ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΓΑΪΣΙΔΗ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ
Συνέντευξη στο ξενοδοχείο «Χανδρής»
Χίος, 24 Μαρτίου 2006
Συνέντευξη στο ξενοδοχείο «Χανδρής»
Χίος, 24 Μαρτίου 2006
ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΙΟΥΠΑΡΕΛΘΟΝ – ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ
Μέγιστο κόστος ελάχιστο αποτέλεσμα
Το πρόβλημα του νερού για άρδευση και ύδρευση στο νομό Χίου υπάρχει και εντείνεται διαρκώς κατά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Στο διάστημα αυτό και μέχρι την εφαρμογή του θεσμού της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης οι διάφοροι παράγοντες και ασκούντες δημόσια εξουσία, όχι μόνο δεν προσπάθησαν για την επίλυσή του, αλλά ουσιαστικά με τις δράσεις που υλοποίησαν έκαναν πιο έντονο το πρόβλημα, υποβαθμίζοντας το υδατικό ισοζύγιο του νομού ποιοτικά και ποσοτικά. Οι πολιτικές που εφαρμόσθηκαν στο διάστημα αυτό (από το 1980 μέχρι το 1994) χαρακτηρίζονται από πλήρη έλλειψη ορθολογισμού, ανυπαρξία ολοκληρωμένων μελετών, απουσία ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης των υδατικών πόρων και εφαρμογή πολιτικών που αποσκοπούσαν στην εξυπηρέτηση μικροπολιτικών και κομματικών συμφερόντων. Χαρακτηριστική περίπτωση αμαρτωλού έργου στην περίοδο αυτή είναι ο περιβόητος (και διεθνώς) σωλήνας του Ναγού. Δυστυχώς, όπως θα δούμε στη συνέχεια, οι πολιτικές αυτές, με όλα τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά, επανέρχονται πιο δυναμικά κατά τα τελευταία χρόνια.
Στο διάστημα που η διοίκηση της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης ασκήθηκε από τον αείμνηστο Νομάρχη Γιώργο Καλουτά και τον συνδυασμό μας, υπήρξε μια σαφής και έντονα θετική διαφοροποίηση των πολιτικών και των δράσεων που εφαρμόσθηκαν. Επί πλέον θα πρέπει να τονιστεί ότι εργασθήκαμε στις πλέον αντίξοες συνθήκες αφού τα μέσα και οι πόροι που διατέθηκαν για το νομό Χίο στον τομέα «ΥΔΡΕΥΣΗ – ΑΡΔΕΥΣΗ» στο διάστημα 1995 – 2002 ήταν ελάχιστα έως μηδαμινά. Συγκεκριμένα:
1. Κατά το χρονικό διάστημα 1994 – 1999 για το νομό Χίου είχε διατεθεί το ποσό του 1 δις δρχ. στον τομέα «ΥΔΡΕΥΣΕΙΣ – ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΕΙΣ – ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΙ». Το ποσό αυτό αφ’ ενός μεν ήταν πολύ μικρό ώστε να καταστεί δυνατόν να εκτελεστούν έργα, που θ’ αντιμετώπιζαν σε κάποιο βαθμό το πρόβλημα, αφ’ ετέρου δε, σημαντικό μέρος τους είχε δεσμευθεί από το 1994 για μικρά έργα υδρεύσεων και αποχετεύσεων σε Δήμους και Κοινότητες, οι οποίοι είχαν επιλεγεί πολλές φορές με κομματικά κριτήρια. Επομένως, οι οικονομικοί πόροι που είχε η Ν.Α. Χίου με Νομάρχη το Γιώργο Καλουτά και το Γιάννη Γαϊσίδη για τα έργα αξιοποίησης του νερού ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτοι.
