Αρχική Απόψεις Συνεντεύξεις “Ανοιχτοί (;) ορίζοντες” από vigrlatoras.info

“Ανοιχτοί (;) ορίζοντες” από vigrlatoras.info

10


Την παρακάτω συνέντευξη τη βρήκαμε στο διαδικτυακό τόπο (viglatoras.info) του νομαρχιακού συνδυασμού “Χίος, Παρόν & Μέλλον”  και την αναδημοσιεύουμε αφού έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το πως οι νέοι άνθρωποι βλέπουν την προοπτική να βρουν δουλειά στη Χίο.


Ανοιχτοί (;) Ορίζοντες


Ελένη Κωστάλα*, viglatoras.info
Sep 13, 2003, 11:10


Θα μπορούσαν να είναι πέντε οποιαδήποτε νέα παιδιά, σε ένα οποιοδήποτε νησί. Όχι με την έννοια ότι αντιπροσωπεύουν κάποιο μέσο όρο – κάθε άλλο. Απλά ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα των νέων εκεί γύρω στα 25, και έχουν συγκεκριμένα κοινά χαρακτηριστικά.
Είναι όλοι τους απόφοιτοι κάποιας ανώτατης σχολής, και έχοντας ολοκληρώσει τον κύκλο των σπουδών τους, βρίσκονται πάλι πίσω στη Χίο. Επιστροφή στη βάση, λοιπόν, και μιας και βρισκόμαστε όλοι σε μια ανάλογη φάση, δηλαδή, μετά τις σπουδές, έτοιμοι – θεωρητικά – να μπούμε στην αγορά εργασίας, μας βασανίζουν τα ίδια ερωτηματικά, μοιραζόμαστε κοινές αγωνίες. Αγωνίες που δεν έχουν να κάνουν απλώς με την επαγγελματική αποκατάσταση, αλλά με τις δυνατότητες επιλογών που ανοίγονται μπροστά σε κάποιον που επιστρέφει στο νησί σε σχέση τόσο με το αν υπάρχει η δυνατότητα να ακολουθήσει την καριέρα που θα ήθελε, όσο και με το αν μπορεί να έχει επιλογές στον τρόπο ζωής που θα διαλέξει.
Τα ποσοστά ανεργίας δε σημαίνουν τίποτα για εκείνους, καθώς δεν εκφράζουν – δεν μπορούν να εκφράσουν και ούτε κάτι τέτοιο είναι το ζητούμενο, άλλωστε – τις σκέψεις και τους προβληματισμούς πέντε νέων ανθρώπων που βρίσκονται σε μια σημαντική καμπή της ζωής τους. “Και τώρα, μετά τις σπουδές, τι;”
Ο Γιώργος, η Τούλα, η Πόπη, ο Νίκος και η Πόπη συναντήθηκαν και ξεκίνησαν μια κουβέντα με αφορμή το παραπάνω ερώτημα, ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμά μας. Μια συζήτηση γύρω από την τωρινή κατάσταση, γύρω από τους προβληματισμούς που μοιραζόμαστε – ο καθένας βέβαια εξειδικεύοντάς το στον κλάδο που σπούδασε και θα ήθελε να ακολουθήσει: αυτός ήταν ο σκοπός της συνάντησής μας. Μία ώρα γεμάτη από ανταλλαγές εμπειριών ξεκινώντας από την επιλογή των σπουδών, θίγοντας το ζήτημα της αποσύνδεσης του πτυχίου από την αγορά εργασίας, σχολιάζοντας την ανάγκη των μεταπτυχιακών σπουδών και εκφράζοντας φόβους αλλά και αισιοδοξία για το μέλλον.

