Αρχική Green Life Υγεία- Διατροφή Άρθρα που “καίνε” τους σωλήνες του Ναγού

Άρθρα που “καίνε” τους σωλήνες του Ναγού

28

Την Δευτέρα 20 Μαρτίου 2000 στο Ενημερωτικό Δελτίο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) (τεύχος 2093) δημοσιεύτηκε άρθρο του  καθηγητή κ. Αστέριου Παντοκράτορα με τίτλο “Η εσωτερική αντιδιαβρωτική προστασία των χαλυβδοσωλήνων μεταφοράς πόσιμου νερού” στο οποίο γίνεται αναφορά στο πρόβλημα της λιθανθρακόπισσας.


Ο ίδιος καθηγητής επανέρχεται στο θέμα την Δευτέρα 22 Ιουλίου 2002 – σε συνέχεια του παραπάνω αναφερθέντος άρθρου – όπου με τίτλο “Οι Χαλυβδοσωλήνες μεταφοράς πόσιμου νερού” αναφέρεται και πάλι στο ίδιο πρόβλημα μέσα από τις σελίδες του Ενημεροτικού Δελτίου του ΤΕΕ (τεύχος 2208)


Τόσο ότι η δημοσίευση στο Δελτίο του ΤΕΕ  αποτελεί κριτήριο επιστημονικής  εγκυρότητας όσο και το γεγονός ότι τα άρθρα δημοσιεύτηκαν σε χρόνο άσχετο με την τρέχουσα τοπική επικαιρότητα κάνουν το Chiosnews.com να επαναδημοσιεύσει τα άρθρα συμβάλλοντας έτσι στο διάλογο που έχει αναπτυχθεί στην τοπική κοινωνία γύρω από την μεταφορά νερού μέσω των σωλήνων του Ναγού.


Τα πλήρη άρθρα έχουν ως εξής:


Πρώτο Άρθρο.

Ενημερωτικό ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΕ – Τεύχος 2093 – Δευτέρα 20 Μαρτίου 2000

Η εσωτερική αντιδιαβρωτική προστασία των χαλυβδοσωλήνων μεταφοράς πόσιμου νερού
του Αστεριου Παντοκρατορα, Επίκουρου Καθηγητή της Πολυτεχνικής Σχολής Ξάνθης

