Αρχική Πολιτισμός Τιμή στην Εθνική Αντίσταση

Τιμή στην Εθνική Αντίσταση

24



Τα 61 χρόνια από την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου τιμούνται σήμερα και το πρωί πραγματοποιήθηκε δοξολογία στη Μητρόπολη και εν συνεχεία κατάθεση στεφάνων στο Μνημείο της εθνικής Αντίστασης στο νοτινό μέρος της Προκυμαίας Χίου.

Παραθέτουμε ορισμένα ιστορικά στοιχεία για την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου έτσι όπως αναφέρθηκαν στην περσινή εκδήλωση από τον ομιλητή- δημοσιογράφο Θοδωρή Πυλιώτη.


“Η ανατίναξη της Γέφυρας του Γοργοπόταμου έγινε το βράδυ τις 25 Νοεμβρίου του 1942 και σύμφωνα με τα αρχεία του γερμανικού στρατού, ήταν από τα μεγαλύτερα σαμποτάζ του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη.
Η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου ήταν το σύνθημα πως πρέπει να ξεσηκωθούν οι σκλάβοι. Ήταν το μήνυμα πως ο ελληνικός λαός δεν συμβιβάζεται με την υποταγή στους Γερμανούς ναζί ή στους ιταλούς φασίστες, εκείνης της εποχής, που κοίτα σύμπτωση ονόμαζαν το αιματοκύλισμα του κόσμου, “νέα τάξη πραγμάτων”.
Αν περάσουμε να δούμε το επιχειρησιακό μέρος θα διαπιστώσουμε επίσης ότι η συνεργασία των δύο μεγαλύτερων τότε αντιστασιακών οργανώσεων έφερε το τελικό αποτέλεσμα.


Ας δούμε όμως τα ιστορικά γεγονότα πως έχουν.
Οι προσπάθειες των βρετανών να ρίξουν ομάδες σαμποτέρ στην ηπειρωτική Ελλάδα, ξεκίνησε δύο πριν την ανατίναξη της γέφυρας στο Γοργοπόταμο.
Χρειάστηκαν όμως 3 συνολικά επιχειρήσεις για να πέσουν οι σαμποτέρ στις περιοχές της Γκιόνας και του Καρπενησίου περίπου ένα μήνα αργότερα από την πρώτη προσπάθεια στις 28 Σεπτεμβρίου του 1942.


Τα αεροπλάνα είχαν απογειωθεί από το αεροδρόμιο Φαγίντ της Αιγύπτου, μεταφέροντας το καθένα από μια ομάδα τεσσάρων σαμποτέρ όπου ένας ήταν αρχηγός, ένας ειδικός στις ανατινάξεις, ένας χειριστής ασυρμάτου κι ένας γνώστης της ελληνικής γλώσσας.


Οι τρεις ομάδες των Βρετανών Σαμποτέρ είχαν έρθει στην Ελλάδα ύστερα από απόφαση του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής με άμεσο στόχο να εκτελέσουν την αποστολή με την κωδική ονομασία “HARLING”.
Το σχέδιο προέβλεπε ανατίναξη μιας εκ των γεφυρών της Παπαδιάς, του Ασωπού ή του Γοργοπόταμου.


Φαίνεται όμως ότι υπήρχε και ένας μακροπρόθεσμος στρατηγικός στόχος, όπως αποδεικνύεται από την ίδια την ιστορική εξέλιξη.
Και αυτός θα μου επιτρέψετε να πω ότι ήταν η εδραίωση της παρουσίας της Μεγάλης Βρετανίας στη χώρα μας και η προσπάθεια ελέγχου των ανταρτικών ομάδων και γενικότερα του αντιστασιακού κινήματος.


Στις 12 Νοεμβρίου του 1942, η επιχείρηση Harling μπήκε στο τελικό στάδιο προετοιμασίας της.
Ένα τμήμα 60 ανδρών του Ζέρβα και ο Άγγλος ταγματάρχης Κρις Γουντχάουζ ξεκίνησαν από το Αργύρι για την Γκιόνα. Στις 14 του μηνός συναντήθηκαν στο συμφωνημένο μέρος με τον αρχηγό του ΕΛΑΣ συζήτησαν για την ανατίναξη μιας εκ των τριών γεφυρών, και ο Βελουχιώτης χωρίς περιστροφές ενέταξε αμέσως τις αντάρτικες δυνάμεις που διέθετε στην επιχείρηση.


