Αρχική Νέα Τοπικά Διεθνής Αμνηστεία για το Γκουαντανάμο

Διεθνής Αμνηστεία για το Γκουαντανάμο

9


ΗΠΑ – Γουαντάναμο: Ανταπόκριση της Διεθνούς Αμνηστίας από τις δίκες στα ειδικά στρατοδικεία 
 
Η Διεθνής Αμνηστία διέθετε παρατηρητή στις προδικαστικές ακροαματικές διαδικασίες από στρατιωτικές επιτροπές (ειδικά στρατοδικεία) που πραγματοποιήθηκαν αυτήν και την προηγούμενη εβδομάδα στη Ναυτική Βάση των ΗΠΑ στον Κόλπο του Γουαντάναμο.
Η παρατηρήτρια της Διεθνούς Αμνηστίας, Τζουμάνα Μούσα (βλ. http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAMR511292004) έστειλε την τρίτη της ενημέρωση (βλ. επίσης τις προηγούμενες ενημερώσεις, 3 Νοεμβρίου, http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAMR511532004 και 5 Νοεμβρίου, http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAMR511552004).
Κατηγορίες έχουν απαγγελθεί σε τέσσερις άνδρες ως προετοιμασία για τη δίκη τους από στρατιωτική επιτροπή.
Πρόκειται για τον Αυστραλό υπήκοο Ντέιβιντ Χικς, τους υπηκόους Υεμένης Σαλίμ Αχμέντ Χαμντάν και Αλί Χαμζά Αχμέντ Σουλαϊμάν αλ-Μπαχλούλ, και τον Σουδανό υπήκοο Ιμπραχίμ Αχμέντ Μαχμούντ αλ-Κόσι.
Η Διεθνής Αμνηστία συνεχίζει να ζητά, όλοι όσοι κρατούνται στο Γουαντάναμο να δικαστούν σύμφωνα με τα πρότυπα δίκαιης δίκης, αλλιώς να αφεθούν ελεύθεροι. Η οργάνωση αντιτάσσεται στις στρατιωτικές επιτροπές από τότε που τις θεσμοθέτησε ο Πρόεδρος Τζορτζ Ο. Μπους με την υπογραφή Στρατιωτικού Διατάγματος στις 13 Νοεμβρίου 2001, που προέβλεπε τέτοιου είδους δίκες.
Η διεθνής οργάνωση θα συνεχίσει να αγωνίζεται για την κατάργηση των στρατιωτικών επιτροπών και την ανάκληση του Στρατιωτικού Διατάγματος. Για περισσότερες πληροφορίες βλ. http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAMR511302004.

Η διεθνής οργάνωση χαιρετίζει την προχθεσινή απόφαση ομοσπονδιακού δικαστή των ΗΠΑ που προκάλεσε την αναστολή της προδικαστικής διαδικασίας κατά του Σαλίμ Αχμέντ Χαμντάν.
Η οργάνωση προτρέπει την κυβέρνηση των ΗΠΑ να αντιμετωπίσει την εντολή του Δικαστή Ρόμπερτσον ως ευκαιρία για να θέσει τέρμα στις στρατιωτικές επιτροπές μια για πάντα. Δυστυχώς, η άμεση αντίδραση της κυβέρνησης των ΗΠΑ ήταν να “διαφωνήσει έντονα” με την απόφαση.


