Αρχική Απόψεις Συνεντεύξεις Αρθρο Ηλία Πολυχνιάτη για τα νερά του Κορακάρη

Αρθρο Ηλία Πολυχνιάτη για τα νερά του Κορακάρη

41



Πρόσφατα δόθηκε στη δημοσιότητα η μελέτη της Σχολής Δημόσιας Υγείας για τον υδράργυρο στα υπόγεια νερά του Κορακάρη.
Ομως πλέον του ενός χρόνου τα ίδια πράγματα κια μάλιστα με συγκεκριμένα στοιχεία εργαστηριακής έρευνας έχει ανακοινώσει ο Χημικός του Γενικού Χημείου του Κράτους της υπηρεσίας Μυτιλήνης, ο κ. Ηλίας Πολυχνιάτης.
Για να έχουμε πλήρη γνώση του φαινομένυ δημοσιεύουμε σήμερα την αναλυτική εργασία που έκανε ο κ. Πολυχνιάτης και η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό “ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ”, τεύχος Οκτωβρίου 2003.

“Συμπεριφορά του υδραργύρου σε υπόγεια νερά της Χίου


Ηλίας Πολυχνιάτης, Χημικός ΓΧΚ, Πρόεδρος του ΕΕΧ/Π.Τ.Β.Αιγαίου



1. Εισαγωγή
Ο υδράργυρος είναι φυσικό στοιχείο με ιδιόρρυθμη συμπεριφορά. Αν και μέταλλο είναι υγρό, είναι πτητικό, τα ιόντα του προσροφώνται1 από το γυαλί, σχηματίζει ενώσεις με απλές οργανικές ουσίες. Είναι επικίνδυνο για τον ανθρώπινο οργανισμό. Εκδηλώνει το φαινόμενο της συσσωρευτικότητας, ενώ προσβάλει τα νευρικά κύτταρα και αποτίθεται σε εγκέφαλο, μύες, ήπαρ και νεφρά κατά προτίμηση2,3. Τα ανώτατο παραδεκτό επίπεδο4, 5 στα πόσιμα νερά είναι 1 μg/L και είναι το μικρότερο όλων των τοξικών μετάλλων (έπεται το κάδμιο με 5 μg/L). Η ίδια αντιμετώπιση συναντάται και στα τρόφιμα, όπου ο Hg κατέχει τα σκήπτρα της επικινδυνότητας.
Η φυσική του παρουσία ως ορυκτό είναι σπάνια. Συχνότερη αιτία της παρουσίας του στο περιβάλλον είναι η ρύπανση από ανθρώπινες δραστηριότητες2, 10.
Για τούτο στη ρύπανση αναζητήθηκε, στην αρχή, η αιτία της παρουσίας του στα υπόγεια νερά της περιοχής του Δήμου Χίου, όταν για πρώτη φορά, τον Μάιο του 2002, διαπιστώθηκε στο εργαστήριο της Χ. Υ. Μυτιλήνης του ΓΧΚ, ότι αυτά περιέχουν Hg. Να σημειωθεί ότι την εξέταση των νερών της Χίου, ως προς βαρέα μέταλλα, ανέλαβε η Χ. Υ. Μυτιλήνης που διαθέτει σύστημα Α.Α. (Varian AA30) με φούρνο γραφίτη (GTA 96) και γεννήτρια υδριδίων (HG 900 της GBC) και η οποία ήταν η πρώτη που δέχτηκε την έκπληξη από την παρουσία του υδραργύρου. Η Χ. Υ. Χίου ασχολείται με τις μικροβιολογικές και τις άλλες φυσικοχημικές παραμέτρους των νερών.
Η κοιλάδα του Κορακάρη, ο υδροφορέας της οποίας περιέχει τα εν λόγω νερά και από τον οποίο κυρίως καλύπτονται οι ανάγκες ύδρευσης δύο δήμων – Χίου και Αγίου Μηνά – αποτέλεσε έκτοτε θέατρο επιχειρήσεων μεταξύ της απαίτησης εξασφάλισης καθαρού νερού και του Hg, θέατρο τάσεων και αντιστάσεων.