Η εσωτερική αντιδιαβρωτική προστασία (lining, auskleidung, revetement interieur) των χαλυβδοσωλήνων μεταφοράς πόσιμου νερού γίνεται με άσφαλτο (DIN 30673), λιθανθρακόπισσα (AWWA C203), τσιμεντοκονία (DIN 2614, AWWA C205) και εποξειδικές ρητίνες (AWWA C210).
Σχετικά με τη λιθανθρακόπισσα και την άσφαλτο αναφέρονται τα εξής στο βιβλίο του καθηγητή Gray, N., Drinking Water Quality, John Wiley & Sons, New York, 1994. H λιθανθρακόπισσα περιέχει πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες (ΡΑΗ) οι οποίοι είναι σχεδόν όλοι καρκινογόνοι. Η φλουορανθίνη είναι η περισσότερο διαλυτή στο νερό και 3,4 βενζοπυρένιο είναι το περισσότερο επικίνδυνο. Με το πέρασμα του χρόνου το νερό αποσπά μικρά κομματάκια από την επένδυση της λιθανθρακόπισσας και τα μεταφέρει στις βρύσες των καταναλωτών. Τα σωματίδια αυτά περιέχουν πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες.
Για τους παραπάνω λόγους το εθνικό συμβούλιο του νερού της Μεγάλης Βρετανίας (National Water Council) το 1976 συνέστησε την αποφυγή της χρήσης της λιθανθρακόπισσας για την εσωτερική επένδυση των χαλυβδοσωλήνων. Έτσι, από το 1977 έχει περιορισθεί σημαντικά η χρήση της λιθανθρακόπισσας και εφαρμόζεται η άσφαλτος. Η άσφαλτος περιέχει επίσης πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες, αλλά σε μικρότερο ποσοστό και η διάλυσή τους στο νερό γίνεται σε πολύ μικρότερο βαθμό. Στο ίδιο βιβλίο αναφέρονται και τα εξής (σελ. 216): “Είναι παράνομη σήμερα η χρήση της λιθανθρακόπισσας στις εσωτερικές υδραυλικές εγκαταστάσεις αλλά και οποιουδήποτε υλικού που βασίζεται στην άσφαλτο (βρετανικός νόμος, Water Bylaw No 8)”.
Στη σελίδα 429 του βιβλίου των άγγλων συγγραφέων Twort, A., Law F., Crowley, F. and Ratnayaka D., Water Supply, 4th ed., Edward Arnold, London, 1994 περιγράφεται η μέθοδος της εσωτερικής επένδυσης με άσφαλτο που χρησιμοποιείται στη Μεγάλη Βρετανία και στη συνέχεια υπάρχει ειδική παράγραφος αφιερωμένη στην εσωτερική επένδυση με τσιμεντοκονία για την οποία αναφέρεται ότι αποτελεί μια από τις καλύτερες μεθόδους εσωτερικής αντιδιαβρωτικής προστασίας των χαλυβδοσωλήνων.
Στη Γερμανία δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ η λιθανθρακόπισσα για την εσωτερική επένδυση χαλυβδοσωλήνων και δεν υπάρχει αντίστοιχη προδιαγραφή. Υπάρχει προδιαγραφή μόνο για την άσφαλτο. Επειδή υπάρχει έντονος σκεπτικισμός για όλες τις εσωτερικές επενδύσεις που είναι παράγωγα του πετρελαίου, στη Γερμανία υπήρξε απαγόρευση της ασφάλτου το 1990. Στη σελίδα 395 του βιβλίου Stahlrohrhandbuch, 12. Auflage, Vulkan-Verlag, Essen, 1995 αναφέρονται τα εξής: “Για την εσωτερική επένδυση των χαλυβδοσωλήνων χρησιμοποιούνται: τσιμεντοκονία για τους αγωγούς μεταφοράς πόσιμου νερού, ψευδάργυρος για τους χαλυβδοσωλήνες των εσωτερικών υδραυλικών εγκαταστάσεων και εποξειδικές ρητίνες για τους αγωγούς αερίου. Η επένδυση με ασφαλτικό υλικό δεν ανταποκρίνεται στον κανονισμό πόσιμου νερού και δεν χρησιμοποιείται πλέον”. Ο γερμανικός νόμος που περιέχει την απαγόρευση είναι ο εξής: Verordnung uber Trinkwasser und Wasser fur Lebensmittelbetriebe (TrinkVO): Bundesgesetzblatt Teil 1, S. 2613-2629, 1990. Στην ίδια σελίδα του παραπάνω βιβλίου αναφέρονται τα εξής: Οι εσωτερικές επενδύσεις των χαλυβδοσωλήνων πρέπει να πληρούν τις παρακάτω προϋποθέσεις:
1. Δεν πρέπει να υπάρχει κανένα σημείο αστοχίας υλικού και κανένας πόρος.
2. Πρέπει να έχουν μικρή διαπερατότητα ως προς τα διαβρωτικά υλικά που μεταφέρει το ρευστό.