Στις 8 Νοεμβρίου ήταν η πρώτη και η τελευταία ημέρα της ακρόασης αιτημάτων στην προδικαστική διαδικασία της στρατιωτικής επιτροπής για τον Σαλίμ Αχμέντ Χαμντάν. Κατά την πρώτη εβδομάδα ακροάσεων, τον Αύγουστο, αναφέρθηκαν ευρέως σημαντικά προβλήματα διερμηνείας.
Ο διερμηνέας του Χαμντάν είχε περιγράψει τότε την ποιότητα της διερμηνείας που παρείχε η επιτροπή σαν να ακούς μακρινή ραδιοφωνική μετάδοση με διακοπές. Οι διαδικασίες της επιτροπής χρειάστηκε να διακοπούν επανειλημμένα επειδή η διερμηνεία ήταν τόσο κακή ώστε ο κατηγορούμενος δεν μπορούσε να παρακολουθήσει τη διαδικασία.
Με βάση το διεθνές δίκαιο και τα διεθνή πρότυπα, κάθε άνθρωπος που κατηγορείται για ποινικό αδίκημα έχει δικαίωμα στη βοήθεια ικανού διερμηνέα, δωρεάν, εφ’ όσον δεν κατανοεί ή δεν μιλά τη γλώσσα που χρησιμοποιείται στο δικαστήριο. Αυτό αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του δικαιώματος να υπερασπίζεται κανείς τον εαυτό του και του δικαιώματος σε επαρκή χρόνο και διευκολύνσεις ώστε να ετοιμάσει την υπεράσπισή του. Το δικαίωμα σε διερμηνέα ισχύει σε όλα τα στάδια της ποινικής δίκης.
Το Γραφείο Στρατιωτικών Επιτροπών είχε αντικαταστήσει πλέον τους προηγούμενους διερμηνείς και είχε τοποθετήσει για αυτούς καμπίνα στην αίθουσα της επιτροπής (προηγουμένως κάθονταν σε τραπέζι).
Ο διερμηνέας του Ιμπραχίμ Αχμέντ Μαχμούντ αλ-Κόσι εξέτασε τη διερμηνεία της σημερινής διαδικασίας για να ελέγξει την ποιότητα της μετάφρασης, καθώς εκκρεμεί αίτημα του αλ-Κόσι για το ζήτημα αυτό. Χαρακτήρισε τη διερμηνεία βελτιωμένη αλλά ακόμα ανεπαρκή και την περιέγραψε ως “ελβετικό τυρί (δηλ. γεμάτο τρύπες) αντί για τυρί τριμμένο”.
Το κύριο γεγονός, ωστόσο, εκτυλίχθηκε περίπου 45 λεπτά μετά την έναρξη, όταν μπήκε στην αίθουσα ένας στρατιώτης και επέδωσε στον Προεδρεύοντα Αξιωματικό της επιτροπής ένα κομμάτι χαρτί. Εκείνος διέκοψε αμέσως τη συνεδρίαση.
Λίγο αργότερα, η επιτροπή επέστρεψε στην αίθουσα και ανακοίνωσε ότι η διαδικασία τελεί σε διακοπή επ’ αόριστον.
Η διαδικασία σταμάτησε επειδή ο Δικαστής Τζέιμς Ρόμπερτσον, που προεδρεύει στην εκδίκαση της προσφυγής habeas corpus του Χαμντάν στην Ουάσιγκτον, εξέδωσε διαταγή που δηλώνει ότι ο Χαμντάν δεν μπορεί να δικαστεί από στρατιωτική επιτροπή σύμφωνα με το κατηγορητήριο.
Ο Δικαστής Ρόμπερτσον διέταξε ότι ο Σαλίμ Αχμέντ Χαμντάν, εκτός αν και μέχρις ότου ένα “αρμόδιο δικαστήριο”, όπως απαιτείται από το Άρθρο 5 της Τρίτης Συνθήκης της Γενεύης, αποφανθεί ότι δεν είναι αιχμάλωτος πολέμου, μπορεί να δικαστεί μόνο από [τακτικό] στρατοδικείο με βάση τον Ομοιόμορφο Κώδικα Στρατιωτικής Δικαιοσύνης (Uniform Military Code of Justice, USMJ) των ΗΠΑ.
“Μέχρις ότου και εκτός αν ένα τέτοιο δικαστήριο αποφανθεί διαφορετικά”, έγραφε ο Ρόμπερτσον, “ο Χαμντάν δικαιούται πλήρη προστασία αιχμαλώτου πολέμου και πρέπει αυτή να του αποδίδεται”. Ο δικαστής διαπίστωσε ότι η Τρίτη Συνθήκη της Γενεύης είναι “αυτεκτέλεστη” συνθήκη. Με άλλα λόγια, είναι δεσμευτική για τις ΗΠΑ χωρίς να χρειάζεται ιδιαίτερη νομοθεσία για την εφαρμογή της.
Ο Δικαστής Ρόμπερτσον κατέφερε πλήγμα σε ένα κεντρικό αξίωμα της πολιτικής της κυβέρνησης των ΗΠΑ για τους κρατούμενους του “πολέμου κατά της τρομοκρατίας”: στην απόφανση του Πρόεδρου Μπους ότι οι Συνθήκες της Γενεύης δεν ισχύουν για τους υπόπτους φερόμενους ως μέλη της αλ-Κάιντα που αιχμαλωτίστηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Αφγανιστάν και ότι ούτε αυτοί ούτε οι ύποπτοι ως Ταλιμπάν δικαιούνται την ιδιότητα του αιχμαλώτου πολέμου.