“Μικρή η αγορά της Χίου”
Όλα τα παιδιά έχουν κάποια εργασιακή εμπειρία, αλλά αυτή περιορίζεται – για τους περισσότερους – σε μερική απασχόληση, ή καλοκαιρινές δουλειές.
“Δουλειές που κάνεις για το χαρτζιλίκι σου”, όπως λέει ο Νίκος.
Όλοι συμφωνούν ότι η Χίος σαν αγορά θεωρείται κορεσμένη πλέον για κάποιους επαγγελματικούς κλάδους. Ο Γιώργος θεωρεί ότι η Χίος σαν επιλογή για επαγγελματική αποκατάσταση γίνεται όλο και πιο δύσκολη όσο περνούν τα χρόνια. Όλοι σπουδάζουν, οι περισσότεροι τομείς έχουν κορεστεί. Αλλά ταυτόχρονα πιστεύει ότι αν κάποιος θέλει να δουλέψει θα βρει κάποια δουλειά. Στην περίπτωση αυτή όμως, μπαίνουν άλλα ερωτηματικά: το ζήτημα της ικανοποίησης που παίρνει κανείς από μία δουλειά άσχετη με το αντικείμενό του, κατά πόσο μία τέτοια πρώτη δουλειά σου επιτρέπει να ζεις αξιοπρεπώς, και κατά πόσο σου εξασφαλίζει την πολυπόθητη ασφάλιση και μετρά ως προϋπηρεσία.
Ο Νίκος περνά στο θέμα της εξειδίκευσης, για το οποίο παρατηρεί ότι μπορεί να σου δίνει εφόδια για να βρεις δουλειά σε εξειδικευμένο αντικείμενο. Όμως η αγορά της Χίου είναι πολύ μικρή, για να μπορεί να απορροφήσει πολύ κόσμο με εξειδικευμένες σπουδές. Και σαν παράδειγμα έφερε τα μεταπτυχιακά πάνω στη ναυτιλία. Τούλα και Γιώργος, που έχουν ολοκληρώσει και ένα μεταπτυχιακό θεωρούν ότι η συγκεκριμένη εξειδίκευση δεν υπάρχει περίπτωση να ζητηθεί ή να απορροφηθεί στη Χίο. Το κέρδος του μεταπτυχιακού είναι οι γνώσεις, καθώς μπορεί να αποτελέσει και ένα σκαλοπάτι για ακαδημαϊκή καριέρα.
Λύση αποτελούν οι προκηρύξεις στο Δημόσιο, αλλά πολλές οι αμφιβολίες για ΑΣΕΠ
Με αφορμή την πρόσφατη προκήρυξη για προσλήψεις σε δήμους σε όλη τη χώρα μέσω ΑΣΕΠ, η κουβέντα ανάβει. Αν και θεωρούν θετικό το γεγονός ότι ανοίγουν θέσεις στο δημόσιο τομέα, όλοι εκφράζουν τις αμφιβολίες τους για το πόσο αξιοκρατικό είναι τελικά το ανώτατο αυτό όργανο επιλογής. Η δυσπιστία είναι διάχυτη και ίσως ξεκινά από το γεγονός ότι κάποιοι έχουν κακές εμπειρίες παίρνοντας μέρος σε τέτοιου είδους γραφειοκρατικές διαδικασίες.

