Αρχική Απόψεις Aρθρα Κύματα απελπισίας : Δύο χρόνια της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας, της Τζ. Καλιπόζη

Κύματα απελπισίας : Δύο χρόνια της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας, της Τζ. Καλιπόζη

109

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ: opendemocracy.net

Κάθε φορά που περνάω από το δημαρχείο της Χίου με αυτοκίνητο, γυρίζω ενστικτωδώς το κεφάλι προς το μέρος αυτό. Δεν είχα λόγο να το κάνω πριν, καθώς είναι ένα άσχημο διώροφο κτίριο κοντά στην πλατεία της πόλης. Αλλά τα τελευταία δύο χρόνια, ειδικά μετά τον Μάρτιο του 2016, υπάρχουν πάντα πολλοί πρόσφυγες που κάθονται στο πεζοδρόμιο μπροστά από το κτίριο. Κρατούν τα κινητά τους τηλέφωνα προσπαθώντας να βρουν Wi-Fi σύνδεση. Με κρύο ή με βροχή, είναι πάντα εκεί στο σκοτάδι, τα κεφάλια συχνά καλυμμένα με τις κουκούλες τους, τα γόνατα κοντά στο στήθος τους. Τα πράγματα ήταν εύκολο για τους νησιώτες και τους πρόσφυγες πριν από τις 20 Μαρτίου 2016. Οι άνθρωποι έφθασαν σε βάρκες από τις τουρκικές ακτές. Έμεναν για μία ή δύο εβδομάδες και στη συνέχεια αναχωρούσαν για την ηπειρωτική χώρα για να συνεχίσουν το ταξίδι τους προς την Ευρώπη. Με όλο και περισσότερους ανθρώπους να φθάνουν το φθινόπωρο του 2015, σαράντα  περίπου αλληλέγγυοι οργανώσαμε ένα καταυλισμό στον δημοτικό κήπο της πόλης με την υποστήριξη του κόσμου της Χίου που φιλοξενούσε εκατοντάδες πρόσφυγες κάθε μέρα. Ετοιμάζαμε λίστες με τα απαραίτητα πράγματα όπως γάλα, πάνες ή νερό και την επόμενη μέρα οι ντόπιοι ερχόταν να δωρίσουν όλα όσα είχαμε ζητήσει. Μερικοί άνθρωποι μαγείρευαν. Άλλοι ετοίμαζαν γάλα για τα παιδιά ή διένειμαν ρούχα. Ήταν η αλληλεγγύη σε δράση. Ήταν αλληλεγγύη στην πιο αγνή μορφή της.

Λίγες εβδομάδες μετά τη συμφωνία της ΕΕ-Τουρκίας, όλα άλλαξαν. Η Χίος μετατράπηκε σε φυλακή της Ευρώπης, ένα φράχτη συρματοπλέγματος. Οι πρόσφυγες έπρεπε να αντιμετωπίσουν τον  μακρόχρονο εγκλωβισμό ενώ περίμεναν την έκβαση της αίτησης ασύλου τους.
Η Σούδα ήταν ο πρώτος οργανωμένος καταυλισμός στο κέντρο της πόλης. Οι συνθήκες μέσα στο καταυλισμό ήταν φρικτές. Οι άνθρωποι υπέφεραν από υπερβολικό κρύο ή ζέστη, οι τουαλέτες ήταν ανεπαρκείς και βρώμικες, γινόταν  συχνές διακοπές ρεύματος. Η Σούδα προοριζόταν να φιλοξενήσει ανθρώπους για μερικές εβδομάδες, αλλά τώρα, λόγω της συμφωνίας, υπήρχε η ανάγκη για πιο μόνιμη στέγαση. Καθώς περνούσε ο καιρός και πλησίαζε ο χειμώνας είδαμε ανθρώπους που χρησιμοποίησαν κάθε δυνατό τρόπο για να ζεσταθούν και να μαγειρέψουν φαγητά. Οι άνθρωποι άναβαν φωτιές από ξύλα που έκοβαν από τα κοντινά χωράφια. Θυμάμαι να προσπαθώ να στηρίξω ψυχολογικά με πρακτικές λύσεις νεαρά αγόρια που δεν είχαν άλλο τρόπο να αντιδράσουν σε αυτή τη «φυλάκιση» από το να αυτοτραυματιστούν ή να κάνουν απόπειρα αυτοκτονίας.

