Αρχική Απόψεις Aρθρα Δ. Καραγκουλές: Το σχέδιο Ανάν για το Κυπριακό

Δ. Καραγκουλές: Το σχέδιο Ανάν για το Κυπριακό

28


Το σχέδιο Ανάν για το Κυπριακό


Η συζήτηση που αναπτύσσεται αυτή την περίοδο για την αποδοχή ή όχι του σχεδίου Ανάν , εκ των πραγμάτων μας αναγκάζει να επιστρέψουμε και να ξανασυζητήσουμε θεμελιακά ζητήματα της στρατηγικής που χαράχτηκε  από την Ελληνοκυπριακή πλευρά τις τελευταίες δεκαετίες ,  από την εποχή της προεδρίας Μακαρίου και ακολουθήθηκε από όλες τις μετέπειτα Κυπριακές κυβερνήσεις .
Το πρώτο που πρέπει ν’ απαντηθεί  κατά την γνώμη μου δεν είναι το ναι ή όχι στο σχέδιο Ανάν , αλλά η επαναβεβαίωση ή όχι της στρατηγικής που ακολουθείται από την Ελληνοκυπριακή πλευρά από την περίοδο του Μακαρίου . Είμαστε υπέρ της λύσης ή της αποφυγής λύσης , είμαστε υπέρ της ειρηνικής επίλυσης του Κυπριακού στα πλαίσια του ΟΗΕ ή όχι , με ότι σημαίνει το όχι , είμαστε υπέρ μίας λύσης με την μορφή της διζωνικής Ομοσπονδίας ή όχι . Εάν απαντήσουμε σε αυτά έχουμε μια στέρεα βάση για να κρίνουμε το σχέδιο Ανάν και να προσδιορίσουμε  την ταχτική μας απέναντι του .


Πως θ’ ανατραπούν τα’ αποτελέσματα της  στρατιωτικής επέμβασης της Τουρκίας το 1974 .Με στρατιωτική αναμέτρηση ή με διαπραγματεύσεις που θ’ και αξιοποιήσουν την πίεση της διεθνούς κοινότητας και πρώτα απ’ όλα του ΟΗΕ ;
Η απάντηση στο ερώτημα αυτό δεν είναι αυτονόητη .Από την απάντηση στο ερώτημα αυτό σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται  και η λύση που θα δοθεί στο Κυπριακό .
Πρέπει να υπάρχει σαφής συνείδηση της πραγματικότητας των σημερινών διεθνών συσχετισμών και ότι η εφαρμογή του διεθνούς δικαίου εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τους υπάρχοντες συσχετισμούς  . Η σημερινή πραγματικότητα καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την κυριαρχία μιας υπερδύναμης , που επιδιώκει να καταργήσει κάθε διεθνή νομιμότητα και να επιβάλει σαν διεθνές δίκαιο το δικό της συμφέρον  και άρα ως ένα βαθμό οι αποφάσεις του ΟΗΕ επηρεάζονται και από την σημαντική επιρροή που ασκούν οι ΗΠΑ  . Βέβαια πλάι στην πραγματικότητα αυτή υπάρχει η αντίσταση των λαών , που όπως αποδεικνύεται δεν είναι καθ’ όλου ευκαταφρόνητη και από το ισχυρότατο μαζικό κίνημα που αναπτύχθηκε κατά του πολέμου , αλλά και το διαφαινόμενο νέο Βιετνάμ των ΗΠΑ στο Ιράκ  .
Στην περίπτωση αναζήτησης ειρηνικής λύσης στα πλαίσια του ΟΗΕ  , δεν πρέπει να έχουμε αυταπάτες ότι αυτή θα οδηγήσει σε πλήρη ανατροπή των αποτελεσμάτων της στρατιωτικής επέμβασης της Τουρκίας το 1974 . Εάν τα ζητάμε  όλα  , πρέπει να είναι καθαρό ότι αυτό δεν επιτυγχάνεται με το δρόμο της ειρηνικής επίλυσης του προβλήματος . Οι οπαδοί του όλα ή τίποτα  οφείλουν να πουν με ειλικρίνεια στον Κυπριακό λαό σε τι δρόμο λύσης οδηγούν οι προτάσεις τους .
Ριζικά διαφορετικό πλαίσιο από το σημερινό σχέδιο Ανάν δεν μπορεί να επιτευχθεί στα πλαίσια του ΟΗΕ και δεν πρέπει να καλλιεργούνται αυταπάτες  γι’ αυτό . Βελτιώσεις του σχεδίου Ανάν ίσως μπορούν να επιτευχθούν ακόμα , ριζικές αλλαγές στα πλαίσια αυτού του δρόμου όχι .
 Βελτιώσεις θα υπήρχαν αν η Κυπριακή ηγεσία δεν είχε πέσει σε σημαντικά λάθη στην διαπραγματευτική της τακτική και αυτό δεν βαρύνει όλους , αλλά κυρίως τον Πρόεδρο Τ  Παπαδόπουλο . Ας μην ξεχνάμε ότι η αναθέρμανση του όλου θέματος που οδήγησε στην Νέα Υόρκη και στην Λουκέρνη έγινε από δική του πρωτοβουλία . Επίσης όμως πρέπει ν’ αναγνωρίσουμε ότι είχε πρακτικά εγκαταλειφθεί από την Ελλάδα τους τελευταίους μήνες ,λόγο των εκλογών, κάθε ουσιαστική στήριξη στις προσπάθειες των Κυπρίων.


