Αρχική Απόψεις Aρθρα Κωνσταντίνου Ναυπλιώτη: Με αφορμή τα εγκλήματα στην παιδεία…

Κωνσταντίνου Ναυπλιώτη: Με αφορμή τα εγκλήματα στην παιδεία…

22


Με αφορμή τα εγκλήματα στην παιδεία…

Του Κ. Α. Ναυπλιώτη

Αν και πλεονάζει η υποκρισία, θεωρώ ανυπόκριτο να υποστηρίξει κανείς την διαφορά της παιδείας από την παιδιά. Και αυτό γιατί  μεταξύ των δύο εννοιών εκτός από την φιλότητα υπάρχει και νείκος∙ που,  δυστυχώς, αντί να οδηγήσει –ως μία από τις δημιουργικές δυνάμεις του κόσμου*- τουλάχιστο στη στασιμότητα, και παρ’ όλο που η δυναμική αυτή είναι δυνατό να οδηγήσει στη νίκη, δυστυχώς, μέχρι σήμερα το νείκος αυτό έχει οδηγήσει σε μόνιμη σταση-μότητα. 
Με αφορμή το «εξαιρετικό κείμενο»** της δασκάλας Ελευθερίας Σιώτη (7/6/2016) θα προσπαθήσω να δώσω μια διαφορετική διάσταση στις όντως «ψαγμένες» και λογικές διαπιστώσεις της. 
Η λογική τού συλλογισμού μου με οδηγεί στη διαπίστωση, πως η αλλαγή στο επίπεδο της εκπαίδευσης γενικά δεν είναι πράγμα εύκολο, αλλά τόσο δύσκολο, όσο προϋποθέτει η αλλαγή στη στρατηγική της. Όχι όμως αδύνατο, όσο είναι να στραφεί ο Ιορδάνης εις τα οπίσω σύμφωνα με τον ψαλμό (ριγ΄113) ή να ξαναγυρίσει ο άνθρωπος από το αεροπλάνο στον ξύλινο τροχό, και από το χαλί στο γουρουνοστάσι.
Σήμερα είναι φανερό πως οι θετικές επιστήμες(2), όχι μόνο έχουν παραγκωνίσει, αλλά κατέχουν και την αποκλειστικότητα στη ζωή του ανθρώπου. Ίσως κανείς θα μπορούσε να σκεφτεί, πως η μόνη αντίδραση στην, θεωρώ, απειλητική αυτή πορεία είναι η ανατροπή του συστήματος των αξιών πάνω στο οποίο στηρίζεται και δρα ο σημερινός πολιτισμός, αλλά και η διαφοροποίηση των προτεραιοτήτων.  Αν και είναι δύσκολο, αν όχι ακατόρθωτο, να γιατρέψεις τον καρκίνο κόβοντας το παθούμενο μέρος του σώματος, εν τούτοις… 
Ίσως να νομίσει κανείς πως η αλλαγή αυτή θα προέλθει από την επιστροφή στην παλιά ανθρωπιστική παιδεία και στις παραινέσεις του ελληνοχριστιανικού ήθους, ακόμα και αυτό της κλασσικής Ελλάδας∙ από την παραχάραξη(2α) των οποίων οδηγηθήκαμε στο κατόρθωμα και την «υπερηφάνεια» των πυρηνικών όπλων, αλλά και την παράβλεψη των συνεπειών τής «δημιουργίας» ζωής…
Η κούραση του ανθρώπου μπροστά στη δυσκολία να αναζητεί την πρώτη μορφή κάνει την αγωγή παραγωγή και τη μόρφωση παραμόρφωση. Και ως εκδήλωση της προόδου  και της παραμόρφωσης αυτής οδηγεί σε τερατώδεις πειραματισμούς, που ξεπερνούν τη λογική και διασπούν ακόμα και το φράγμα του παραλογισμού***.
Αυτά όμως όπως και άλλα δεν τα έχει επιβάλλει κανενός είδους ανάγκη παρά μόνο αυτή της…επιβολής. Όμως η ανάγκη δεν επιβάλλεται γιατί είναι αυθύπαρκτη∙ και στην περίπτωσή μας δημιουργείται. Αυτή είναι απάτωρ και άναρχη και όπως την θέλουν οι αρχαίοι κυβερνήτρια του σύμπαντος.