Ρύπανση, ναι! Αλλά από πού; Εγκαταλείποντο μία – μία οι υποθέσεις. Η χωματερή του δήμου δεν απέχει πολύ. Αλλά τα δείγματα υγρών από στράγγιση των απορριμμάτων στερούντο υδραργύρου. Ούτε και η Χ. Υ. Χίου, στη διερεύνηση που έκανε, διαπίστωσε ύπαρξη χώρου ταφής μπαταριών ή άλλων αντικειμένων που πιθανόν να περιέχουν υδράργυρο. Η θάλασσα που από κάποιους ενοχοποιήθηκε, μια και τα νερά της περιοχής περιέχουν σημαντικές συγκεντρώσεις χλωριόντων, είναι πεντακάθαρη και ούτε μετρήθηκε Hg σε θαλάσσια δείγματα της γειτονικής Λέσβου.
Φως διαφάνηκε αμέσως μόλις έγινε γνωστό, ότι το 1990 το ΙΓΜΕ είχε σχεδιάσει τον γεωχημικό χάρτη της νήσου Χίου. Ο χάρτης αυτός κατέδειχνε την παρουσία κινναβάρεως (HgS) στο έδαφος της Χίου σε συγκεντρώσεις κυμαινόμενες, κάποιες από τις οποίες ξεπερνούσαν τα 530 μg/Kg σε Hg. Η περιοχή της κοιλάδας του Κορακάρη σημειώνονταν σαν μια από τις πλούσιες σε κιννάβαρι. Η πιθανότητα να οφείλεται σε φυσικά αίτια η παρουσία του Hg στα νερά, επισκίασε όλες τις άλλες υποθέσεις. Με ποιο μηχανισμό, όμως;
Τα δεδομένα που έπρεπε να συνεκτιμηθούν το καλοκαίρι του 2002 ήταν:
-Τα επιβαρημένα με υδράργυρο δείγματα προέρχονταν από τις περιοχές των δήμων Χίου και Αγίου Μηνά.
-Η συγκέντρωση του Hg στα ίδια σημεία δειγματοληψίας (γεωτρήσεις) δεν παρέμενε σταθερή, αλλά παρουσίαζε με το χρόνο έντονες διακυμάνσεις.
-Το φάσμα των τιμών των συγκεντρώσεων την ίδια χρονική στιγμή, όπως αυτές προσδιορίζονταν στα διάφορα σημεία δειγματοληψίας, ήταν ευρύ. Κυμαινόταν μεταξύ 0,5 και 7 μg/L.
-Σύμφωνα με τον γεωχημικό χάρτη, τα εδάφη της νήσου Χίου και ειδικά στη βόρεια περιοχή περιείχαν κιννάβαρι.
-Ουδέν άλλο δείγμα νερού από το υπόλοιπο νησί παρουσίασε επιβάρυνση με Hg, έστω και αν προέρχονταν από περιοχές που επισημαίνονταν στο γεωχημικό χάρτη με μεγάλες συγκεντρώσεις κινναβάρεως.
-Κατά τα άλλα, η ποιότητα των νερών του Κορακάρη ήταν πολύ κακή εξ’ αιτίας της υψηλής αλατότητάς των. Η περιεκτικότητά των σε χλωριούχα ήταν υψηλή, παρουσίαζε  αυξητική τάση με την πρόοδο του θέρους και κυμαινόταν από 300 μέχρι 1500 ppm. Το φάσμα των τιμών την ίδια χρονική στιγμή στα διάφορα σημεία δειγματοληψίας ήταν ευρύ. Ήταν φανερό ότι είχαμε φαινόμενο διαπίδυσης θάλασσας στον υδροφορέα του Κορακάρη.
Ασφαλώς το φαινόμενο της εμφάνισης του Hg στα νερά ήταν καθαρά χημικό, όπως ορθά από τη πρώτη στιγμή επισήμανε το Π.Τ.Β. Αιγαίου της Ε.Ε.Χ., η δε γνώση του μηχανισμού του φαινομένου ήταν προϋπόθεση για την επιλογή αποτελεσματικών κινήσεων για την αντιμετώπισή του.
Φυσικά η κατανόηση του μηχανισμού αυτού, δεν μπορούσε παρά να είναι αποτέλεσμα της μελέτης των χημικών ιδιοτήτων του Hg στο συγκεκριμένο πεδίο δεδομένων.


