Αρχική Πολιτισμός 10 χρόνια Δημοτική Πινακοθήκη Χίου- ομιλία Δ. Δημητρακόπουλου για έκθεση Πικιώνη

10 χρόνια Δημοτική Πινακοθήκη Χίου- ομιλία Δ. Δημητρακόπουλου για έκθεση Πικιώνη

8

Με μια ξεχωριστή έκθεση 40 σχεδίων του διακεκριμένου Χιώτη Αρχιτέκτονα και καλλιτέχνη Δημήτρη Πικιώνη από το λεύκωμα της Βιβλιοθήκης Χίου “ΚΟΡΑΗΣ”, η Δημοτική Πινακοθήκη Χίου γιορτάζει τα 10 χρόνια από την έναρξη της λειτουργίας της.
Η έκθεση παρουσιάζεται από 12 έως 23 Ιουλίου στην κεντρική αίθουσα της Πινακοθήκης με συνδιοργανωτές το Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Χίου και τη Βιβλιοθήκη “ΚΟΡΑΗ”.
Στη συνέχεια παραθέτουμε την ομιλία του Διευθυντή της Βιβλιοθήκης Δημήτρη Δημητρακόπουλο που πραγματοποίησε την ημέρα των εγκαινίων της έκθεσης. 
  
 “Ευχαριστώ για την ευγενική πρόσκληση, να απευθύνω ένα σύντομο λόγο στη σημερινή εκδήλωση για τον εορτασμό των 10 χρόνων λειτουργίας της Δημοτικής μας Πινακοθήκης. Θα παρακαλέσω να μου επιτρέψετε  να πω δυο λόγια, όχι ως  άμεσα ειδικός για το θέμα της τέχνης του Πικιώνη, αλλά ως ένας άνθρωπος ο οποίος επί πολλά χρόνια  βρίσκεται και εργάζεται σε ένα πνευματικό χώρο, στον οποίο είχε την ευκαιρία να προσεγγίσει τις πηγές της Χίου , να διαβάσει, να ακούσει και να δει πολλά για την παράδοση του τόπου μας.
 Σήμερα λοιπόν, έρχομαι να καταθέσω σε σας  κάποια προσωπικά μου βιώματα στη βιβλιοθήκη, που αφορούν στην αρχιτεκτονική μας παράδοση, βιώματα, νομίζω σημαντικά γιατί αναφέρονται στο μεγάλο αρχιτέκτονα και δάσκαλο,  τον Δημήτρη Πικιώνη, και στη δουλειά του για τη Χίο που για πολλούς είναι άγνωστη. Πρόκειται για την ιστορία ενός   λευκώματος με σχέδια του Πικιώνη, σχέδια που αποτελούν  τμήμα μελέτης του για την λαϊκή αρχιτεκτονική της Χίου που εδώ και 34 περίπου χρόνια βρίσκεται και φυλάσσεται στη συλλογή Φιλ.Αργέντη της Βιβλιοθήκης Κοραή. Λεύκωμα, που μετά από κόπο μεγάλο, εκδόθηκε όπως γνωρίζετε πριν τρία χρόνια. Λεύκωμα, από το οποίο θαρρώ πως πρέπει και σήμερα να αντλούμε στοιχεία και πληροφορίες  για τη χάραξη του  αρχιτεκτονικού σχεδιασμού του νησιού μας.  
 Ας μάθουμε λοιπόν λίγα πράγματα για τον άγνωστο, στους πολλούς Χιώτες, Χιώτη.