Ένα δεύτερο ουσιαστικό ζήτημα είναι το αν ζητάμε λύση του Κυπριακού προβλήματος σήμερα ή δεν θέλουμε  λύση στο ορατό μέλλον . Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα  επίσης δεν είναι αυτονόητη . Οι Ελληνικές κυβερνήσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα , όπως για παράδειγμα μία σημαντική περίοδο των κυβερνήσεων Α Παπανδρέου , σιωπηρά  ακολούθησαν την στρατηγική της μη λύσης , αναλογιζόμενες ότι η όποια λύση στις συνθήκες αυτές θα σήμαινε ένα αρκετά οδυνηρό συμβιβασμό και ο Α Παπανδρέου που αναμφίβολα ήταν οξυδερκής πολιτικός , είχε την διορατικότητα να το δει .
Προσωπικά είμαι υπέρ της επιδίωξης λύσης και όχι αποφυγής της , γιατί δεν βλέπω ορατά στοιχεία αλλαγής του συσχετισμού των δυνάμεων στο κοντινό μέλλον , ενώ αντίθετα η επιδίωξη της Τουρκίας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση προσφέρει το καλύτερο πεδίο άσκησης πίεσης απέναντι της , προκειμένου να προχωρήσει σε υποχωρήσεις  που θα επέτρεπαν μια βιώσιμη λύση .
Η μέχρι σήμερα ιστορία έχει δείξει ότι κάθε νέο σχέδιο λύσης είναι χειρότερο από το προηγούμενο και η παγιοποίηση της σημερινής κατάστασης μόνο προς το συμφέρον της Ελληνοκυπριακής πλευράς δεν είναι .
Τα νέα δεδομένα που υπάρχουν και είναι ευνοϊκά για τις Ελληνικές θέσεις είναι η επιδίωξη της Τουρκίας να μπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση , η θέληση του Τουρκοκυπριακού λαού να μην μείνει εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης , ο νέος συσχετισμός  δυνάμεων υπέρ αριστερών και προοδευτικών κομμάτων στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα , αλλά και η ανάγκη της ηγεσίας των ΗΠΑ να δείξουν κάτι θετικό μπροστά στις εκλογές μετά τις αποτυχίες στο Ιράκ , την αρνητική εξέλιξη στο Παλαιστινιακό κ.α.
Η προσωπική μου θέση μου είναι  επιδίωξη λύσης πριν δοθεί ημερομηνία  στην Τουρκία για έναρξη διαπραγματεύσεων ένταξης της στην Ευρωπαϊκή Ένωση , κάθε άλλη αναβολή θα μας φέρει αντιμέτωπους με πολύ δυσκολότερες επιλογές .


