης Λαβατσής: «Οι αθλιότητες του αυτονόητου»

Δημήτρης Λαβατσής: «Οι αθλιότητες του αυτονόητου»

14

 

Από την δεκαετία του 1980 σε όλον τον ανεπτυγμένο κόσμο ωρίμασαν οι όροι για μια τεράστια πολιτική αλλαγή .Για μια σειρά από αιτίες, οι ισορροπίες που είχαν επιτευχθεί μεταπολεμικά, ανάμεσα στο κεφάλαιο και τους εργαζόμενους, ανατράπηκαν και επεκράτησε μια άλλη μορφή καπιταλισμού, αυτή που ονομάσθηκε νεοφιλελευθερισμός.
Ο νεοφιλελευθερισμός εξύμνησε το άτομο αντιπαραθέτοντάς το στην κοινωνική συλλογικότητα, αναγόρευσε το κέρδος σε ανώτερη αξία από την προσφορά και ενθάρρυνε τον ανταγωνισμό σαν πιο αποτελεσματικό από την αλληλεγγύη.
Οι εργοδότες και οι κυβερνήσεις οργάνωσαν την παραγωγή αλλά και την καθημερινή ζωή με βάση αυτές τις αξίες.
Σε αυτή την κατεύθυνση τα ΜΜΕ έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο. Με μεγάλη επιτυχία κατάφεραν να πείσουν, και την πλειοψηφία του κόσμου της εργασίας, ότι αυτός ο κόσμος του ατομισμού, του ανταγωνισμού και της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο (γιατί αυτό είναι σε τελευταία ανάλυση το κέρδος) είναι ο μόνος εφικτός και εμείς το μόνο που μπορούμε να προτείνουμε είναι βελτιώσεις τεχνικού χαρακτήρα. Οι πολίτες σε μεγάλο βαθμό κατάντησαν πελάτες, καταναλωτές.
Έτσι και η δημοκρατία, με τη σειρά της, κατάντησε ένα τελετουργικό χωρίς επίδικα αντικείμενα. Τα πάντα είναι μοιραία, μονόδρομος.
Αυτά κύλαγαν «ομαλά» μέχρι το 2008. Μέχρι τότε ο τρόπος αυτός οργάνωσης και εκμετάλλευσης της εργασίας, παρότι παρήγαγε φτώχεια και ανισότητα σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού και ανασφάλεια σε μεγαλύτερα, κατάφερνε μέσα από τον ιδιωτικό και δημόσιο δανεισμό να ικανοποιεί τις ανάγκες αλλά και τις καταναλωτικές φαντασιώσεις της κοινωνικής πλειοψηφίας.
Ώσπου ήρθε η κρίση. Το σύστημα του δανεισμού του δημοσίου από τους έχοντες και μη πληρώνοντες φόρους (δεν κατέβαλαν φόρους και επιπλέον κέρδιζαν δανείζοντας το κράτος), αλλά και το σύστημα του ιδιωτικού δανεισμού που αναπτύχθηκε σαν απάντηση στους καθηλωμένους μισθούς (οι εργοδότες με τις αυξήσεις που δεν μας έδιναν έφτιαχναν ωραίες καταθέσεις στις τράπεζες και κέρδιζαν από τα δάνεια που παίρναμε από αυτές) το σύστημα αυτό λοιπόν, έφτασε στα όριά του και βρέθηκε σε κατάσταση κρίσης.
Η κρίση έφερε ύφεση, συρρίκνωση της οικονομίας, ανεργία και αυτή με τη σειρά της και άλλη ύφεση, συρρίκνωση κ.ο.κ. Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο που μας βυθίζει όλο και πιο βαθιά.
Για να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος της γενίκευσης της κρίσης και της αυξανόμενης κοινωνικής δυστυχίας απαιτείται άμεση αλλαγή των προτεραιοτήτων. Η εξουσία όμως επειδή είναι εξουσία του κέρδους και της εκμετάλλευσης επιμένει στον ίδιο δρόμο. Μάλιστα βλέπει την κρίση ως ευκαιρία για να τολμήσει ό,τι αντικοινωνικό δεν είχε πετύχει ως τώρα. Ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται. Και λύκοι υπάρχουν παντού. Και προτείνουν σαν θεραπεία στην κοινωνική δυστυχία πλήρη υποταγή στα αφεντικά: και άλλες απολύσεις και άλλες μειώσεις μισθών και άλλες ανατροπές των δυσφημισμένων από τα παπαγαλάκια της εξουσίας δημοκρατικών κατακτήσεων. Όποιος θεσμός εξανθρωπίζει την καθημερινή ζωή βάλλεται γιατί δεν έχει κέρδος και μίζα. Το δημόσιο σχολείο, το πανεπιστήμιο, το νοσοκομείο, η πλήρης απασχόληση, ο σταθερός μισθός και άλλα πολλά πυροβολούνται.

 

 

Γιατί όμως η κοινωνία δεν αντιδρά σε όλα αυτά όσο χρειάζεται; δηλαδή μέχρι να ανατρέψει αυτήν την βαρβαρότητα;
Οι αιτίες είναι πολλές. Θα ξεχωρίσουμε μία που αφορά στην σκοπιμότητα και στον τίτλο της στήλης που μας φιλοξενεί: Ο συνεχής βομβαρδισμός από τα καθεστωτικά ΜΜΕ με απλοϊκές ερμηνείες όλων των καθόλου απλοϊκών κοινωνικών φαινομένων και συμβάντων επέβαλλε περίπου δικτατορικά έναν τρόπο σκέψης βασισμένο στο προφανές και, ακόμη χειρότερα, στο χωρίς κριτική αποδεκτό ως αυτονόητο.

Ξεκινάμε λοιπόν σήμερα την κόντρα μας με την αθλιότητα αυτού του τρόπου σκέψης με την αθλιότητα του αυτονόητου.
Και επειδή το εισαγωγικό αυτό σημείωμα κατέλαβε τον χώρο της στήλης, στο επόμενο θα ασχοληθούμε με τον μεγάλο εκβιασμό της περιόδου: Τον παραλογισμό που προβάλλει ως αυτονόητο να γυρεύεις από τον αναιμικό να σου δώσει αίμα: Αλλά μας το είχαν πει εδώ και μήνες: οι αγορές θέλουν αίμα!

Δημήτρης Λαβατσής