Η γέφυρα που τελικά επιλέχθηκε να ανατιναχτεί ήταν αυτή του Γοργοπόταμου. Την επιχείρηση εκτέλεσαν τη νύχτα της 25ης προς 26η Νοεμβρίου του 1942 εκατόν πενήντα αντάρτες του ΕΛΑΣ, με επικεφαλής τον Άρη Βελουχιώτη, εξήντα αντάρτες του ΕΔΕΣ με επικεφαλής τον Ναπολέοντα Ζέρβα και δώδεκα Άγγλοι σαμποτέρ, με επικεφαλής τον Συνταγματάρχη Εντι Μάγιερς.


Το σχέδιο ανατίναξης ήταν των Εγγλέζων και συγκεκριμένα του Μάγιερς που ήταν ειδικός σ’ αυτού του είδους τα σαμποτάζ. Το σχέδιο όμως της επίθεσης για την κατάληψη της γέφυρας- έτσι ώστε να είναι δυνατή η υπονόμευση και ανατίναξή της- συζητήθηκε και από τις τρεις πλευρές.


Στη διαταγή που δόθηκε -όπως διασώθηκε από ιστορικές μαρτυρίες- προβλέπονταν τα εξής:


Το νότιο βάθρο της γέφυρας με φρουρά 80 Ιταλών και πλήρη οχύρωση ανέλαβε να καταλάβει τμήμα 60 ανταρτών του ΕΛΑΣ με αρχηγό τον Κωστούλα.


Το βόρειο βάθρο της γέφυρας που φυλασσόταν από 30 Ιταλούς και είχε εγκατεστημένα δύο δίκαννα αντιαεροπορικά ικανά να χρησιμοποιηθούν και κατά επιγείων στόχων, ανέλαβε τμήμα 20 ανταρτών του ΕΔΕΣ με επικεφαλής τους ανθυπολοχαγούς Παπαχρήστου και Πετροπουλάκη.


Την υπονόμευση και ανατίναξη της γέφυρας ανέλαβαν οι ειδικευμένοι Βρετανοί σαμποτέρς στους οποίους δόθηκε βοήθεια λίγων εκπαιδευμένων ανδρών του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ.


Επίσης, δυο ομάδες του ΕΛΑΣ, με 15 άνδρες η κάθε μία και έναν Βρετανό σαμποτέρ, ανέλαβαν να υπονομεύσουν τη σιδηροδρομική γραμμή ένα χιλιόμετρο περίπου προς το νότο κι ένα χιλιόμετρο προς το βορρά, έτσι ώστε να αποκλειστεί η δυνατότητα αποστολής ενισχύσεων στον εχθρό με τρένο.


Μια ακόμη ομάδα 15 ΕΛΑΣιτών ανέλαβε να καταστρέψει με βενζίνη την ξύλινη οδική γέφυρα του ποταμού για την περίπτωση που θα έκαναν την εμφάνισή τους από εκεί εχθρικές ενισχύσεις.


Μια ομάδα από οκτώ άνδρες του ΕΔΕΣ με επικεφαλής τον υπασπιστή του Ζέρβα, Μυριδάκη ανέλαβε να εξουδετερώσει το πολυβολείο που πιθανόν να υπήρχε. Στην περίπτωση που δεν υπήρχε πολυβολείο αποστολή της ήταν να ενισχύσει την Ομάδα Κωστούλα. Επίσης, μια ακόμη ομάδα από δέκα άνδρες του ΕΔΕΣ ανέλαβε να πλευροκοπήσει τους Ιταλούς νοτιότερα της άμυνας του νότιου βάθρου


Τέλος, γενική εφεδρεία ορίστηκε ομάδα 30 ανδρών του ΕΛΑΣ με αρχηγό το Δημήτρη Δημητρίου ή Νικηφόρο.
Χρόνος έναρξης της επιχείρησης καθορίστηκε η 11η βραδινή και η γενική αρχηγία ανατέθηκε στο Ναπολέοντα Ζέρβα.


Όλη η επιχείρηση στέφθηκε με επιτυχία και ολοκληρώθηκε στις 2. 21’ της 26ης Νοεμβρίου. Για να γίνει όμως αυτό κατορθωτό ρίχτηκε στη μάχη και η εφεδρική δύναμη του Νικηφόρου, αφού οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ που είχαν αναλάβει το βόρειο βάθρο της γέφυρας υποχώρησαν μπρος στα ιταλικά πυρά.


Δυο μέρες μετά την ανατίναξη της γέφυρας οι Ιταλοί θα γράψουν τον επίλογό της προχωρώντας στην άνανδρη μέθοδο των αντιποίνων για εκφοβισμό του λαού. Θα παραλάβουν από τις φυλακές της Λαμίας 14 πατριώτες από τους οποίους 7 θα εκτελέσουν μπροστά στην γκρεμισμένη γέφυρα. Τους υπόλοιπους θα τους εκτελέσουν στα Καστέλλια της Παρνασίδας, απ’ όπου και κατάγονταν, μαζί με άλλους 10 κατοίκους.