Το τρίτο θεμελιακό ζήτημα είναι εάν αποδεχόμαστε την λύση της διζωνικής ομοσπονδίας ή είμαστε υπέρ ενός κράτους με παρουσία τουρκικής μειονότητας στην οποία θα παρασχεθούν δικαιώματα πολιτιστικής και θρησκευτικής ελευθερίας  και  θα λειτουργούν στα πλαίσια μιας Ελληνοκυπριακής πλειοψηφίας .
Η απάντηση σε αυτό δεν είναι πάλι  αυτονόητη . Η όλη επιχειρηματολογία της απορριπτικής στάσης του Κύπριου προέδρου Παπαδόπουλου στο σχέδιο Ανάν σε μεγάλο βαθμό στηρίζεται σε θέσεις έξω από την λογική της Ομοσπονδίας . Η επιλογή της ομοσπονδίας υιοθετήθηκε για δεκαετίες από την Ελληνοκυπριακή πλευρά  γιατί δεν είναι έξω από τις αρχές μας ,  γιατί κανένας μετά την πραγματικότητα της Τουρκικής εισβολής και κατοχής , δεν μπορούσε ρεαλιστικά να περιμένει άλλου είδους υποχώρηση από την Τουρκία , όταν ξέρουμε ότι ο Τουρκοκυπριακός λαός που και αυτός υπέστη πολλά , δεν θα αισθανόταν ασφάλεια σε οποιαδήποτε λύση εκτός της Ομοσπονδιακής συγκρότησης του Κυπριακού κράτους. 


Προσωπικά επειδή εξακολουθώ να μην βλέπω λύση του Κυπριακού μακριά από αυτές τις θεμελιακές επιλογές  ,  δεν δέχομαι και το μεγαλύτερο μέρος της κριτικής που άσκησε ο Πρόεδρος Παπαδόπουλος στο σχέδιο Ανάν , γιατί η αφετηρία της κριτικής του ήταν έξω από την στρατηγική  που χάραξε η Ελληνοκυπριακή πλευρά  δεκαετίες τώρα και ακόμα περισσότερο γιατί  έρχονται σε αντίθεση με τις προτάσεις  που το Εθνικό Συμβούλιο της Κύπρου και ο ίδιος έδωσαν στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ , πριν λίγους μήνες .
Εάν οι διαφωνίες ήταν τόσο ριζικές είναι τελείως ανεξήγητη η στάση του Κύπριου προέδρου να επιδιώξει συμφωνία πριν την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση , δίνοντας την δυνατότητα στην Τουρκία να εμφανίζεται υποστηρικτής των προτάσεων του ΟΗΕ και την Ελληνική και Ελληνοκυπριακή πλευρά να τις αρνούνται .
 Έγιναν ακόμα σοβαρά λάθη στις διαπραγματεύσεις που δεν επέτρεψαν βελτιώσεις στο σχέδιο Ανάν , που ήταν ρεαλιστικό να επιτευχθούν . Όπως επίσης πιστεύω ότι υπάρχει χρόνος  εάν αγωνιστούμε  , Κύπρος και Ελλάδα μαζί , το τωρινό δημοψήφισμα  ή να αναβληθεί ή να επαναληφθεί  πριν την κατάληξη των διαπραγματεύσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας . Στο διάστημα αυτό μπορεί να επιτευχθούν βελτιώσεις που θα αμβλύνουν  το οικονομικό κόστος της λύσης , θα δώσουν εγγυήσεις τήρησης των συμφωνηθέντων από Ευρωπαϊκή Ένωση και ΟΗΕ  και θα δοθεί χρόνος στον Ελληνοκυπριακό λαό να ενημερωθεί αντικειμενικά για την πραγματικότητα των συμφωνιών και να ξανασυζητήσει την στρατηγική με την οποία Ελλάδα και Κύπρος πορεύονταν μέχρι σήμερα  .


    Δημήτρης Καραγκουλές


(σ.σ. Ο Δ. Καραγκουλές είναι μέλος της ΚΠΕ του ΣΥΝ