Αυτή η προεδρική απόφαση δέχτηκε εκτεταμένες επικρίσεις, μεταξύ άλλων από τη Διεθνή Επιτροπή Ερυθρού Σταυρού, που είναι το εγκυρότερο όργανο για τις διατάξεις των Συνθηκών της Γενεύης. Ο Δικαστής Ρόμπερτσον κατέληγε λέγοντας ότι “ανεξαρτήτως της άποψης του Προέδρου… η Τρίτη Συνθήκη της Γενεύης ισχύει για όλα τα άτομα που τέθηκαν υπό κράτηση στο Αφγανιστάν κατά τις εκεί εχθροπραξίες”. Σημείωνε ότι “ο Πρόεδρος δεν είναι δικαστήριο” και επεσήμαινε επίσης ότι οι Ειδικές Επιτροπές Εξέτασης της Ιδιότητας του Μαχητή (Combatant Status Review Tribunals, CSRTs), που δημιούργησε η κυβέρνηση μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ τον Ιούνιο του 2004 ότι τα ομοσπονδιακά δικαστήρια έχουν δικαιοδοσία για όσους κρατούνται στο Γουαντάναμο, δεν συνιστούν τα “αρμόδια δικαστήρια” που απαιτεί η Τρίτη Συνθήκη της Γενεύης (μετά από ακρόαση στις 3 Οκτωβρίου 2004, μια CSRT έκρινε ότι ο Σαλίμ Αχμέντ Χαμντάν είναι αυτό που αποκαλείται “μαχητής του εχθρού”).
Ο Σαλίμ Αχμέντ Χαμντάν, ως κατά τεκμήριο αιχμάλωτος πολέμου, όπως δήλωσε ο Δικαστής Ρόμπερτσον, δικαιούται το ίδιο πρότυπο δικαιοσύνης με αυτό που θα παρεχόταν στους στρατιώτες των ΗΠΑ, με άλλα λόγια δικαιούται στρατοδικείο με βάση τον USMJ. Το Άρθρο 102 της Τρίτης Σύμβασης της Γενεύης δηλώνει ότι “σε αιχμάλωτο πολέμου μπορεί να επιβληθεί έγκυρα ποινή μόνο εάν την ποινή επέβαλαν τα ίδια δικαστήρια και με την ίδια διαδικασία όπως στην περίπτωση μέλους των ενόπλων δυνάμεων της Δύναμης Κράτησης…”. Ο Δικαστής Ρόμπερτσον ανέφερε ότι “η Στρατιωτική Επιτροπή δεν είναι τέτοιο δικαστήριο. Οι διαδικασίες της δεν είναι τέτοιες διαδικασίες”.
Ο Δικαστής Ρόμπερτσον υποστήριξε ότι, ακόμα και αν ένα “αρμόδιο δικαστήριο” που καλύπτει τις απαιτήσεις της Τρίτης Σύμβασης της Γενεύης έκρινε ότι ο Σαλίμ Αχμέντ Χαμντάν δεν έχει την ιδιότητα του αιχμαλώτου πολέμου, και πάλι η δίκη του ενώπιον της στρατιωτικής επιτροπής δεν θα ήταν σύννομη, με δεδομένους τους τρέχοντες κανονισμούς των επιτροπών που επιτρέπουν τον αποκλεισμό του κατηγορουμένου από ορισμένες συνεδριάσεις και την απόκρυψη από αυτόν ορισμένων απόρρητων ή “προστατευόμενων” αποδεικτικών στοιχείων. Ο Δικαστής Ρόμπερτσον τόνισε την ανησυχία του για το ότι, με βάση τους κανονισμούς των επιτροπών, “ο ίδιος ο κατηγορούμενος μπορεί να αποκλειστεί από τη διαδικασία” και ότι “μπορούν να προσκομισθούν αποδεικτικά στοιχεία τα οποία ο ίδιος ποτέ δεν θα δει (διότι ο [στρατιωτικός] συνήγορός του απαγορεύεται να του τα αποκαλύψει)”.
Είναι “προφανές”, γράφει ο Δικαστής Ρόμπερτσον, ότι μια τέτοια “δραματική παρέκκλιση” από το συνταγματικό δίκαιο των ΗΠΑ “δεν θα μπορούσε να γίνει ανεκτή σε κανένα αμερικανικό δικαστήριο”, περιλαμβανομένων των στρατοδικείων με βάση τον USMJ. Σε ένα στρατοδικείο με βάση τον USMJ, όλες οι διαδικασίες εκτός από τις διαβουλεύσεις και τις ψηφοφορίες των στρατοδικών “θα διεξάγονται παρόντος του κατηγορουμένου”. Ο Δικαστής Ρόμπερτσον τόνισε ότι ο στρατός “δεν το βρήκε ακατόρθωτο να χειρίζεται απόρρητο υλικό στα στρατοδικεία” και ανέπτυξε μια “εκτενή και περίτεχνη διαδικασία … για τον χειρισμό τέτοιου υλικού”. Ο δικαστής επισήμανε επίσης ότι το δικαίωμα να δικάζεται κανείς “παρουσία του ιδίου” αποτελεί αρχή