2. Θεωρητική προσέγγιση – ερμηνεία του φαινομένου
Ο υδράργυρος υπήρχε και υπάρχει στη περιοχή (αλλά και σε όλη τη βόρεια Χίο), με τη μορφή θειούχου υδραργύρου (HgS), του κινναβαρίτη. Πρόκειται για εξαιρετικά δυσδιάλυτη στο νερό ουσία, όπως προκύπτει από το γινόμενο διαλυτότητάς του6.  
[Hg 2+ ][S 2- ]              Ksp= 10-50
Αυτό σημαίνει ότι ο HgS σε επαφή με καθαρό νερό δεν μπορεί να δώσει μετρήσιμες συγκεντρώσεις, γεγονός που επαληθεύτηκε στο εργαστήριο της Χημικής  Υπηρεσίας Μυτιλήνης (μέθοδος ΑΑ – ψυχρού ατμού).
Ο Hg σχηματίζει σύμπλοκα ιόντα, υψηλής κατά περίπτωση σταθερότητας, με διάφορα ιόντα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα σύμπλοκα με θειούχα (HgS22-) και με χλωριούχα (HgCl42-) ιόντα, των οποίων οι σταθερές ασταθείας των είναι εξαιρετικά μικρές6.
Κinst (HgS22-) =2.10-55 και  Kinst (HgCl42-) = 1.10-15
Επομένως ο δισθενής Hg, όπως τούτος ευρίσκεται στον κιννάβαρι, σε περιβάλλοντα πλούσια σε θειούχα ή χλωριούχα ιόντα αναμένεται να σχηματίζει σταθερά ευδιάλυτα σύμπλοκα άλατα. Η τάση αυτή, με βάση τις σταθερές ασταθείας (Kinst) είναι πολύ μεγαλύτερη για θειούχα. Θειούχα δεν μετρήθηκαν. Υφίσταται όμως μεγάλη περίσσεια χλωριόντων, εξ αιτίας της διεισδύσεως θαλασσινού νερού στον υδροφόρο της περιοχής.
Συνέπεια τούτων είναι η νομοτελειακή ανάπτυξη χημικών συστημάτων του τύπου :
HgS (σε διασπορά) : Hg++(aq) : HgClχ(χ-2)-(aq) : Cl-(aq) ,
και η εμφάνιση στο νερό σημαντικών συγκεντρώσεων υδραργύρου με μορφή χλωριοσυμπλόκων.
Έτσι το αλμυρό νερό λειτουργεί σαν διαλύτης του κινναβάρεως και ο υδράργυρος περνά στα νερά αυτά με μορφή πολυ- (κυρίως τετρα-) χλωριοσυμπλόκων. Μάλιστα όσο πιο αλμυρό είναι το νερό, τόσο πιο πολύ υδράργυρο διαλύει. Στα γλυκά νερά ο υδράργυρος εμφανίζεται7 με τις αδιάστατες μορφές HgCl2, Hg(OH)2 και τη στοιχειακή Hg0, ανάλογα με το οξειδοαναγωγικό  δυναμικό που επικρατεί, τη συγκέντρωση των χλωριόντων και το PH10.
3. Πειραματικά δεδομένα
Στο εργαστήριο της Χημικής Υπηρεσίας Μυτιλήνης έγιναν δοκιμές για τις οποίες χρησιμοποιήθηκαν :
(α) νερό υπερκαθαρό,
(β) φυσικό νερό με χλωριούχα περίπου 150 mg/L,
(γ) διάλυμα NaCl 3,5%, που παρασκευάστηκε με χρήση υπερκαθαρού νερού και NaCl p.a.
(δ) θαλάσσιο νερό, από τον εξωτερικό χώρο του λιμένα της Μυτιλήνης
(ε) HgS p.a.
Σε τέσσερις κωνικές φιάλες προστέθηκαν από 1 g κινναβάρεως και 100 ml από τα προαναφερθέντα α, β, γ και δ. Οι φιάλες πωματίστηκαν, τέθηκαν συγχρόνως σε ισχυρή ανάδευση για μία ώρα και αφέθηκαν σε ηρεμία για 2 ημέρες. Κατόπιν οι διαυγείς φάσεις, μετά από διήθηση με χρήση φίλτρου 0,5 μm, εξετάστηκαν για την περιεκτικότητά τους σε  Hg με χρήση ατομικής απορρόφησης και τη μέθοδο των ψυχρών ατμών1, 9, 8. Διήθηση και μέτρηση για Hg έγινε και σε μέρος του θαλάσσιου νερού που χρησιμοποιήθηκε ως διαλύτης.
Τα αποτελέσματα από τις δοκιμές αυτές αναφέρονται στον πίνακα που ακολουθεί:


Μετρούμενο είδος
Περιεκτικότητα Hg (μg/L)
Καθαρό νερό
0,0
Φυσικό νερό                
2,5
Διάλυμα άλατος (NaCl) 3,5% 
33,6
Θάλασσα (χωρίς επεξεργασία με κιννάβαρι)
0,0
Θάλασσα (μετά από επεξεργασία με κιννάβαρι)
10,7


Τα πειραματικά στοιχεία αποδεικνύουν πλήρως την διαλυτική ικανότητα του υφάλμυρου νερού επί του κινναβάρεως.


ΕΝΑ ΕΤΟΣ ΜΕΤΑ
Μέχρι το Νοέμβρη του 2002 τα αναλυτικά στοιχεία που υπήρχαν αφορούσαν στην περίοδο από Μάιο μέχρι και Νοέμβριο 2002, κατά την οποία η αλατότητα των υπογείων νερών του Κορακάρη αυξάνονταν συνεχώς. Δεν υπήρχαν στοιχεία για τη χειμερινή περίοδο, οπότε η αναμενόμενη μείωση της αλατότητας των νερών θα έπρεπε, σύμφωνα με τα ανωτέρω, να οδηγεί στη μείωση των συγκεντρώσεων Hg και στην αντιστροφή  του φαινομένου. Σήμερα, τα στοιχεία αυτά υπάρχουν.
Επιλέγησαν λοιπόν τέσσερα σημεία δειγματοληψίας της κοιλάδας του Κορακάρη, που συγχρόνως είναι γεωτρήσεις που κατά περίπτωση τροφοδοτούν τα δίκτυα ύδρευσης. Πρόκειται για τις γεωτρήσεις “Κουτρουλόμυλου”, “Γούλια”, “Χέλιου” και “Ποταμού Παρθένη”.
Στα αντίστοιχα διαγράμματα που ακολουθούν απεικονίζονται οι συγκεντρώσεις του Hg σε μg/L, οι αντίστοιχες ανά δείγμα συγκεντρώσεις των χλωριόντων σε g/L (για λόγους οικονομίας χώρου), οι περίοδοι δειγματοληψίας και οι “τάσεις” μεταβολής των διαγραμμάτων. Σημειώνονται όλες οι διαθέσιμες για τα δείγματα τιμές.
 
 
2002
2003
 
 
Ιούν.
Σεπτ.
Σεπτ.
Νοέμ.
Δεκ.
Φεβρ.
Απρ.
Ιουν.
Hg (μg/L)
Γεώτρηση Ποταμού Παρθένη   
0,3
0,5


1,0
0,5
0,4


0,5


Γεώτρηση Χέλιου                    
1,8
7,2



1,0
1,7
1,7
2,0


Γεώτρηση Γούλια                  
0,7
4,5



0,8
0,3
0,3
0,6


Γεώτρηση Κουτρουλόμυλου  
3,2
1,6
2,1


2,6
3,1
1,7
1,5
Cl- (g/L)
Γεώτρηση Ποταμού Παρθένη   
0,30
0,57


0,58
0,32
0,27


0,24


Γεώτρηση Χέλιου                    
0,63
1,19



0,57
0,60
0,59
0,60


Γεώτρηση Γούλια                  
0,50
0,99



0,61
0,44
0,37
0,46


Γεώτρηση Κουτρουλόμυλου  
1,40
1,60



1,42
1,03
1,03
0,96
 


 