 Πραγματικά, δέος καταλαμβάνει εκείνον, που έστω και λίγο θα προσεγγίσει την προσωπικότητα που λέγεται Πικιώνης. Έγκυροι εκπρόσωποι της επιστήμης και της τέχνης τον χαρακτήρισαν σοφό, στοχαστή, αισθητικό δέκτη των πιο γόνιμων μηνυμάτων, κορυφαία πνευματική μορφή του τόπου μας. Τον απεκάλεσαν ακόμη ποιητή, προφητικό οραματιστή, ψυχή ασκητική, αναγεννητή της Ελληνικής αρχιτεκτονικής, γνώστη της κλασσικής αρχιτεκτονικής και του Ελληνικού πνεύματος, μεγάλο αισθητικό και πολλά άλλα. Αυτός ο άνθρωπος λοιπόν, αγαπητοί φίλοι,  έλκει την καταγωγή του από αυτό εδώ το νησί. Και γιατί και οι δυο του γονείς ήταν Χιώτες  αλλά γιατί ο ίδιος εξομολογούμενος σε φίλο του ήταν υπερήφανος για την καταγωγή του αυτή: “απ’ όλες τις διδαχές και παραπλανητικές δόξες , την πιο σταθερή, την πιο νόμιμη δομή του εγώ μου, νομίζω πως την απαρτίζει η χιώτικη καταγωγή μου”.
 Αυτός λοιπόν ο άνθρωπος κάποτε συναντήθηκε με έναν άλλο πραγματικό Χιολάτρη, με τεράστια προσφορά και έργο στον τόπο μας, τον οποίο λίγοι επίσης γνωρίζουν, τον Φιλ. Αργέντη. Με δική του ανάθεση το 1927 ο Πικιώνης ήλθε στη Χίο, δούλεψε αρκετό χρόνο εδώ και εκπόνησε μια καταπληκτική μελέτη σχετικά  με την ιστορία της αρχιτεκτονικής της νήσου Χίου. Το 1933 παρέδωσε το έργο στον Αργέντη αποτελούμενο συνολικά από 231 σχέδια και κείμενο 90 σελίδων. Η μελέτη αυτή, παρά ίσως την αρχική συμφωνία των δύο ανδρών, δεν εκδόθηκε τότε. Γεγονός είναι ότι ο Πικιώνης ένιωθε πικραμένος για την περιπέτεια αυτής του της δουλειάς. Ίσως γιατί ήταν για εκείνον κατάθεση ψυχής στην ιδιαίτερή του πατρίδα. Οι λόγοι της διαφωνίας  των δύο ανδρών δεν είναι τελείως γνωστοί, αφού οι γνωστές πηγές και μαρτυρίες δεν μας πληροφορούν με σαφήνεια και  πληρότητα γι’ αυτούς, αφήνοντας κάποια “κενά”,από σεβασμό ίσως στη θέληση και των δύο να μη μιλούν για το θέμα αυτό.
 Το ένα μόνο τμήμα της μελέτης, το σχεδιαστικό παραδόθηκε στη συνέχεια από τον Φ.Αργέντη στη Βιβλιοθήκη Κοραή μαζί με όλη τη συλλογή των βιβλίων του. Το παράδοξο είναι ότι δεν παραδόθηκε το πρωτότυπο του κειμένου των 90 σελίδων, αντίγραφο του οποίου υπάρχει  στο αρχείο Πικιώνη που κατέχει η κόρη του η Κα Αγνή Πικιώνη.  Τα σχέδια λοιπόν αυτά του Πικιώνη για την Αρχιτεκτονική της Χίου φυλάσσονται σήμερα στη βιβλιοθήκη μας. Ένα μέρος από τη δουλειά αυτή μπορείτε να θαυμάσετε από σήμερα στη Δημοτική μας Πινακοθήκη. Για την ποιότητα της δουλειάς αυτής, βέβαια, όπως είπα και πριν, δεν μπορώ να μιλήσω εγώ. Μπορώ όμως να καταθέσω ένα μόνο περιστατικό που συνέβη στο γραφείο μου πριν από κάμποσα χρόνια, όταν βρέθηκε στη Χίο και στη Βιβλιοθήκη ο αείμνηστος Γιάννης Τσαρούχης κατά την διάρκεια των εκδηλώσεων του Ιωνικού Κέντρου. Τότε λοιπόν του παρουσίασα το έργο, την ύπαρξη του οποίου δεν ήξερε μέχρι τότε. Με κράτησε στο γραφείο  κοιτάζοντας το λεύκωμα σχέδιο – σχέδιο επί πέντε ώρες. Κάποια στιγμή το έκλεισε , ακούμπησε το χέρι του στο εξώφυλλο κοιτάζοντας επί αρκετά λεπτά, ψηλά, στο άπειρο… σαν να προσεύχεται. Μετά έφερε το χέρι του κι’ ακούμπησε τα χείλη του. Όταν “επανήλθε” τον ρώτησα: “τι λέτε για τη δουλειά του Πικιώνη”. Και η απάντηση του. Εσείς οι Χιώτες πρέπει να το φι(υ)λάτε σαν Ευαγγέλιο. Δεν μου διευκρίνισε ποτέ αν εννοούσε τη λέξη “φι(υ)λάτε” με την έννοια του “φιλώ” ή του “φυλάττω”. Φαντάζομαι ίσως, ότι εννοούσε τη λέξη και με τις δύο έννοιες.      