του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και του διεθνούς δικαίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Από τον Δεκέμβριο του 2003, ο Σαλίμ Αχμέντ Χαμντάν κρατούνταν στο Στρατόπεδο Echo σε απομόνωση εν όψει της δίκης του, σε συνθήκες κράτησης που η Διεθνής Αμνηστία θεωρεί σκληρές και απάνθρωπες (βλ. σελ. 122 της πρόσφατης έκθεσης USA: Human dignity denied: Torture and accountability in the ’war on terror’, AI Index: AMR 51/145/2004, http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAMR511452004). Ακριβώς πριν το προφορικό μέρος της διαδικασίας, που διενεργήθηκε στο δικαστήριο του Δικαστή Ρόμπερτσον στις 25 Οκτωβρίου 2004, η κυβέρνηση ειδοποίησε ότι είχε μεταφέρει τον Σαλίμ Αχμέντ Χαμντάν από το Στρατόπεδο Echo και τον είχε επαναφέρει σε μία πτέρυγα διαχωρισμού κρατουμένων στο Στρατόπεδο Delta. Ο Δικαστής Ρόμπερτσον σημείωσε αυτήν την αλλαγή στις συνθήκες κράτησης, καθώς και ότι η κυβέρνηση ήταν “ικανή να επαναλάβει” το καθεστώς απομόνωσης του Στρατοπέδου Echo, το οποίο έχει “διαφύγει εξέτασης”. Επισήμανε, βέβαια, ότι η πιθανή μελλοντική μεταχείριση δεν μπορεί να εξεταστεί από τον ίδιο ως μέρος της παρούσας διαδικασίας habeas corpus. Διέταξε όμως ότι ο Σαλίμ Αχμέντ Χαμντάν “πρέπει να αφεθεί ελεύθερος από την πτέρυγα προδικαστικής κράτησης του Στρατοπέδου Delta και να επιστραφεί στον γενικό πληθυσμό των κρατουμένων, εκτός αν κάποιες άλλες κατηγορίες, εκτός από αυτές που εκκρεμούν εναντίον του, απαιτούν διαφορετική μεταχείριση”.
Πέντε άλλοι κρατούμενοι, οι οποίοι χαρακτηρίστηκαν δικάσιμοι από στρατιωτικοί επιτροπή με προεδρική απόφαση που ανακοινώθηκε τον Ιούλιο του 2003, είχαν επίσης μεταφερθεί σε παρατεταμένη απομόνωση στο Στρατόπεδο Echo. Η Διεθνής Αμνηστία πληροφορήθηκε ότι οι άλλοι πέντε -οι Ντέιβιντ Χικς, Αλί Χαμζά Αχμέντ Σουλαϊμάν αλ-Μπαχλούλ Ιμπραχίμ Αχμέντ Μαχμούντ αλ-Κόσι και οι Βρετανοί υπήκοοι Μοαζάμ Μπεγκ και Φερόζ Αμπάσι- έχουν πλέον μεταφερθεί από το Στρατόπεδο Echo σε πτέρυγα διαχωρισμού κρατουμένων του Στρατοπέδου Delta. Η διεθνής οργάνωση αγωνίζεται επί μεγάλο διάστημα κατά των σκληρών συνθηκών κράτησης του Στρατοπέδου Echo (βλ. για παράδειγμα Επείγουσα Ενέργεια http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAMR511052004).
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ προσπαθεί να πετύχει έκτακτη αναστολή της απόφασης του Δικαστή Ρόμπερτσον και δήλωσε ότι θα την εφεσιβάλει αμέσως. Εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ δήλωσε: “Το Σύνταγμα εμπιστεύεται στον Πρόεδρο την ευθύνη να περιφρουρήσει την ασφάλεια του έθνους. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης θα συνεχίσει να υπερασπίζεται την ικανότητα και την εξουσία, με βάση το Σύνταγμα, του Προέδρου να εκπληρώσει αυτό το καθήκον”.
Οι στρατιωτικές επιτροπές έχουν προκαλέσει εκτεταμένες ανησυχίες σε εθνικό και διεθνές επίπεδο αφ’ ότου προτάθηκαν στο Στρατιωτικό Διάταγμα του Προέδρου Μπους τον Νοέμβριο του 2001. Είναι ελαττωματικές εκ θεμελίων και πρέπει να εγκαταλειφθούν. Η Διεθνής Αμνηστία ενθαρρύνει την κυβέρνηση των ΗΠΑ, παρά την άμεση αρνητική της αντίδραση στην απόφαση του Δικαστή Ρόμπερτσον, να την αναγνωρίσει ως άλλο ένα σημάδι αυτών των ανησυχιών και να εγκαταλείψει μια για πάντα τις δίκες από ειδικά στρατοδικεία.

Διαφήμιση
Προηγούμενο άρθροΠαρέλαση με αιτήματα
Επόμενο άρθροΠαρουσίαση βιβλίου Μάρκου Σκούφαλου