Αυτές οι σκέψεις έχουμε την υποχρέωση να φτάσουν στην ψυχή των νέων∙ γιατί η γνώση προϋποθέτει σκέψη που θα έχει περάσει – αν όχι επιβληθεί – πρώτα στους ενήλικες ως φυσικά υποδείγματα αλλά και υπεύθυνους της σημερινής ασυμφωνίας, η οποία δυστυχώς και σήμερα μέσω της παιδείας υπηρετεί το μοντέλο της οντολογικής απάτης και της ηθικής υποκρισίας. Είναι αναγκαίο να  συμφωνήσουμε, τί είδους παιδεία θέλουμε, και αυτό θα αποτελέσει την βάση για την οικοδόμησή της. Για να συμβεί όμως αυτό  προέχει να αξιολογηθούν πολλές παράμετροι που θα περάσουν μέσω της μάθησης για να καταλήξουν στην μόρφωση – διαμόρφωση. Μόρφωση όμως που δεν θα εξαρτάται από χέρια τού εκάστοτε Προκρούστη, γιατί θα έχει περάσει και θα έχει σφυρηλατηθεί στο καμίνι της ζωής. Ωστόσο δεν θα χρειαζόταν να εξαπατήσει κανείς κανέναν, εάν όλα γινόταν στα μέτρα της λογικής και της ανθρώπινης στάσης απέναντι στη ζωή. Στο σημείο αυτό είναι φανερό πως υπάρχει υποκρισία που συσκοτίζει τις πράξεις μας, και όχι μόνο των υπευθύνων, στο σημείο όπου δεν συμπίπτει ή δεν συμφωνεί η συμπεριφορά μας με την αλήθεια που δείχνει η πορεία μας…
Γεννιέται λοιπόν η απορία, ότι αφού η υποκρισία είναι πανταχού παρούσα (αναφερόμαστε και στη στενότερη πολιτική) και ενώ δεν μας λείπει το μέτρο της σύγκρισης, γιατί δεν μπορούμε να πιστέψουμε –προς το παρόν- στην οποιαδήποτε αλλαγή προς το καλλίτερο; Έχω τη γνώμη, πως αυτό γίνεται επειδή μας κατατρώγει η φρικτή υποψία που μάταια προσπαθεί να υπερβεί το στοιχείο της ανάγκης.
Κυρίαρχο στοιχείο στην εκπαίδευση είναι αυτό της αγωγής∙ δηλαδή της επίδρασης πάνω στον άνθρωπο, και ειδικότερα στον νέο, μέσω της παίδευσης – εκπαίδευσης οι οποίες τελικά καταλήγουν στην μόρφωση, με βάση την  οποία θα μπορεί να κρίνει κανείς, ή μάλλον να απαντήσει, στην απορία; ή στην βεβαιότητα του Μερδιάγιεφ(3), πως «αν δεν υπάρχει αιωνιότητα, δεν υπάρχει τίποτε». Πράγμα, που ίσως το σχολείο να μην ενδιαφέρεται να το μάθει ή και να το ερευνήσει∙ όμως δεν είναι λογικό να το υποστηρίζει, γιατί παρεμποδίζει έτσι την ψυχική πληρότητα των μαθητών. Η πληρότητα όμως αυτή δεν ομολογείται με θεωρούμενα «λογικά» θέσφατα.
Επί του προκειμένου να συμπληρώσουμε, πως ο χαρακτήρας της αγωγής παρουσιάζεται ως «πονητικό σύνδρομο»**** γιατί χαράσσει χωρίς απόκλιση μια διαδρομή που θα επηρεάσει την εξέλιξη της ζωής που θα στηρίζεται στο όντος οδυνηρό στοιχείο της αγωγής, χωρίς όμως να παραβλέπουμε, αντίθετα, να καταδικάζουμε όλες τις εξουσίες του κακού στη ζωή μας, της αδικίας, της ψευτιάς και της βαρβαρότητας  και χωρίς  να μας καταβάλει η κόπωση της παρακμής.