 Διαβάζοντας το περιοδικό “Χιακά Χρονικά” του αγαπητού φίλου Στ. Φασουλάκη που πολλές φορές ασχολήθηκε και έγραψε για τον Δ.Πικιώνη, ξεχώρησα από κάποιο άρθρο τα παρακάτω λόγια του ίδιου του Πικιώνη για τη Χίο ” Τυγχάνει κάποτε να φαντάζομαι μορφικά το εγώ μου, σαν κάποιο απ’ τα’ ανάριθμα βότσαλα που πότισαν σε Χιώτικο ακρογιάλι. Λίθο αποκομμένο από χιώτικο βουνό, αιώνες περιπλανούμενο, που το μετατόπισαν συμβάντα και γεγονότα, δοκιμασμένο από εξάρσεις και καταπτώσεις, σκλαβιές και πικρίες του γένους. Το ζέσταναν μεσογειακοί ήλιοι, το καθηγίασαν όρθροι ορθοδοξίας και το μετουσίωσε η ευαισθησία της αισθαντικής ιωνίας. Κάποτε έχω την εντύπωση πως διαβιούν εντός μου όλα τα ιστορικά ανακυκλώματα και όλο το εικαστικό όραμα της Χίου. Έχω τη παραίσθηση Χιώτη καραβοκύρη που από πανάρχαια αρμενίζει τα’ ακρογιάλια της χώρας μας. Και θαρρώ πως με τούτη την ατέλευτη οδύσσεια, τον νόων έγνω, και έφτασα ως το νόημα του νεώτερου Ελληνικού πολιτισμού”.
 Ας προβληματιστούμε με τα λόγια του κι’ ας αναρωτηθούμε. Διαβιούν σήμερα μέσα μας όλα τα ιστορικά ανακυκλώματα και όλο το εικαστικό όραμα της Χίου; Εμείς, κάνουμε ότι πρέπει για να σεβαστούμε και για να διατηρήσουμε τη σπουδαία  πολιτιστική μας παράδοση, κάνουμε ότι μπορούμε για να  χαράξουμε  σωστότερα το μέλλον μας και το μέλλον των παιδιών μας στηριζόμενοι στην παράδοση αυτή; Καταγραφές και αρχεία για έργα πολιτισμού του νησιού μας, ξέρω πως υπάρχουν πολλά. Γνωστά, αλλά ακόμη και άγνωστα. Ας τα αναζητήσουμε , ας τα μελετήσουμε σε βάθος . Πολλά έχουν να μας πουν και να μας διδάξουν.
 Τελειώνοντας, επιτρέψτε μου να ευχαριστήσω τον Πρόεδρο του Ομηρείου Πνευματικού Κέντρου του Δήμου μας κ. Α. Λάρδα, τον Διευθυντή της Δημοτικής μας Πινακοθήκης κ. Χ. Κοιλιάρη, γιατί πρόθυμα υιοθέτησαν και αποδέχθηκαν την πρότασή μας για την διοργάνωση  της έκθεσης αυτής. 
 Σας ευχαριστώ.
 Δημ. Δημητρακόπουλος
 Δημοτική Πινακοθήκη Χίου (12/7/2004)”