 


Τα δείγματα νερού που εξετάστηκαν για υδράργυρο στη Χ.Υ. Μυτιλήνης ήταν στο σύνολό τους περίπου 140. Ήταν δείγματα γεωτρήσεων και δικτύων από περιοχές τόσο των δήμων Χίου και Αγ. Μηνά, όσο και των άλλων δήμων του νησιού, στα πλαίσια του ελέγχου ποιότητας νερού για ανθρώπινη κατανάλωση. Ελήφθησαν δε κατά ένα μεγάλο μέρος από τη Δ/νση Υγείας-Πρόνοιας της Ν. Α. Χίου, επίσης κατά μεγάλο μέρος από την ΔΕΥΑ Χίου και ορισμένα από μεμονωμένους δήμους. Ως φιάλες δειγματοληψίας χρησιμοποιήθηκαν πλαστικές από ΡΕΤ και βοριοπυριτικές υάλινες φιάλες, όλες πρώτης χρήσεως. Όλα τα δείγματα ήταν διαυγή και πριν σταλούν, οξινίζοντο στη Χ. Υ. Χίου με υπερκαθαρό νιτρικό οξύ1, 8 σε αναλογία 0,5%, χωρίς προηγούμενη διήθηση.
Σε δοκιμές που έγιναν δεν διαπιστώθηκαν διαφορές μεταξύ του ολικού και του ανόργανου υδραργύρου. Αυτό αποτελεί ενθαρρυντική ένδειξη, καθ’ όσο αφορά στην απουσία αλκυλιωμένου υδραργύρου που είναι τοξικότερος από τον ανόργανο2.


