Αρχική Απόψεις Aρθρα Μανώλης Βουρνούς: καλοκατασκευασμένα κτήρια, μειωμένης αξίας

Μανώλης Βουρνούς: καλοκατασκευασμένα κτήρια, μειωμένης αξίας

16

 Τις προάλλες ένας καλός φίλος μου έστειλε ένα σύνδεσμο *.

Στο post που περιλαμβανόταν ο τίτλος ήταν:“ΜΗΠΩΣ ΚΤΙΖΕΙΣ ΣΠΙΤΙ; ΝΑ ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΕΕΣ”

Στην αρχή γέλασα με τον τίτλο, αλλά γρήγορα μπήκα σε σκέψεις, εμπνευσμένες από την αφέλεια η οποία ταλανίζει την Ελληνική κοινωνία, σε όλες της τις εκφάνσεις και όχι ασφαλώς μόνο στο δομημένο χώρο.

Το post προτρέπει να δεις κάποια καταπληκτικά στην πλειοψηφία τους κτήρια, και να πάρεις ιδέες για να φτιάξεις και εσύ το σπίτι σου (εάν κτίζεις ή καλύτερα εάν έκτιζες). 

Σκεφτόμουνα ότι αυτή η προτροπή, παρ’ ότι βοηθάει ίσως στη διάδοση της καλής αρχιτεκτονικής, είναι ακριβώς στο αντίθετο πνεύμα από αυτό που θα έπρεπε να καλλιεργηθεί σε μια ανεπτυγμένη κοινωνία. Το “Μήπως κτίζεις σπίτι;” κάνει προσωπική την υπόθεση της κατασκευής του σπιτιού για τον κάθε ιδιοκτήτη, ενώ στην πραγματικότητα αυτό που πρέπει να καλλιεργηθεί είναι η αντίληψη μιας κατοικίας ως αρχιτεκτονικού δημιουργήματος, το οποίο ανήκει στον ιδιοκτήτη, και για λογαριασμό του οποίο σχεδιάζει και υλοποιεί ο αρχιτέκτονας. Το post θέλει να μεταφέρει ιδέες στον ιδιοκτήτη (σπιτιών που όλα έχουν κατασκευαστεί από αρχιτέκτονες), λες και η αρχιτεκτονική γίνεται σαν τα πουλόβερ, αντιγράφοντας διάφορα και συνδυάζοντας από το “Εκείνη και Εσείς”. Η αντίληψη που επικρατεί στην Ελλάδα είναι αυτή που επικρατεί στον Αραβικό κόσμο, την Τουρκία και τη Μέση Ανατολή (ούτε καν στα Βαλκάνια), όπου ο ιδιώτης έχει τη δυνατότητα και αισθάνεται ικανός να φέρει σε πέρας και να χειριστεί σχεδιασμό, τεχνολογία, νομοθεσία, διοίκηση έργου κλπ. από μόνος του, κάτι που στον δυτικό κόσμο έχει εγκαταλειφθεί από τα τέλη του 19ου αιώνα. Και ενώ φαντάζει καλύτερη η Αραβική αντίληψη για το ποιος φτιάχνει (μιας και είναι λιγότερο εξαρτημένη, αποκεντρωμένη, ευέλικτη, έχει αυτενέργεια, κλπ.), αυτή έχει ως αποτέλεσμα κτήρια με πολύ χαμηλή αξία (αρχιτεκτονική, ενεργειακή, λειτουργική, πολεοδομική, τεχνική) γεγονός που καταλήγει σε δραματικά μειωμένη οικονομική αξία. Παρ’ όλα αυτά, για το ίδιο αυτό μειωμένης αξίας προϊόν, έχουν δαπανηθεί πόροι (ανθρώπινοι, φυσικοί, διοικητικοί. κλπ.) συνήθως περισσότεροι από αυτούς που απαιτούνται στην “Ευρωπαϊκή” αντίληψη. Και ασφαλώς, όταν τα πολλά σπίτια μιας πόλης είναι μειωμένης αξίας, η αξία της γης σε αυτή την πόλη είναι μειωμένη ακόμη και για τα καλοσχεδιασμένα και καλοκατασκευασμένα κτήρια. Η διαδικασία αυτή καταλήγει δηλαδή και σε μειωμένη συνολικά πολεοδομική αξία. Και εάν όλα αυτά τα σπίτια είναι υποθηκευμένα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο σε τράπεζες, τότε και οι τράπεζες έχουν σοβαρό πρόβλημα, ιδίως εάν οι αξίες με τις οποίες τα υποθήκευσαν ήταν φουσκωμένες. 