Απελπισμένοι άνθρωποι, εγκλωβισμένοι  άνθρωποι, άνθρωποι υπό διωγμό… Σύντομα είχαμε τις πρώτες οργανωμένες συμμορίες μέσα στους καταυλισμούς. Περισσότερες από τριάντα διαφορετικές εθνικότητες που ζούσαν μαζί κάτω από τέτοιες συνθήκες οδήγησαν ορισμένους από αυτούς να εκφράσουν την απόγνωση  τους με επιθετικότητα. Η Σούδα κινδύνεψε να καεί τρεις φορές. Οι μάχες με την αστυνομία ήταν ένα συνηθισμένο  φαινόμενο. Σκηνές τρέλας διαδραματίζονταν, με αποκορύφωμα τον ιδιοκτήτη μιας κοντινής ταβέρνας να πυροβολεί με το όπλο του στον αέρα για να σταματήσει τους πρόσφυγες από το να εισβάλουν μέσα!!
Και έπειτα άρχισαν οι απελάσεις. Η αστυνομία έκανε οργανωμένες εφόδους στους καταυλισμούς για να ελέγξει τα χαρτιά των ανθρώπων ξανά και ξανά. Αν οι άνθρωποι δεν είχαν κανένα έγγραφο ή δύο απορριπτικές απαντήσεις από τις αρχές ασύλου σήμαιναν φυλάκιση και απέλαση στην Τουρκία. Δεν θα ξεχάσω ποτέ το γελαστό αγόρι της Σούδας, τον  Γιάσιν από το Μαρόκο. Είδα τους αστυνομικούς να τον σέρνουν, τα χέρια δεμένα πιστάγκωνα. Πήγα στο αστυνομικό αυτοκίνητο για να του πω ότι θα τον επισκεφθώ στη φυλακή και να τον εμψυχώσω. Το έκανα . Και μου ζήτησε τσιγάρα. Πήγα ξανά την επόμενη μέρα. Αλλά δεν ήταν πια εκεί…
Η μεγαλύτερη ζημιά για το νησί ήταν η απογύμνωση του ντόπιου  πληθυσμού  από τα αισθήματα αλτρουισμού και η εμφάνιση σκοτεινών συναισθημάτων που προέρχονται από το φόβο. Ο φόβος του άγνωστου που τους οδήγησε να στραφούν εναντίον των θυμάτων και όχι των θυτών. Οι πρόσφυγες δεν θεωρούνταν πλέον ως άνθρωποι που ξέφυγαν από τον πόλεμο, τη φτώχεια και τις κακουχίες. Τώρα ήταν βίαια, φαύλα όντα με τελικό στόχο να εκμεταλλευτούν τους ντόπιους. Τα περιστατικά βίας κατά των προσφύγων έγιναν πιο συχνά με την αποκάλυψη και την «γένεση» φασιστών και ρατσιστών στο νησί. Η οργή των ντόπιων στράφηκε επίσης εναντίον των συμπατριωτών τους αλληλέγγυων, συμπεριλαμβανομένου και εμού, που αγωνιζόμασταν καθημερινά για να στηρίξουμε τους πρόσφυγες. Πραγματικά, αναρωτιέμαι αν οι πολιτικοί ηγέτες της Ευρώπης ενδιαφέρονται για τον αντίκτυπο των αποφάσεών τους στους απλούς ανθρώπους. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν θυσιάσει χιλιάδες ζωές προσφύγων και την ευημερία της Χίου στον βωμό της τρομακτικής συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας. Μια συμφωνία που ουσιαστικά δεν επιλύει το πρόβλημα αλλά το μεταθέτει αλλού. Έτσι, κάθε φορά που περνάω από το δημαρχείο, στρέφω το κεφάλι μου προς τα εκεί, προς αυτούς τους ανθρώπους. Πάντα εκεί, κρυμμένοι στο σκοτάδι, προσπαθώντας να κάνουν την παρουσία τους όσο το δυνατόν πιο διακριτική, ψάχνουν ένα σήμα επικοινωνίας με τον έξω κόσμο, με τον κόσμο που άφησαν πίσω τους. Δεν τους προσέχουν όλοι, αλλά εγώ ξέρω ότι είναι εκεί και αισθάνομαι όλα τα κύματα της απελπισίας που στέλνουν!!

Η Τζένη Καλιπόζη γεννήθηκε στη Χίο. Είναι καθηγήτρια δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με μεταπτυχιακή ειδίκευση στην διδακτική της αγγλικής ως ξένης γλώσσας (MED).
Συμμετέχει ενεργά στο κίνημα αλληλεγγύης των προσφύγων στο νησί από το 2015, με παροχή ειδών πρώτης ανάγκης, ψυχολογική υποστήριξη, διευκόλυνση παροχής ιατρικής βοήθειας, οργάνωση σελίδας με  νομικές πληροφορίες  για τους μετανάστες αναφορικά με το άσυλο τους και την διαμονή τους στην Ελλάδα, ανάρτηση ενημερωτικών κειμένων αναφορικά με τις συνθήκες διαβίωσης των προσφύγων και με τον  εντοπισμό ρατσιστικών φαινομένων στο νησί.