Μπορεί να ακούγεται παράδοξο, αλλά υπάρχει μια υπό άνθιση βιομηχανία παραγωγής και πώλησης ζώων της οποίας οι τιμές των προϊόντων της συ
μβαδίζουν με την “ποιότητα” των ασθενειών από τις οποίες αυτά πάσχουν.
Πρόκειται για τη βιομηχανία παραγωγής ποντικιών τα οποία δημιουργούνται με ασθένειες, προκειμένου να διοχετευτούν στα ερευνητικά εργαστήρια “έτοιμα” για τη διεξαγωγή ερευνών και πειραμάτων που αφορούν τη μελέτη των ασθενειών, καθώς και την ανακάλυψη και παραγωγή νέων φαρμάκων. Είναι η ίδια βιομηχανία που τροφοδοτεί τα εργαστήρια με τουλάχιστον 25 εκατομμύρια ποντίκια που χρησιμοποιούνται ως πειραματόζωα κάθε χρόνο.
Οι τιμές των παραγόμενων πειραματόζωων ποικίλουν ανάλογα με το είδος τις ασθένειας από την οποία πάσχουν. Ένα ποντίκι με αρθρίτιδα πωλείται περίπου 200 δολάρια. Δύο ζευγάρια επιληπτικών ποντικών μπορεί να έχουν δεκαπλάσια τιμή. Θέλετε τρία τυφλά ποντίκια; Θα σας κοστίσουν περίπου 250 δολάρια. Αλλά στην περίπτωση που παραγγείλετε ένα ποντίκι με γενετική τροποποίηση της επιλογής σας, τότε η τιμή θα ανέλθει γύρω στα 100 χιλιάδες δολάρια.
Τα άτυχα ζώα, που ανέκαθεν αποτελούσαν ένα βασικό εργαλείο της επιστημονικής έρευνας, έχουν καταστεί ένα κρίσιμο εργαλείο στην αναζήτηση νέων φαρμάκων και ιατρικών θεραπειών. Κι αυτό, διότι τα γονίδια του ποντικού είναι τόσο παρόμοια με αυτά του ανθρώπου, που με τους κατάλληλους χειρισμούς είναι εφικτό να παραχθεί ένα ζώο με μια ασθένεια ουσιαστικά συγγενή με οποιαδήποτε ασθένεια εκδηλώνεται στους ανθρώπους. Ετσι, τα ποντίκια με τη νόσο του Αλτσχάιμερ, παχυσαρκία, διαβήτη καρκίνο και αμέτρητες άλλες νόσους χρησιμοποιούνται τόσο για τη μελέτη των ασθενειών όσο και για τη θεραπεία τους.
Το Εργαστήριο Jackson στο Μέιν προμηθεύει με περισσότερα από 2 εκατομμύρια πειραματόζωα τα ερευνητικά εργαστήρια κάθε χρόνο. Τα Εργαστήρια Charles River έχουν τζίρο περίπου 500 εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως από τις πωλήσεις πειραματόζωων, τα περισσότερα από τα οποία είναι ποντίκια.
Σήμερα, οι επιχειρήσεις δημιουργίας και πώλησης πειραματόζωων ενέχουν μια πρόκληση. Ενώ κάποτε ήταν απλές επιχειρήσεις αναπαραγωγής ζώων, σήμερα επιβάλλεται να κατέχουν τεχνολογίες αιχμής και μια εξαιρετική οργάνωση. Στα Εργαστήρια Charles River, που προσφέρουν πειραματόζωα σε φαρμακοβιομηχανίες και ερευνητές, διατηρείται μια συλλογή 2.850 διαφορετικών ειδών ποντικών. Τα δύο τρίτα από αυτά είναι έμβρυα που καταψύχονται στους 320 βαθμούς υπό το μηδέν σε μικρούς σωλήνες γυαλιού που έχουν μέγεθος όσο ένα καλαμάκι για κοκτέιλ.
Εξάλλου, οποιοσδήποτε πιστοποιημένος ερευνητής μπορεί να καλέσει το Εργαστήριο Jackson και να παραγγείλει 100 ποντίκια με διαβήτη, 50 που πάσχουν από αναιμία ή μια ντουζίνα ποντικιών με κυστική ίνωση. Ο αρμόδιος υπάλληλος θα τραβήξει ένα μικροσκοπικό γυάλινο σωληνάκι από την υπάρχουσα συλλογή, θα το ξεπαγώσει και θα εμφυτεύσει τα έμβρυα σε ένα θηλυκό ποντίκι. Τρεις εβδομάδες αργότερα θα έχει διαθέσιμα τα νεογνά που έχουν παραγγελθεί.