3. Πρέπει να έχουν μεγάλη αντίσταση στις μετακινήσεις έτσι ώστε να μη χάνεται η επαφή του υλικού με το χαλυβδοσωλήνα σε περίπτωση αστοχίας.
4. Πρέπει να παρουσιάζουν μεγάλη αντίσταση ώστε σε περίπτωση αστοχίας να μην επιτρέπουν τη δημιουργία ανοδικής κατάστασης στο σημείο αυτό. 
Οι οργανικές εσωτερικές επενδύσεις στις οποίες ανήκουν η άσφαλτος και οι εποξειδικές ρητίνες, εκπληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις μόνο εν μέρει.
Λόγω της απαίτησης για πολύ μεγάλη διάρκεια ζωής και λόγω των δυσκολιών στη δημιουργία συνέχειας της επένδυσης στη περιοχή των συγκολλήσεων, δεν χρησιμοποιούνται πλέον οργανικές επενδύσεις στους αγωγούς μεταφοράς πόσιμου νερού. Στη πράξη χρησιμοποιείται μόνο η τσιμεντοκονία. 
Στη σελίδα 509 του ίδιου βιβλίου αναφέρονται τα εξής: “Πριν από 3 δεκαετίες άρχισε η εφαρμογή της ασφάλτου για εσωτερική επένδυση των αγωγών μεταφοράς νερού. Πίστευαν τότε ότι η επένδυση αυτή αποτελεί μια καλή προστασία για τους χαλυβδοσωλήνες. Αποδείχθηκε όμως ότι δεν προσέφερε την απαιτούμενη προστασία. Με το πέρασμα του χρόνου και υπό την επίδραση των εναλλασσομένων πιέσεων στους σωλήνες οι οποίοι ας σημειωθεί έχουν σχετικά λεπτά τοιχώματα και υφίστανται ελαστική παραμόρφωση, παρουσιάστηκαν στην άσφαλτο ρωγμές και φουσκάλες. Οι φουσκάλες αυτές με το πέρασμα του χρόνου προκάλεσαν τοπική αποκόλληση της ασφάλτου. Έτσι δημιουργήθηκαν λειτουργικά και ποιοτικά προβλήματα. Κομματάκια ασφάλτου συσσωρεύτηκαν στις μετρητικές συσκευές και στις βαλβίδες με αποτέλεσμα να μην κλείνουν στεγανά ενώ σε αγωγούς μεγάλων αποστάσεων κομματάκια ασφάλτου διαλύονται στο νερό. Ήταν δε και είναι και σήμερα αρκετά δύσκολο να αποξεστεί η περιοχή όπου παρουσιάζεται η αποκόλληση της ασφάλτου για να καθαριστεί. Η λύση που δίνεται στις περιπτώσεις αυτές είναι η επανεπένδυση της εσωτερικής επιφάνειας των χαλυβδοσωλήνων με τσιμεντοκονία επί τόπου. Παρ΄ όλο που δεν υπάρχει πλήρης επαφή της τσιμεντοκονίας με την επιφάνεια του χάλυβα λόγω της παρεμβολής της ασφάλτου η λύση αυτή αποδείχτηκε ικανοποιητική. Από τους ελέγχους που έγιναν δεν διαπιστώθηκαν αποκολλήσεις της τσιμεντοκονίας. Φαίνεται ότι η τσιμεντοκονία έχει την ικανότητα να λειτουργεί ως αυτοδύναμος φορέας παρ΄ όλο που δεν έχει χημική σύνδεση με την εσωτερική επιφάνεια των χαλυβδοσωλήνων. Η επένδυση με άσφαλτο δεν έχει πλέον εφαρμογή στους γερμανικούς κανονισμούς. Αντίθετα χρησιμοποιείται η τσιμεντοκονία στις περισσότερες περιπτώσεις”.
Όλα τα γερμανικά συγγράμματα των υδρεύσεων αναφέρουν ως μοναδική εσωτερική επένδυση των χαλυβδοσωλήνων πόσιμου νερού την τσιμεντοκονία. Στη σελίδα 204 του βιβλίου Damrath/Cord-Landwehr, Wasserversorgung, 10. Auflage, Teubner, Stuttgart, 1992 αναφέρεται ότι ως προς την εσωτερική επένδυση των χαλυβδοσωλήνων πόσιμου νερού η τσιμεντοκονία έχει καθιερωθεί ως κυρίαρχο υλικό. Στη σελίδα 472 του βιβλίου Mutschmann, J. und Stimmelmayr, F., Taschenbuch der Wasserversorgung, 11. Auflage, Franckh-Kosmos, Stuttgart, 1995 αναφέρεται ως πρώτη επιλογή εσωτερικής επένδυσης των χαλυβδοσωλήνων πόσιμου νερού η τσιμεντοκονία.
Στις ΗΠΑ υπάρχει προδιαγραφή για τη λιθανθρακόπισσα αλλά όχι για την άσφαλτο. Στη σελίδα 626 των πρακτικών του συνεδρίου Kienow, K. (ed., 1990). Pipeline and Installation, Proceedings, ASCE, Las Vegas αναφέρεται ότι η εσωτερική επένδυση με τσιμεντοκονία εφαρμοζόμενη είτε στο εργοστάσιο είτε επί τόπου του έργου αποτελεί ικανοποιητική λύση για τη μέγιστη πλειοψηφία των σωλήνων πόσιμου νερού. Στη συνέχεια αναφέρεται ότι η επένδυση με λιθανθρακόπισσα δεν χρησιμοποιείται επειδή δεν ικανοποιεί τις υγειονομικές απαιτήσεις.