2. Οι μελέτες των μεγάλων έργων που ενδιέφεραν το νομό μας (για τα οποία ήταν υπεύθυνο το Υπ. Γεωργίας) παρουσίασαν ελάχιστη πρόοδο κατά το χρονικό διάστημα 1994 – 2002. Η αιτία ήταν μία και μοναδική: ο Νομάρχης της Χίου δεν ήταν της αρεσκείας της κυβερνητικής παράταξης. Είναι άλλωστε γνωστός ο βρώμικος πόλεμος που είχε εξαπολυθεί εναντίον του Γιώργου Καλουτά και του συνδυασμού μας και οι υπονομεύσεις του έργου μας, που τελικά απέβησαν καταστροφικές για το νομό Χίου. Η δεκαετής τουλάχιστον καθυστέρηση (σ’ αυτό το χρονικό διάστημα) στην υλοποίηση μεγάλων έργων για την αξιοποίηση του υδατικού δυναμικού οφείλεται σ’ αυτούς που σήμερα παρουσιάζονται ως οι αυτόκλητοι σωτήρες της Χίου για το πρόβλημα του νερού (και όχι μόνο!).
3. Παρ’ όλα αυτά (δηλ. την έλλειψη πόρων και τις διαρκείς υπονομεύσεις) ο Γιώργος Καλουτάς δούλεψε ουσιαστικά και αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Η πρώτη και πλέον απαραίτητη ενέργεια ήταν να εκπονηθεί ολοκληρωμένο και ορθολογικό «Σχέδιο Διαχείρισης των Υδατικών Πόρων του Νομού Χίου» (Σ.Δ.Υ.Π.), το οποίο εκπονήθηκε από το Γεωλόγο της Ν.Α. Χίου Μιχάλη Πιππίδη, και εγκρίθηκε με ομόφωνη απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου.
4. Πολύ σημαντικές και αποτελεσματικές αποδείχθηκαν οι ενέργειες μας για την χορήγηση των αδειών και εγκρίσεων για το φράγμα στη θέση «Κόρης Γεφύρι». Είναι γνωστή η εμπλοκή που υπήρχε τόσο με το Υπουργείο Πολιτισμού (λόγω του παρακείμενου μνημείου, δηλ. του παλαιού υδραγωγείου) όσο και με το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. (λόγω της γειτνίασης του φράγματος με το χώρο διάθεσης απορριμμάτων του Δ. Χίου). Και για τα δύο αυτά προβλήματα ο Γιώργος Καλουτάς, ο Γιάννης Γαϊσίδης, αλλά και οι υπηρεσίες της Ν.Α. Χίου, εργάσθηκαν σοβαρά και μεθοδικά και πέτυχαν την επίλυσή τους.
Όμως παρ’ όλες τις προσπάθειες που κατεβλήθησαν δεν υπήρξε η παραμικρή πρόοδος στην ολοκλήρωση των μελετών για το φράγμα. Εντελώς συμπτωματικά (!!!) η διαδικασία για την ολοκλήρωση των μελετών ξεκίνησε εκ νέου όταν εκλέχθηκε νομάρχης της Χίου που ανήκε στην παράταξη του ΠΑΣΟΚ. Και αυτοί που πήγαν το νησί είκοσι χρόνια πίσω έρχονται σήμερα να παρουσιασθούν ως οι αθώες περιστερές που ενδιαφέρονται για το καλό της Χίου. Φαίνεται ότι οι έννοιες έχουν χάσει το νόημά τους και η ζημιά που προξένησαν στη Χίο εμφανίζεται ως μέγα όφελος.
5. Αντίστοιχη πορεία υπήρχε και στην ολοκλήρωση των μελετών για το φράγμα του Κατράρη. Η μελέτη είχε σταματήσει να εκπονείται από το 1993. Επανειλημμένες προσπάθειες του Γιώργου Καλουτά και του τότε Δημάρχου Ιωνίας Γιάννη Κοκκώδη έπεφταν στο κενό. Μετά από πολλές και συνεχείς πιέσεις προς τη κεντρική εξουσία εκπονήθηκε ένα στάδιο της μελέτης (προμελέτη) και διακόπηκε και πάλι. Η μελέτη άρχισε να εκπονείται όταν εκλέχθηκε νομάρχης της Χίου από το χώρο του ΠΑΣΟΚ !!!