4. Σχολιασμός
* Από τη μελέτη των διαγραμμάτων προκύπτει ότι πράγματι οι μεταβολές των συγκεντρώσεων του Hg σχετίζονται ποιοτικά άμεσα με αυτές των συγκεντρώσεων των Cl-. Αυτό επιβεβαιώνεται και από τις (πολυωνυμικές) τάσεις των διαγραμμάτων.
* Σε κάποια δείγματα τα ζεύγη τιμών φαίνεται ότι δεν ακολουθούν τον γενικό κανόνα. Αυτά είναι το δείγμα “Ποταμού Παρθένη” του Ιουνίου 2003 και από τα δείγματα του “Κουτρουλόμυλου”, το πρώτο του Σεπτεμβρίου 2002 και αυτό του Φεβρουαρίου 2003. Αλλά και στα πρώτα δείγματα του Σεπτεμβρίου των γεωτρήσεων “Γούλια” και “Χέλιου”, διαπιστώνεται  με την αύξηση των Cl- μια ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση του  Hg. Για την εξήγηση των “ανακολουθιών” αυτών, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι συνθήκες που επικρατούν στον υδροφόρο ορίζοντα, διαμορφώνουν δυναμικές εξ αιτίας όχι μόνο της ίδιας της κίνησης του υπογείου νερού, αλλά και εξ αιτίας των μεταβολών στην άντληση των γεωτρήσεων, έτσι ώστε να μην επιτρέπουν αποκαταστάσεις ισορροπίας στα συστήματα   [ HgS (σε διασπορά) : Hg++ : HgClχ(χ-2)- : Cl- ], περίπτωση, που αν συνέβαινε, θα είχε σαν συνέπεια την υπακοή των στο νόμο της χημικής ισορροπίας. Τότε θα μπορούσε μάλιστα να καταστεί προβλέψιμη η τιμή της συγκέντρωσης του ενός ιόντος από τη γνώση της συγκέντρωσης του άλλου. Να σημειωθεί ότι οι μεταβολές στην άντληση των γεωτρήσεων, δεν οφείλονταν  μόνο στις κυμαινόμενες ανάγκες ύδρευσης, αλλά μετά την αποκάλυψη του φαινομένου, προστέθηκαν ο περιορισμός και η κατά διαστήματα διακοπή της άντλησης από έντονα μολυσμένες γεωτρήσεις, όπως και οι αλλαγές ακόμη και του βάθους άντλησης. Επίσης θα πρέπει να  σημειωθεί ακόμη ότι η διασπορά του κινναβάρεως στα πετρώματα δεν μπορεί να είναι ομοιόμορφη. Κατά συνέπεια, αφ’ ενός μεν είναι σχεδόν αδύνατο, υπό τις συνθήκες αυτές, να ευρεθεί μαθηματική σχέση που να συνδέει τον ρυθμό μεταβολής των Cl- με τον αντίστοιχο του Hg, αφ’ ετέρου αλλαγές στο τρόπο χρήσης των γεωτρήσεων (ακόμα και των γειτονικών),  αναμένεται να προκαλούν διατάραξη των ρυθμών εμπλουτισμού των υδάτων της περιοχής των με Hg, μέχρι και ανατροπή αυτών.
* Είναι προφανές ότι μπορούμε να έχουμε πληροφορίες για τη σχετική διασπορά του κινναβάρεως στον υδροφόρο ορίζοντα, από τις συγκεντρώσεις Hg και χλωριόντων, δειγμάτων νερών που θα λαμβάνονται από γεωτρήσεις μετά από ελεγχόμενο χρόνο ηρεμίας των.
* Παρόμοιο συμβάν μόλυνσης των υπόγειων νερών με υδράργυρο παρατηρήθηκε τον Φεβρουάριο του 1998 στη Tuscany της Ιταλίας10. Και εκεί διαπιστώθηκε ότι τα υπόγεια νερά της παράκτιας περιοχής της Tuscany είχαν υποστεί υφαλμύρυνση από διείσδυση θαλάσσιου νερού στον υδροφόρο της περιοχής, λόγω υπεράντλησης των παράκτιων γεωτρήσεων. Και εκεί μετρήθηκαν σχετικά υψηλές συγκεντρώσεις HgS στα πετρώματα της περιοχής (218 μg Hg/Kg), η δε παρουσία του υδραργύρου στα υπόγεια νερά, επίσης με μεταβαλλόμενες συγκεντρώσεις (μέχρι 3,2 μg Hg/L), αποδόθηκε στη διαλυτοποίηση κινναβάρεως από τα αυξημένα χλωριόντα των νερών. Οι ερευνητές μάλιστα παρατήρησαν ότι με διαβίβαση ρεύματος αέρα δια μέσου μη οξινισμένων και μη διηθημένων δειγμάτων νερού, που είχαν ληφθεί από γεωτρήσεις της περιοχής,  μειώνονταν οι συγκεντρώσεις του Hg που περιείχαν αρχικά. Μείωση επίσης των συγκεντρώσεων του Hg διαπίστωναν μετά από διήθηση των δειγμάτων. Το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν, είναι ότι στα δείγματα αυτά ο υδράργυρος βρισκόταν κυρίως με μορφή στοιχειακή Hg0. Στην ίδια εργασία αναφέρεται ότι το φαινόμενο που παρατηρήθηκε στη Tuscany “δεν είναι μοναδικό, αφού 50 Km βορειότερα, στην Gulf της Follonica, το 1995, έκλεισαν τρεις γεωτρήσεις εξ αιτίας σημαντικής μόλυνσης των με υδράργυρο”.