Για τη στρατιωτική σημασία που είχε η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου, έχουν γραφεί πολλά και μάλιστα αντικρουόμενα.
Η μια άποψη λέει ότι η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου, παρεμπόδισε μεταξύ άλλων για έξι τουλάχιστον εβδομάδες που χρειάστηκε για να επισκευαστεί την ενίσχυση του γερμανικού εκστρατευτικού σώματος στη Βόρεια Αφρική.
Η άλλη άποψη λέει ότι αυτό δεν ευσταθεί αφού η προέλαση του Ρόμελ είχε καθηλωθεί μήνες ενωρίτερα. Στις 25 Νοεμβρίου του 1942 η συμμαχική αντεπίθεση είχε επιτύχει την ανάκτηση ολόκληρης της Κυρηναϊκής, και το Αφρικα Κορ του Ρόμελ μπορούσε να εφοδιαστεί μόνο από το λιμάνι της Τρίπολης και μέσω Ιταλίας.


Ανεξάρτητα όμως από αυτό, αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις δολιοφθοράς του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, και υπήρξε ένα γεγονός σπουδαίας σημασίας για τον αγώνα του ελληνικού λαού κατά των κατοχικών δυνάμεων, διότι αναπτέρωσε το ηθικό των απλών ανθρώπων, εξύψωσε το γόητρο των αντιστασιακών οργανώσεων και συνέβαλε στη μαζικοποίησή τους.


Αυτά τα μηνύματα της εθνικής αντίστασης θα πρέπει να μεταφερθούν στις νεώτερες γενιές.
Το ΟΧΙ δεν σταμάτησε στα βουνά της Αλβανίας αλλά συνεχίστηκε.


Να παραμείνουμε λίγο παραπάνω όμως στη Βόρεια Αφρική, όπου λίγο καιρό πριν την ανατίναξη της Γέφυρας στο Γοργοπόταμο, στις 24 Οκτωβρίου του 1942 είχαμε τη μάχη του Ελ Αλαμέιν.
Στη μνήμη όλων των μεσανατολιτών να αναφερθούμε εν συντομία σε αυτή την καταλυτική μάχη των εθνών, όπου και η μικρή μας Ελλάδα έδωσε το δικό της παρών  με την πρώτη Ταξιαρχία, και την Ίλη Θωρακισμένων ενώ ετοιμοπόλεμη ήταν και η 2η Ελληνική Ταξιαρχία
Η παρουσία αυτή επιτευχθεί χάρις στην οργανωμένη αντιφασιστική παρουσία στη Μέση Ανατολή που στήριξε τις ηγεσίες των μονάδων, ανεξάρτητα από πολιτικές αντιλήψεις, με αποφασιστικό κριτήριο το ότι ήθελαν να πολεμήσουν και πίστευαν στην ανάγκη της νίκης των αντιφασιστικών δυνάμεων.
Τη νύκτα της 23ης Οκτωβρίου, μια ώρα πριν αρχίσει ο φοβερός κανο-νιοβολισμός των εχθρικών θέσεων, έγινε η πρώτη επιθετική ενέργεια στο μέτωπο της ερήμου.
 Αυτή την τιμή την έλαβε η 1η Ελληνική Ταξιαρχία που την ενίσχυσαν τα πυροβόλα του 1ου Συντάγματος Πυροβολικού μαζί με δύο αγγλικά Συντάγματα. Συνολικά ήταν 72 κανόνια.
Ο αιφνιδιασμός του εχθρού πέτυχε απόλυτα. Σύντομα κυριεύθηκαν οι εχθρικές θέσεις. Συνελήφθησαν 18 ιταλοί οπλίτες. Από τα πυρά του δικού μας και του αγγλικού πυροβολικού που από λάθος εκτίμηση της απόστασης έριχνε πάνω στο επιθετικό μας συγκρότημα, υπήρξαν 2 νεκροί και 7 τραυματίες.



61 χρόνια από την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου και τη μάχη του Ελ Αλαμέιν, το μήνυμα ας είναι
ΠΟΤΕ ΠΙΑ ΠΟΛΕΜΟΣ
ΠΟΤΕ ΠΙΑ ΦΑΣΙΣΜΟΣ.
ΖΗΤΩ Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ,
ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΣΤΟΥΣ ΝΕΚΡΟΥΣ ΜΑΣ.