Στη σελίδα 246 του βιβλίου Uhlig, H. and Revie, R., Corrosion and Corrosion Control, 3rd Ed., John Wiley & Sons, New York, 1985 αναφέρεται ότι η τσιμεντοκονία αποτελεί ένα άριστο υλικό για την εξωτερική και εσωτερική αντιδιαβρωτική προστασία των χαλυβδοσωλήνων. Υπάρχουν στις ΗΠΑ επενδύσεις τσιμεντοκονίας που λειτουργούν ικανοποιητικά εδώ και 60 χρόνια. Αναφέρεται επίσης ότι υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ρωγμές που εμφανίζονται στη τσιμεντοκονία για οποιοδήποτε λόγο κλείνουν μόνες με την δράση αλκαλικών προϊόντων που απελευθερώνονται από το τσιμέντο.
Στη σελίδα 1101 του βιβλίου της Αμερικανικής Ένωσης Υδραυλικών Έργων, AWWA, Water Quality and Treatment, 4th ed., McGraw-Hill, New York, 1990 αναφέρεται ότι οι συνήθεις μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την επέκταση της ζωής των σωλήνων πόσιμου νερού και για την ικανοποιητική αντίσταση στη διάβρωση είναι δύο. Στη πρώτη εφαρμόζεται στην εσωτερική επιφάνεια των σωλήνων μια λεπτή στρώση CaCO3 και στη δεύτερη γίνεται επένδυση με τσιμεντοκονία. Οι μέθοδοι αυτές χρησιμοποιούνται και στην περίπτωση σωλήνων αμιαντοτσιμέντου που έχουν υποστεί διάβρωση.
Στη σελίδα 28 των πρακτικών του συνεδρίου Jeyapalan, J. (ed., 1995). Advances in Underground Pipeline Engineering, Second International Conference, ASCE, Washington αναφέρεται ότι η πιο συνηθισμένη εσωτερική αντιδιαβρωτική προστασία των χαλυβδοσωλήνων που μεταφέρουν νερό είναι η τσιμεντοκονία ενώ άλλα υλικά εφαρμόζονται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις.
Στη σελίδα 88 του εγχειριδίου που εκδίδει το Pipeline Division του ASCE, Pressure Pipeline Design for Water and Wastewater, ASCE, New York, 1992 αναφέρεται ότι η τσιμεντοκονία αποτελεί εξαίρετο υλικό για την εσωτερική επένδυση των μεταλλικών σωλήνων είτε στο εργοστάσιο είτε επί τόπου του έργου.
Συμπερασματικά ως προς την εσωτερική επένδυση των χαλυβδοσωλήνων πόσιμου νερού η λιθανθρακόπισσα δεν χρησιμοποιείται πλέον στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε στις ΗΠΑ. Η άσφαλτος που ανήκει στην ίδια κατηγορία με την λιθανθρακόπισσα χρησιμοποιείται σε μικρό ποσοστό κυρίως στα δίκτυα ύδρευσης της Μεγάλης Βρετανίας, αλλά απαγορεύεται η χρήση της στις εσωτερικές υδραυλικές εγκαταστάσεις της χώρας αυτής. Δεν χρησιμοποιείται στις ΗΠΑ και δεν επιτρέπεται η χρήση της στη Γερμανία. Οι εποξειδικές ρητίνες χρησιμοποιούνται σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις ΗΠΑ σε μικρό ποσοστό και σε ειδικές περιπτώσεις. Δεν έχουν χρησιμοποιηθεί και δεν χρησιμοποιούνται στη Γερμανία. Η τσιμεντοκονία εφαρμόζεται ευρύτατα στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις ΗΠΑ, είναι ισχυρό αντιδιαβρωτικό υλικό και απόλυτα ασφαλές από υγειονομική άποψη και για αυτό το λόγο έχει καθιερωθεί ως το κυρίαρχο υλικό εσωτερικής επένδυσης των χαλυβδοσωλήνων μεταφοράς πόσιμου νερού. Τα ελληνικά σωληνουργεία, μετά από παρότρυνση του συγγραφέα, παράγουν ήδη σωλήνες αυτού του τύπου. Σύσταση προς όλους όσους ασχολούνται με έργα ύδρευσης. Όταν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε χαλυβδοσωλήνες, φροντίστε η εσωτερική επένδυση να είναι από τσιμεντοκονία.