5. Συμπέρασμα
Ο κιννάβαρις (HgS) είναι ορυκτό που όταν υπάρχει στα εδάφη βρίσκεται σε “αδράνεια”, εκδηλώνει δε την παρουσία του στα νερά εύκολα με διάλυσή του σ’ αυτά  παρουσία χλωριούχων (ή και θειούχων) ιόντων. Η συγκέντρωση των ιόντων αυτών και η διασπορά του HgS καθορίζουν την ένταση του φαινομένου. Κατά συνέπεια, με δεδομένη την αλληλεπίδραση της θάλασσας με τον υδροφόρο της περιοχής του Δήμου Χίου, ο έλεγχος της υφαρμύρυνσης του νερού του υδροφόρου συνεπάγεται τον έλεγχο του φαινομένου.
Οποιαδήποτε νέα επιβάρυνση του υδροφορέα της λεκάνης Κορακάρη της Χίου με θαλασσινό νερό, θα σημαίνει ταυτόχρονα και διάδοση του φαινομένου εκδήλωσης της παρουσίας Hg στα νερά της περιοχής (όπου έχει επισημανθεί Hg). Έτσι κατά τον σχεδιασμό νέων γεωτρήσεων πρέπει να ληφθεί σοβαρότατα υπόψη το ενδεχόμενο αυτό για την αποτροπή, όχι απλώς της διάδοσης του φαινομένου σε “καθαρές” περιοχές, αλλά και της εκδήλωσής του με διαστάσεις μεγαλύτερες των γνωστών.
Μέτρα που θα οδηγήσουν στον περιορισμό ή αποκλεισμό της διείσδυσης της θάλασσας στον υδροφόρο της λεκάνης Κορακάρη, θα οδηγήσουν στον περιορισμό ή εξάλειψη του φαινομένου (εμπλουτισμός του υδροφόρου μέσω φράγματος – περιορισμός άντλησης – άλλα).


6. Επίλογος
Πρέπει να τονιστεί, ότι η επιστημονική αντιμετώπιση του ζητήματος οφείλει να συνάδει με την σύγχρονη αειφορική αντίληψη. Πρέπει να επιτραπεί στον υδροφόρο της κοιλάδας του Κορακάρη να ανακτήσει την ισορροπία του, απαλασσόμενος από τη θαλάσσια διείσδυση. Και αυτό δεν επιτυγχάνεται ούτε με αφαλατώσεις των νερών του, ούτε με πρόσθετες γεωτρήσεις στον ίδιο υδροφόρο ορίζοντα. Απαιτούνται εξασφάλιση νερού άλλης προέλευσης, ώστε να αφεθεί η κοιλάδα του Κορακάρη σε σχετική ηρεμία και μικρά φράγματα για τον εμπλουτισμό του υδροφόρου.
Λεπτομερέστερα πειραματικά στοιχεία από την εργασία αυτή θα δημοσιευτούν σε προσεχές τεύχος των “Χ.Χ.”



7. Πρόσθετα ιστορικά στοιχεία – ευχαριστίες
Σχετική έκθεση με τις εργαστηριακές δοκιμές και τα συμπεράσματα για την ερμηνεία του φαινομένου μαζί με βασικές οδηγίες για την αντιμετώπισή του, επιδόθηκε από τον γράφοντα στις αρμόδιες αρχές της Χίου και στη ΔΕΥΑ, με εντολή του κ. Γενικού Διευθυντή του ΓΧΚ, σε σύσκεψη που έγινε στη Χίο στις 15-11-2002. Ακολούθως η ίδια έκθεση κοινοποιήθηκε στο Υπουργείο Αιγαίου, στη Περιφέρεια Β. Αιγαίου, στη Νομαρχία Χίου και στον Δήμο Χίου με το 2490/056/000/26-11-2002 για δικές τους ενέργειες.


Πρέπει να σημειωθεί ότι πριν γίνουν όλα αυτά, είχαν προηγηθεί, ήδη από τις αρχές του 2002, έντονες παραστάσεις του Συλλόγου “ΟΜΑΣ ΧΙΟΥ”, ψυχή του οποίου ήταν οι κ. Δήμης Μυλωνάδης και Θόδ. Χαβιάρας, λόγω της υψηλής αλμυρότητάς των νερών και της σχετικής γειτνίασης των γεωτρήσεων με χωματερή. Παράλληλα υπήρξε παράσταση του Π.Τ.Β.Αιγαίου της ΕΕΧ, προς τους δήμους και τη Νομαρχία της Χίου, στην οποία επισημαινόταν η αναγκαιότητα ελέγχου της ποιότητας των νερών και ειδικά της περιεκτικότητάς των σε βαρέα μέταλλα.
Το Π.Τ.Β. Αιγαίου της Ε.Ε.Χ. αμέσως μόλις έγινε γνωστό το ζήτημα, έκανε παρέμβαση στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, στη Νομαρχία Χίου και στο Δήμο Χίο, επισημαίνοντας ότι το φαινόμενο είναι χημικό, για την αντιμετώπισή του δε πρότεινε τη συγκρότηση επιστημονικής επιτροπής με γνωμοδοτικό χαρακτήρα, απαρτιζόμενη από χημικούς και γεωλόγους, υπηρεσιακούς παράγοντες, στην οποία να συμμετέχει εκπρόσωπος του Π.Τ.Β.Αιγαίου της ΕΕΧ