Διευκρινιστικές αναγκαίες σημειώσεις – προσθήκες
* Κατά τον Εμπεδοκλή η μάχη, ο αγώνας είναι η δημιουργική δύναμη που οδηγεί στην επιτυχία… 
** Παραφωνία στο όντως εξαιρετικό αυτό κείμενο διαπιστώθηκε στην λάθος παράληψη εκ παραδρομής; του γράμματος ν (νυ) «στη παιδεία». 
Στην αναγκαιότητα γραφής αλλά και στην αξία του γράμματος αυτού ο γράφων έχει αναφερθεί επανειλημμένα. 
(2) Ας μην ξεχνάμε πως προκειμένου να αποδείξουμε την ορθότητα της θέσης μιας θετικής επιστήμης χρειαζόμαστε την επιβεβαίωση μέσω του πειράματος του οποίου τη θεωρεία είναι ανάγκη να γνωρίζουμε. Άρα η πράξη είναι απόδειξη της θεωρίας η οποία προηγείται.
(2α) Είναι φανερό πως δεν μπορούμε να συγκρίνουμε δυό εποχές και πολύ περισσότερο να τις αξιολογήσουμε, όταν στηριζόμαστε στους όρους και τα κριτήρια που αντλούμε από την άλλη.
*** Δεν γνωρίζω τί μπορεί να προσθέσει στη μόρφωση του μαθητή ακόμα και στην πρόοδο της επιστήμης, η πληροφορία έστω, πως κάποια ζώα ή πτηνά βρίσκονται κοντά στη νοημοσύνη του ανθρώπου, χωρίς να πιθανολογείται έστω πότε θα τη… φτάσουν. Αλλά και χωρίς να μας εξηγούν το γιατί έχει σπάσει αυτή η αλυσίδα της εξέλιξης, και όχι μόνο στο επίπεδο της νόησης. Η εξήγηση ίσως δοθεί μαζί με τον ερχομό της…δευτέρας παρουσίας. 
Παρά τις «λογικές» επιδιώξεις τής επιστήμης τουλάχιστο στο σημείο της αγωγής, είναι αποδεδειγμένο πως δεκτικός αγωγής είναι μόνο ο άνθρωπος, και κυρίως ο νέος. Όσο και αν ο πίθηκος έμαθε να ξύνει το μολύβι και να ξεφλουδίζει τη μπανάνα, όσο και αν ο παπαγάλος ακούει το όνομά του και κάνει ποδήλατο, μέχρι τη στιγμή που θα φτάσει να προσφέρει ή και να προφέρει ανθρώπινα, υπάρχει απόσταση που μετριέται με δεκάδες μηδενικά πίσω από την μονάδα.
(3) Ρώσος φιλόσοφος που γεννήθηκε στο Κίεβο. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως απολογητή του χριστιανισμού και της Ορθοδοξίας. Είναι ανήσυχο πνεύμα με φιλοσοφικό πάθος για την ελευθερία και το πνεύμα. Μεταξύ των γραφτών του είναι: Το νόημα της δημιουργίας, Το πεπρωμένο του ανθρώπου στον σύγχρονο κόσμο, Θείον και ανθρώπινον, Νέος μεσαίωνας κ.α
**** βλ.  Δημ. Λιαντίνης HOMO EDUCANDUS (ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΜΗΣ)      Αθήνα 1984  
        
                                                                                                      knafpl@hotmai.com