Δεύτερο Άρθρο

Ενημερωτικό Δελτίο ΤΕΕ – Τεύχος 2208 – Δευτέρα 22 Ιουλίου 2002


Oι χαλυβδοσωλήνες μεταφοράς πόσιμου νερού.


O συνάδελφος Αστέριος Παντοκράτορας, αναπληρωτής καθηγητής του τμήματος Πολιτικών Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής Ξάνθης, μας απέστειλε επιστολή σχετικά με την εσωτερική αντιδιαβρωτική προστασία των χαλυβδοσωλήνων μεταφοράς πόσιμου νερού. Συγκεκριμένα, η επιστολή του συναδέλφου έχει ως εξής:


Στο ενημερωτικό δελτίο του ΤΕΕ, τεύχος 2093, της 20ής Μαρτίου του 2000 δημοσιεύτηκε άρθρο από τον γράφοντα που αφορούσε την εσωτερική αντιδιαβρωτική προστασία των χαλυβδοσωλήνων μεταφοράς πόσιμου νερού. Στο άρθρο εκείνο δόθηκαν λεπτομερώς όλοι οι ισχύοντες διεθνείς κανονισμοί για το θέμα αυτό και αναλύθηκαν τα πλεονεκτήματα της τσιμεντοκονίας ως υλικού προστασίας της εσωτερικής επιφάνειας των σωλήνων. Μάλιστα, το άρθρο κατέληγε με την προτροπή “Όταν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε χαλυβδοσωλήνες, φροντίστε η εσωτερική επένδυση να είναι από τσιμεντοκονία”.
Δυστυχώς, όμως, φαίνεται ότι η προτροπή δεν έπιασε τόπο. Παρακολουθώντας διάφορα έργα ύδρευσης ανά την Ελλάδα διαπιστώνω ότι χρησιμοποιούνται χαλυβδοσωλήνες μεταφοράς πόσιμου νερού με εσωτερική επένδυση ασφάλτου. Η εικόνα αυτή με θλίβει βαθύτατα και δείχνει, κατά τη γνώμη μου, πόσο καθυστερημένη χώρα είμαστε ακόμη σε ορισμένους τομείς. Δεν υπάρχει χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που να χρησιμοποιεί σήμερα μεταλλικούς σωλήνες (χαλυβδοσωλήνες και σωλήνες ελατού χυτοσιδήρου) πόσιμου νερού με εσωτερική επένδυση ασφάλτου. Η τσιμεντοκονία έχει σημαντικά πλεονεκτήματα, είναι απόλυτα ασφαλής από υγειονολογική άποψη και έχει καθιερωθεί ως το κυρίαρχο υλικό. Επειδή όμως υπάρχει δυσπιστία ως προς τη χρήση της στην Ελλάδα δίνονται εδώ επιπλέον στοιχεία.
O αγωγός West Canal στην πολιτεία Washington των ΗΠΑ μεταφέρει αρδευτικό νερό στις ανατολικές περιοχές της πολιτείας διαμέσου ενός πολύπλοκου συστήματος φραγμάτων, καναλιών και κλειστών υπό πίεση αγωγών. O σίφωνας Soap Lake είναι ένα από τα σημαντικότερα τμήματα του αγωγού. Αποτελείται από έναν αγωγό οπλισμένου σκυροδέματος, ο οποίος περνάει κάτω από τον αυτοκινητόδρομο 7, έχει μήκος 3910 m και διάμετρο 7,62 m. Το ενδιάμεσο τμήμα του σίφωνα, λόγω της μεγάλης υψομετρικής διαφοράς και των μεγάλων πιέσεων που αναπτύσσονται, αποτελείται από χαλυβδοσωλήνα διαμέτρου 6,81 m (όσο δύο όροφοι μιας πολυκατοικίας), ο οποίος περιβάλλεται από αγωγό οπλισμένου σκυροδέματος. Το μήκος του τμήματος αυτού είναι 2.519 m. Το τμήμα αυτό κατασκευάστηκε το 1948 και ήταν και παραμένει μέχρι σήμερα ο μεγαλύτερος αγωγός σύνθετης διατομής σκυροδέματος-χάλυβα (steel-lined concrete pipe).