Το φαινόμενο της υποβάθμισης της αξίας των ακινήτων επιτείνεται από την έλλειψη πολεοδομικού σχεδιασμού, την αυθαίρετη δόμηση, την υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος και τις κακής ποιότητας δημόσιες υποδομές (δρόμοι, δίκτυα κλπ.). Είναι λογικό: όταν το σπίτι μου είναι σε μια περιοχή με ακανόνιστα και μικρά οικόπεδα (χωράφια για ντομάτες), οι δρόμοι της πόλης είναι μόνο όσοι προϋπήρχαν του αυτοκινήτου, ορισμένα μονοπάτια που έγιναν δρόμοι, και μερικά στενά που άνοιξαν κερδοσκόποι, στην απέναντι πλαγιά έχει ένα υπόλειμμα από διάνοιξη δρόμου (τα μπάζα που ρίχνουμε αντί της κατασκευής τοίχων και ονομάζουμε “πρανή”, ένα χωράφι που ο ιδιοκτήτης του έχει μετατρέψει σε μάντρα αχρήστων, στο απέναντι από εμένα οικόπεδο ο γείτονας έχει κλείσει με λαμαρίνες μια γωνία για τα ξύλα του και έφτιαξε και μια τζαμαρία με τα παλαιά αλουμίνια που περίσσεψαν από το σπίτι της πεθεράς του που εντάχθηκε στο “εξοικονομώ”, από την πίσω πλευρά ο άλλος γείτονας ξεκίνησε πριν από 8 χρόνια να φτιάχνει σπίτι αλλά έχει μείνει στο καρά-γιαπί με σωρούς από χαλίκι, μπάζα, μερικές παλέτες σάπιες και όλα καλυμένα με χορτάρι, όλοι στη γειτονιά (εμού συμπεριλαμβανομένου) έχουμε στην ταράτσα μας ένα τεπόζιτο μαύρο για το νερό επάνω σε μεταλλική κατασκευή, το παλαιό τεπόζιτο που σαπίζει, μια-δύο κεραίες ψιλοξεχαρβαλομένες, τον ηλιακό στραβά τοποθετημένο (δήθεν για να έχουμε 100% απόδοση, λες και οι απώλειες μας είναι από τη μειωμένη του απόδοση κατά 5%-15% εάν τον είχαμε παράλληλα με το σπίτι μας και όχι από τις σωλήνες που έχουμε μέχρι το μπάνιο μας με καμένη από την ήλιο θερμομόνωση), ένα θερμοδοχείο επάνω από τον ηλιακό (γιατί τσιγκουνευόμαστε τα χρήματα που χρειάζεται για να το βάλουμε σε εσωτερικό χώρο όπως πρέπει, αλλά δεν τσιγκουνευόμαστε τις απώλειες 7%-15% που έχει το θερμοδοχείο επειδή είναι εκτεθειμένο, ούτε την πολύ πιο γρήγορη γήρανσή του), μπροστά από την αυλόπορτά μου έχει 3 είδη από πλάκες πεζοδρομίου, μερικές από τις οποίες σπασμένες, χαλασμένα και μαυρισμένα λευκά (λόγω ελληνικότητας) ρείθρα, χόρτα ανάμεσα στις πλάκες, πλάτος πεζοδρομίου 85 εκ. με ενδιάμεσα φυτεμένους στύλους, φωτιστικά από τον “εξωραϊσμό” του δήμου με τις βίδες όρθιες να περιμένουν κάποιον να καρφωθεί επάνω τους, χώματα στην άκρη του δρόμου, ένα στραβοβαλμένο καπάκι της αποχέτευσης που χτυπάει όποτε περάσει αυτοκίνητο, το ρολόι της ύδρευσης καρφωμένο πάνω στον τοίχο, τους μετρητές της ΔΕΗ όλων των σπιτιών σε πρώτο πλάνο (έτσι περίπου το θέλει ο νόμος), τότε, το σπίτι μου έχει σίγουρα κάτω από τη μισή αξία από τα σπίτια της φωτογραφίας, ακόμη και εάν ήταν ίδιο με αυτά. 

Ασφαλώς, για όλα τα παραπάνω, δεν φταίει μόνο το ότι ο κάθε ιδιοκτήτης ασχολείται ατομικά με την κατασκευή του σπιτιού του. Δυστυχώς οι εμπλεκόμενοι σε αυτό το χάλι είμαστε πολλοί. Το Δημόσιο, ο Δήμος, οι διάφοροι οργανισμοί, η νομοθεσία και εν πολλοίς εμείς οι αρχιτέκτονες. Εξ’ άλλου τα περισσότερα από τα κτήρια που υπάρχουν κοντά μας έχουν βασιστεί σε μια οικοδομική άδεια. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της Ελληνικής κοινωνίας δεν μπορεί να αντιληφθεί μέχρι πού φθάνει ο χειρισμός των πραγμάτων από τον αρχιτέκτονα, ενώ ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό δεν μπορεί να αντιληφθεί πόσο κακή επίδραση έχει στην ποιότητα ζωής του και στην αξία της ιδιοκτησίας του (εάν έχει) αυτή η λανθασμένη αντίληψη.

Δεν διαφωνώ καθόλου στην κοινοποίηση της καλής αρχιτεκτονικής, στο σχολιασμό, στην κριτική, στη συζήτηση, στο μοίρασμα, στις αναρτήσεις, … σε όλα. Αντιθέτως, είναι προς όφελος της κοινωνίας, και μεσοπρόθεσμα της τσέπης όσων ασχολούμαστε με την αρχιτεκτονική επαγγελματικά. Η χρησιμοθηρική τους προβολή που τα υποβιβάζει σε επίπεδο “κτίζω σπίτι” είναι αυτό που προκαλεί γέλιο. Ένα γέλιο που όταν κοιτάξεις γύρω σου γυρίζει σε κατήφεια…

Μανώλης Βουρνούς


 Μ+Β ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ
 | Κ. Μανωλιάδη – Μ. Βουρνούς

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: http://www.mvarc.gr/

*Ο σύνδεσμος που ήταν αφορμή για το παραπάνω άρθρο
 
http://www.athensvoice.gr/article/video-gallery/design/%CF%84%CE%B1-38-%CE%BF%CE%BC%CE%BF%CF%81%CF%86%CF%8C%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%B1-%CF%83%CF%80%CE%AF%CF%84%CE%B9%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%BF