Οι τιμές στην αγορά των εργαστηριακών ποντικιών ανέβηκαν λίγο μετά την ολοκλήρωση της αποκωδικοποίησης του ανθρωπίνου γονιδιώματος το 2001. Την επόμενη χρονιά οι επιστήμονες κατάφεραν να ολοκληρώσουν την αποκωδικοποίηση του γονιδιώματος του ποντικιού και όταν έβαλαν τους δυο γενετικούς κώδικες δίπλα – δίπλα διαπίστωσαν ότι τα γονίδια του ποντικού και του ανθρώπου είναι ουσιαστικά ίδια. Οι προφανείς διαφορές ανάμεσά τους δεν βρίσκονται στα γονίδια αυτά καθαυτά, αλλά στο που, στο πότε και στο πως αυτά ενεργοποιούνται.
Πλέον, οι επιχειρήσεις πρέπει να γνωρίζουν το γενετικό makeup του κάθε ποντικιού που βγαίνει από το εργαστήριό τους. Πρέπει να εγγυούνται ότι τα ποντίκια τους δεν έχουν προσβληθεί από ιούς, βακτήρια , παράσιτα ή άλλα παθογόνα που θα μπορούσαν να έχουν επιπτώσεις στην έκβαση ενός πειράματος. Επιπλέον, πρέπει να είναι σε θέση να αποθηκεύσουν εκατοντάδες διαφορετικά είδη κατεψυγμένα ως σπέρμα ή ως έμβρυα.
Τα εργαστηριακά ποντίκια ζουν την τελευταία εκδοχή των θερμοκηπίων. Φυλάσσονται σε ειδικά διαμορφωμένα δωμάτια με φιλτραρισμένα συστήματα εξαερισμού και ρυθμιστές του αέρα ή σε κλουβιά, γνωστά ως “μονωτές”, που τα διατηρούν ανέπαφα από οποιαδήποτε μόλυνση από τον εξωτερικό κόσμο. Οποιοσδήποτε έρχεται σε επαφή μαζί τους περνάει από λεπτομερή απολύμανση, ενώ τα τρόφιμα και το νερό τους αποστειρώνονται.
Τα εργαστηριακά ποντίκια είναι μικρότερα και πιο ήρεμα από τα άγρια ποντίκια, αλλά και πιο ευαίσθητα στη θερμοκρασία και στις περιβαλλοντικές αλλαγές. Τα ζώα είναι τόσο ευαίσθητα που αποστέλλονται στα εργαστήρια με ειδικά φορτηγά με ελεγχόμενο κλιματισμό. Ακόμη κι αν πρέπει να αποσταλούν σε μακρινά εργαστήρια, αποφεύγεται η εναέρια μεταφορά. Μια επιχείρηση, η Taconic Farms of Germantown στη Νέα Υόρκη, εξυπηρετεί τους πελάτες της στη Δυτική Ακτή με ένα φορτηγό που αναχωρεί κάθε Πέμπτη βράδυ και φτάνει στην Καλιφόρνια τη Δευτέρα το πρωί.
Γενετική τυποποίηση για συγκεκριμένα πειράματα
Γιατί οι ερευνητές χρησιμοποιούν ευρέως τα ποντίκια ως πειραματόζωα; Όταν ξεκίνησαν τα πειράματα με τα ποντίκια, σχεδόν ένα αιώνα πριν, οι επιστήμονες δεν γνώριζαν τίποτα για το DNA και είχαν μόνο μια συγκεχυμένη αντίληψη για τα γονίδια. Όμως, τα συγκεκριμένα ζώα ήταν η προφανέστερη επιλογή για τα πειράματα αναπαραγωγής.
Μικρά, υπάκουα και περισσότερο από πρόθυμα να αναπαραχθούν ήταν επίσης εύκολα διαθέσιμα από τις συλλογές των βικτοριανών εκτροφέων ποντικιών που αναπαρήγαγαν τα ζώα για να έχουν ποικιλία χρωμάτων για παλτά. Πολλά από τα σημερινά δημοφιλέστερα είδη των εργαστηριακών ποντικιών θεωρούνται απόγονοι αυτών των ποντικιών.
Κατά τη διάρκεια των επόμενων δεκαετιών, οι επιστήμονες δημιούργησαν “καθαρά” είδη ποντικιών με επανειλημμένα ζευγαρώματα αμφιθαλών έως ότου κάθε μέλος του είδους να είναι ουσιαστικά το ίδιο γενετικά. Αυτή η τυποποίηση έκανε εφικτό ένας ερευνητής στην Ιαπωνία να επαναλαμβάνει ένα πείραμα που πραγματοποίησε ένας συνάδελφός του στην Καλιφόρνια, δίχως να ανησυχεί για τη γενετική παραλλαγή που θα είχε επιπτώσεις στο αποτέλεσμα.