Η εσωτερική επιφάνεια του χαλυβδοσωλήνα είχε επενδυθεί με λιθανθρακόπισσα για προστασία από τη διάβρωση. Με το πέρασμα του χρόνου η επένδυση της λιθανθρακόπισσας υπέστη φθορές, το νερό ερχόταν σε επαφή με τον χάλυβα και είχε αρχίσει η διάβρωση. Η σκουριά άρχισε να καλύπτει μεγάλες περιοχές της εσωτερικής επιφάνειας και το πάχος της έφτασε τα 2,5 cm. Η στρώση της σκουριάς προκαλούσε απώλειες ενέργειας και άρχισε να διαφαίνεται ο κίνδυνος διάτρησης του σωλήνα. Έτσι προέκυψε η ανάγκη αποξήλωσης της λιθανθρακόπισσας και η τοποθέτηση νέας αντιδιαβρωτικής επένδυσης. Η επανεπένδυση του σωλήνα έγινε το 1997-1998 και ως υλικό χρησιμοποιήθηκε η τσιμεντοκονία. Η επένδυση έγινε σύμφωνα με την αμερικάνικη προδιαγραφή AWWA C602-95 “Cement mortar lining of water pipelines in place-4 in (100 mm) and larger” και το πάχος της τσιμεντοκονίας ήταν 1,91 cm όπως προβλέπει η προδιαγραφή. Η τοποθέτηση της τσιμεντοκονίας παρουσίασε σημαντικά προβλήματα ιδιαίτερα στην οροφή του αγωγού, όπου λόγω της τοπικής επιπεδότητας του αγωγού (πολύ μεγάλη διάμετρος) η αρχική πρόσφυση ήταν πολύ δύσκολη. Λόγω του βάρους της στρώσης ήταν αδύνατη η κατευθείαν τοποθέτησή της και γι’ αυτό το λόγο η επένδυση έγινε σε δύο στάδια με πάχος 0,955 cm κάθε φορά. Η σύνθεση της τσιμεντοκονίας στο συγκεκριμένο έργο απαίτησε μεγάλη προσοχή. Η αναλογία άμμου προς τσιμέντο ήταν 1: 1 και ο λόγος νερού προς τσιμέντο 0,48.
Το ερώτημα που γεννιέται είναι το εξής. Πώς είναι δυνατόν να μείνει η στρώση της τσιμεντοκονίας στην οροφή του γυαλισμένου μεταλλικού αγωγού σε απόσταση 5,5 m πάνω από το κεφάλι του ανθρώπου; Υπάρχει πιθανότητα αποκόλλησης; Η απάντηση είναι όχι. Η τσιμεντοκονία θα μείνει στη θέση της για 50 χρόνια, όπως εκτιμούν οι κατασκευαστές. Αυτό έχει συμβεί σε όλες τις περιπτώσεις εσωτερικής επένδυσης αγωγών με τσιμεντοκονία που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα. Το μυστικό βρίσκεται στο γεγονός ότι η τσιμεντοκονία λειτουργεί ως αυτοδύναμος τοξωτός φορέας και παραμένει στη θέση της κυρίως λόγω αυτής της ιδιότητας και όχι λόγω της πρόσφυσης στη μεταλλική επιφάνεια. Το έργο κέρδισε το πρώτο βραβείο αποκατάστασης αγωγού του έτους 2000 (2000 rehabilitation project of the year).
Το 1995 τέθηκε σε λειτουργία ένας νέος αγωγός μεταφοράς πόσιμου νερού στο κρατίδιο της Γερμανίας Baden-Wuttermberg. O αγωγός βρίσκεται μεταξύ των περιοχών Stockach-Mahlspuren και Sigmaringen-Laiz, έχει μήκος 25 km και διάμετρο 1,4 m και αποτελείται από χαλυβδοσωλήνες με εσωτερική επένδυση τσιμεντοκονίας. Υπενθυμίζεται εδώ ότι ο γερμανικός κανονισμός που αφορά τους χαλυβδοσωλήνες μεταφοράς νερού (DIN 2460, Stahlrohre fur Wasserleitungen, 1992) για αγωγούς μεταφοράς πόσιμου νερού ως μοναδική εσωτερική επένδυση αναφέρει την τσιμεντοκονία, ενώ την άσφαλτο την έχει κατατάξει ως επένδυση για αγωγούς μεταφοράς μη πόσιμου νερού.
Στην Ελλάδα, τα πρώτα έργα ύδρευσης με μεταλλικούς σωλήνες που φέρουν εσωτερική επένδυση τσιμεντοκονίας εκτελούνται στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη με πρόταση του γράφοντος. Ήδη ολοκληρώθηκε ο αγωγός μεταφοράς πόσιμου νερού από τις πηγές Παραδείσου στη Χρυσούπολη Καβάλας και ολοκληρώνεται ο αγωγός μεταφοράς από το φράγμα Λουτρού στην Αλεξανδρούπολη. O πρώτος αγωγός, μήκους 15 km, αποτελείται από χαλυβδοσωλήνες ονομαστικής διαμέτρου 550 mm και ο δεύτερος, μήκους 35 km, από σωλήνες ελατού χυτοσιδήρου διαμέτρου 600 mm.


Πηγή Άρθρου κ. Παντοκράτορα: Τράπεζα Πληροφοριών ΤΕΕ