Το πτυχίο τελικά εξασφαλίζει επαγγελματική αποκατάσταση;
“Κατά πόσο έχει αποσυνδεθεί το πτυχίο από την αγορά εργασίας; Εσείς πήγατε απλώς να σπουδάσετε για να διευρύνετε τις γνώσεις σας, για την εμπειρία δηλαδή των σπουδών ή επιλέγοντας τον κλάδο που σας ενδιέφερε είχατε στο μυαλό σας και τη μελλοντική επαγγελματική αποκατάσταση;”
Με το ερώτημα αυτό προσπάθησα να εξετάσω κατά πόσο τελικά τα παιδιά συνδέουν τις σπουδές με την επαγγελματική τους αποκατάσταση. Και το συμπέρασμα είναι αναμενόμενο και κατανοητό. Πέρα από τη διεύρυνση των πνευματικών οριζόντων και την απόκτηση σημαντικών εμπειριών, όχι μόνο σε επίπεδο γνώσης, αλλά και εμπειρίας, η εξειδίκευση που μπορεί να προσφέρει το πτυχίο ωθεί κάποιον να αναζητήσει εργασία στο αντικείμενό του. Τώρα που εξετάζει τις δυνατότητες απασχόλησης, ο Γιώργος πιστεύει ότι το πτυχίο είναι ένα εφόδιο και ανοίγει δρόμους. Και με τη λογική αυτή επέλεξε να σπουδάσει, θεωρώντας ότι το πτυχίο της νομικής – παρά τον κορεσμό – παραμένει ένα δυνατό χαρτί.
“Από εκεί και πέρα είναι στο χέρι του καθενός να προσπαθήσει να ξεχωρίσει”, μας λέει. Η Πόπη με τη σειρά της συνδέει άμεσα το πτυχίο της (ειδικής αγωγής) με την επαγγελματική της αποκατάσταση. Επέλεξε το συγκεκριμένο κλάδο γιατί ήξερε ότι έχει σοβαρές πιθανότητες να βρει δουλειά άμεσα.
Ο Νίκος, όσον αφορά στο ζήτημα της επιλογής των σπουδών, βάζει πρώτο το θέμα ότι εφόσον υπάρχει η δυνατότητα γιατί να μην σπουδάσεις. Από εκεί και πέρα, όμως, ακόμα και αν η όποια επιλογή σου δεν είναι τυχαία, υπάρχει το σοβαρό ζήτημα των ραγδαίων ή και απρόβλεπτων αλλαγών στην αγορά εργασίας. Ο ίδιος την εποχή που επέλεγε τη Γαλλική φιλολογία ήξερε ότι μπορεί εύκολα να βρει δουλειά, καθώς η επετηρίδα ήταν μικρή και οι καθηγητές διορίζονταν. Τώρα η εικόνα αυτή έχει αλλάξει. Αντίστοιχα φέρνει και το παράδειγμα των παιδαγωγικών τμημάτων, τα οποία σήμερα εξασφαλίζουν άμεση επαγγελματική αποκατάσταση – για τους σημερινούς αποφοίτους. Ποιος μας λέει τι θα ισχύει σε μια δεκαετία;
Η Πόπη είναι ίσως η μόνη που επέλεξε τις σπουδές στο Παιδαγωγικό χωρίς να την απασχολήσει ιδιαίτερα η επαγγελματική αποκατάσταση. Θεωρεί την εμπειρία του πανεπιστημίου πολύτιμη, καθώς οι σπουδές πέρα από γνώσεις, έδωσαν τη δυνατότητα να αναπτύξει πολύπλευρα την προσωπικότητά της.
Για την Τούλα οι σπουδές της στον οικονομικό κλάδο αποτέλεσαν συνειδητή επιλογή. Βλέπει να υπάρχουν προοπτικές για εργασία τώρα στη Χίο, καθώς ανοίγουν θέσεις στο δημόσιο τομέα. Ταυτόχρονα, όμως πιστεύει ότι η Αθήνα αποτελεί πρώτη επιλογή αν θελήσει να στραφεί στον ιδιωτικό τομέα.

Οι εμπειρίες από τον ιδιωτικό τομέα

Μοιραία η κουβέντα περνά στις εμπειρίες που έχουμε από την απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα και στην εξασφάλιση της πολυπόθητης προϋπηρεσίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Πόπη, που έχει εργαστεί επί ένα χρόνο στον ιδιωτικό τομέα:
“Η εμπειρία στον ιδιωτικό τομέα δεν ήταν καλή. Τα λεφτά ήταν απαράδεκτα λίγα και οι ώρες που κατέληξα να δουλεύω πολύ περισσότερες από αυτές που είχαν αρχικά συμφωνηθεί. Οι απαιτήσεις πολλές και η ασφάλιση ανύπαρκτη!”
Το πρόβλημα της ασφάλισης είναι σημαντικό. Πέρα από το γεγονός ότι “η έννοια του ενσήμου είναι άγνωστη σε πολλούς εργοδότες στον ιδιωτικό τομέα”, αν δεν είσαι επίσημα σε μισθολόγιο, πώς μπορείς μετά να αποδείξεις την προϋπηρεσία που έχεις; Εδώ οι απόψεις διίστανται. Κάποιοι πιστεύουν ότι υπάρχει έλεγχος και οι εργοδότες αναγκάζονται να είναι τυπικοί. Κάποιοι άλλοι θεωρούν ότι έτσι δεν διασφαλίζεται τίποτα, καθώς το γενικό φαινόμενο είναι η έλλειψη ασφάλισης και ικανοποιητικών οικονομικών παροχών στις περισσότερες πρώτες δουλειές. Η Τούλα δηλώνει ότι στην προσπάθεια για να διασφαλίσει προϋπηρεσία είναι διατεθειμένη να κάνει οποιαδήποτε δουλειά σχετική με τον τομέα της, προκειμένου να αποκτήσει εμπειρία.