6. Έτσι λοιπόν οι «αξιότιμοι σωτήρες» της Χίου, δηλ. οι παράγοντες του ΠΑΣΟΚ, παρεμπόδιζαν συστηματικά την πρόοδο των μεγάλων έργων για το νερό όσο ήταν Νομάρχης ο Γιώργος Καλουτάς αλλά και στο μικρό χρονικό διάστημα που ήταν Νομάρχης ο Γιάννης Γαϊσίδης. Αυτό λοιπόν που απέμενε ν’ αντιμετωπιστεί με τα δεδομένα και τους οικονομικούς πόρους που υπήρχαν, ήταν η ολοκλήρωση των έργων (κατασκευή δικτύων ύδρευσης – άρδευσης) στο φράγμα Ζυφιά και στη λιμνοδεξαμενή του Αγίου Γεωργίου καθώς και η κατασκευή των συμπληρωματικών έργων στη λιμνοδεξαμενή των Οινουσσών.
7. Για μεν τις Οινούσσες τα έργα κατασκευάσθηκαν και, παρά τα προβλήματα που υπήρχαν όταν ανέλαβε ο Γιώργος Καλουτάς, (ελλιπείς μελέτες, διαρροή στη μεμβράνη της λιμνοδεξαμενής κλπ.) τα έργα ολοκληρώθηκαν, τα προβλήματα αντιμετωπίσθηκαν και τα έργα παραδόθηκαν επιτυχώς σε λειτουργία.
8. Στην περίπτωση του Ζυφιά και του Αγίου Γεωργίου τα προβλήματα ήταν περισσότερα. Το Υπουργείο Γεωργίας (της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ) κατασκεύασε το φράγμα και τη λιμνοδεξαμενή, αλλά για τα δίκτυα ύδρευσης και άρδευσης δεν είχε καν αρχίσει την εκπόνηση των μελετών (έτος 1996-1997). Η Ν.Α. Χίου και ο Γιώργος Καλουτάς ζητούσαν επίμονα να εκπονηθούν οι μελέτες από τη Ν.Α. Χίου αλλά το Υπ. Γεωργίας αρνιόταν. Μετά από πολλές πιέσεις, και αφού υπήρχε πλέον ο κίνδυνος να χαθούν οι χρηματοδοτήσεις των ευρωπαϊκών προγραμμάτων δέχθηκε το Υπ. Γεωργίας να μεταβιβάσει την αρμοδιότητα για την ολοκλήρωση των μελετών στη Ν.Α. Χίου, οπότε σε σύντομο χρονικό διάστημα ολοκληρώθηκαν οι μελέτες και κατασκευάσθηκαν τα έργα.
9. Μετά απ’ όλα αυτά, και αφού δεν δόθηκαν χρηματοδοτήσεις για την κατασκευή έργων αξιοποίησης του νερού (ποιος ευθύνεται άραγε;) οι προσπάθειες της Ν.Α. Χίου στράφηκαν στην ολοκλήρωση – εξειδίκευση του Σ.Δ.Υ.Π. με την κατάρτιση του μεσοχρόνιου προγράμματος κατασκευής τεχνικών έργων αξιοποίησης του νερού για ύδρευση και άρδευση. Η φιλοσοφία του σχεδιασμού ήταν εξ αρχής στηριγμένη στην εξής βασική αρχή της τεχνικής: «επιδιώκουμε το μέγιστο αποτέλεσμα με το ελάχιστο κόστος», αυτό που στη γλώσσα των τεχνικών ονομάζεται τεχνικο-οικονομική αριστοποίηση.
Με τον τρόπο αυτό καταρτίσθηκε το μεσοχρόνιο πρόγραμμα για τα έργα αξιοποίησης του νερού και προτάθηκαν τα μεγάλα έργα που χαρακτηρίστηκαν ως πρώτης προτεραιότητας για να ενταχθούν στα ευρωπαϊκά προγράμματα. Παρ’ όλο που οι αποφάσεις για το Ν. Χίου ελήφθησαν με ομοφωνία του νομαρχιακού συμβουλίου, τα προγράμματα που σχεδίασε η Περιφέρεια Β. Αιγαίου (με Γ.Γ. την Μ. Σκέμπερη) κινήθηκαν σε διαφορετική φιλοσοφία αγνοώντας τις προτάσεις του νομού. Στην κατεύθυνση αυτή συνέβαλλαν και οι σημερινοί σωτήρες της Χίου (Μεννής, Λαμπρινούδης και η παρέα τους !!!). Όλα αυτά συνέβαιναν στο διάστημα 2000 – 2002.