Θερμές ευχαριστίες οφείλω στον Δ/ντή της Χ.Υ. Μυτιλήνης, κ. Ηλία Κουρτζή, για τη συνεργασία του και για τη σθεναρή υποστήριξη της όλης εργασίας μου, ειδικά την πρώτη περίοδο που επικράτησε σύγχυση στη Χίο από αντιφατικά αποτελέσματα που δόθηκαν από άλλο εργαστήριο.
Θερμές ευχαριστίες, επίσης οφείλω στην χημικό – μηχανικό της ΔΕΥΑ Χίου, κα Μάϊρα Ελευθερίου, για τη συνεργασία που είχαμε και για τη γνωστοποίηση των τιμών των χλωριόντων των δειγμάτων, που χρησιμοποιήθηκαν στη παρούσα εργασία.


Ακόμη, οφείλω να συγχαρώ τη ΔΕΥΑ Χίου και ειδικά τον Δ/ντή της, κ. Δ. Κούβακα, γιατί κατόρθωσε εν μέσω απεχθών καταστάσεων και απογοητευτικών δεδομένων, να αξιοποιήσει τα συμπεράσματα και να εξασφαλίσει σύντομα νερό για το δίκτυο με ανεκτές τιμές περιεκτικότητας σε υδράργυρο.


8. Βιβλιογραφία
1. Atomic Spectroscopy Publications-Mercury concentrations accessory, P.N.. 8510097300  (VARIAN ASP-January 2000)
2. Γ. Ζαχαριάδης, Μελέτη Προσδιορισμού Ενώσεων Hg με Φασμ/πία ΑΑ Ψυχρού Ατμού και Βελτιστοποίηση με Παραγοντικό Σχεδιασμό, διδακτορική διατριβή, Θεσ/νίκη 1991
3. Γ. Μανουσάκης,  Χημεία με Στοιχεία Περιβαλλοντικής Χημείας και Οικολογίας,  έκδ. Αφοι Κυριακίδη, Θεσ/νίκη 1984
4. Οδηγία 98/83/ΕΚ του Συμβουλίου της 3-11-1998 περί ποιότητας του νερού για ανθρώπινη κατανάλωση
5. Α5/288/86 (Υγειονομική Απόφαση) περί ποιότητας του πόσιμου νερού
6. Θεμ. Χατζηιωάννου,  Χημική ισορροπία και κινητική, Αθήνα 1972
7. Σπ. Χατζησπύρου, Μελέτη πάνω στην Περιβαλλοντική Μεθυλίωση των Μετάλλων Hg, Sn και Pb σε Υδατικά Οικοσυστήματα,  διδακτορική διατριβή, Θεσ/νίκη 1984
8. Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater, 16th ed. 1985
9. Varian handbook for AA30, 1986
10. G. Protano, F. Riccobono, G. Sabatini, Does salt water intrusion constitute a mercury contamination risk for coastal fresh water aquifers?, Environmental Pollusion, Volume 110, Issue 3, December 2000, page 451 – 458


 



“Συμπεριφορά του Hg στα υπόγεια νερά της Χίου” Ηλίας Πολυχνιάτης, Μυτιλήνη 25-6-2003      1 από 7


 

Διαφήμιση
Προηγούμενο άρθροΑνακοινώθηκαν επιτυχόντες στο ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑ
Επόμενο άρθροΠρόσκληση Κοσμίδη σε νέους επιχειρηματίες