Τελικά πόσο αισιόδοξοι είναι για το μέλλον;
Ο Γιώργος δηλώνει ότι όσο περνούν τα χρόνια τόσο πιο απαισιόδοξος νιώθει. Βλέπει να υπάρχει όλο μεγαλύτερη προσφορά στον τομέα του (απόφοιτος νομικής), αλλά η αγορά παραμένει η ίδια. Ίσως στραφεί σε αναζήτηση εργασίας εκτός νησιού, αλλά υπάρχει και το ζήτημα του στρατού, που δεν του επιτρέπει να κάνει μακροπρόθεσμα σχέδια.
Η Τούλα δηλώνει συγκρατημένα αισιόδοξη, ίσως γιατί θεωρεί ότι υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες να βρει δουλειά τώρα σε κάποια από τις θέσεις που έχουν προκηρυχθεί. Ίσως γιατί γενικά θεωρεί ότι έχει επιλογές.
Ο Νίκος είναι κατηγορηματικός ότι για την ώρα δεν βλέπει απασχόληση συγκεκριμένα στο αντικείμενό του. Είναι αισιόδοξος, αλλά όχι στον τομέα του. Θα αναζητήσει δουλειά σε αντικείμενο διαφορετικό από αυτό που έχει σπουδάσει, είτε στη Χίο, είτε εκτός – δεν έχει σημασία.
Η Πόπη είναι αισιόδοξη ότι θα βρει δουλειά στο αντικείμενό της, αν όχι στη Χίο, σίγουρα αλλού. Παράλληλα εξετάζει την προοπτική ενός μεταπτυχιακού, γιατί είναι “ένα προσόν επιπλέον ΚΑΙ 150 μόρια στον ΑΣΕΠ!”.
Η έτερη Πόπη, τέλος, δεν είναι καθόλου αισιόδοξη. Από τον Φλεβάρη – που λήγει η οχτάμηνη σύμβασή της – θα είναι άνεργη. Και δεν θέλει να αναγκαστεί να ξαναδουλέψει στον ιδιωτικό τομέα.
Η εικόνα αυτή μπορεί να μην είναι αντιπροσωπευτική. Αλλά είναι πραγματική. Συγκρατημένη αισιοδοξία και απογοήτευση, συνεχής αναζήτηση και άρνηση να επαναπαυτούν είναι στοιχεία που χαρακτηρίζουν τα παιδιά. Κανείς τους δεν επιλέγει να παραμείνει στο νησί για να δουλέψει, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι προτιμούν να φύγουν. Η Χίος θα είναι επιλογή, γιατί εδώ είναι το σπίτι, η οικογένεια και οι φίλοι. Αλλά το πρώτο ζητούμενο είναι να βρεθεί εργασία σε συνθήκες ικανοποιητικές και – κατά προτίμηση – σε σχετικό με τις σπουδές αντικείμενο.

ΕΛΕΝΗ ΚΩΣΤΑΛΑ


* Η Ελένη Κωστάλα σπούδασε Δημοσιογραφία και ΜΜΕ στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και έκανε μεταπτυχιακά στη Σκωτία Publishing Studies.