10. Στο σχεδιασμό της Ν.Α. Χίου, όπως οριστικοποιήθηκε το 2002 προβλέπονταν για το Ν. Χίου τα εξής έργα αξιοποίησης του υδατικού δυναμικού:
* Φράγμα στη θέση «Κόρης Γεφύρι» και τα αντίστοιχα έργα δικτύων ύδρευσης και άρδευσης (αλήθεια τι γίνεται σήμερα με αυτά ;;;).
* Φράγμα Κατράρη και τα αντίστοιχα έργα δικτύων ύδρευσης και άρδευσης
* Φράγμα Σκαρδανά και συνοδά έργα
* Φράγμα Κοντού και συνοδά έργα
* Λιμνοδεξαμενή Θολοποταμίου και συνοδά έργα
* Λιμνοδεξαμενή Θυμιανών – Νεοχωρίου και συνοδά έργα
* Φράγμα στα Ψαρά και συνοδά έργα (αλήθεια τι κάνει η Ν.Α. Χίου για το νησί των Ψαρών;).
Δυστυχώς ο άρτιος, ολοκληρωμένος και τεκμηριωμένος σχεδιασμός που υπήρχε ανατράπηκε εντελώς, πρώτα με τις αποφάσεις της Περιφέρειας και έπειτα με την εκλογή του κ. Λαμπρινούδη ως νομάρχη και του κ. Μεννή ως δημάρχου Χίου, οι οποίοι χαράζοντας ταυτόσημη πολιτική, προώθησαν για υλοποίηση διάφορα άλλα έργα τα οποία, με τον τρόπο που σχεδιάσθηκαν και υλοποιήθηκαν, έρχονται σε αντίθεση με τη βασική τεχνική αρχή που αναφέραμε παραπάνω. Με λίγα λόγια επιτυγχάνουν το ελάχιστο αποτέλεσμα με το μέγιστο οικονομικό κόστος (γιατί άραγε αυτή η τεράστια σπατάλη χρημάτων ;;;). Στην κατηγορία αυτή κατατάσσονται τα έργα:
* Φράγμα στο Σαραπιό. Η μελέτη του έργου έγινε με πρόχειρες και αδιαφανείς διαδικασίες και ο προϋπολογισμός του είναι πλασματικός. Η εκτίμησή μας είναι ότι θ’ αποτελέσει μια νέα περίπτωση Ναγού.
* Φράγμα στο Φυρόλακκα. Αποτελεί ένα μικρό έργο που έχει υπερβολικά μεγάλο κόστος σε σχέση με τ’ αποτελέσματά του.
* Τα έργα του Δ. Χίου στην Ψαρόπετρα και στην περιοχή «Άγιος Αρτέμιος». Κατασκευάσθηκαν χωρίς μελέτες και χωρίς διαγωνισμούς. Με τον τρόπο αυτό κατασκευάσθηκαν έργα που, άλλα δεν ήταν απαραίτητα (βλ. ταμιευτήρας), άλλα δεν μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά (βλ. διυλιστήριο) και για όλα αυτά το κόστος ήταν τεράστιο (εκτιμάται ότι το κόστος πενταπλασιάστηκε). Ποιος ή ποιοι άραγε ωφελήθηκαν από αυτά τα «έργα»;
* Τα έργα του Δ. Χίου στο Δελφίνι. Αντίστοιχες διαπιστώσεις ισχύουν και για την περίπτωση αυτή (έργα χωρίς μελέτες και υλοποίηση με αδιαφανείς διαδικασίες).
* Οι λιμνοδεξαμενές στο Σταυρούδι, στην Αρβανίτισσα και στο Πιτυός. Έργα χωρίς σκοπιμότητα και χωρίς μελέτες. Λεφτά πεταμένα που θα τα παρασύρει το νερό στο πέρασμά του.
* Η λιμνοδεξαμενή στα Κουρούνια. Έργο που θα κοστίσει 500.000 Ευρώ για να μαζεύει 15.000 κυβ. μέτρα νερού για άρδευση. Εξωφρενικά μεγάλο το κόστος για τη σκοπιμότητα του έργου.
Με την υλοποίηση των έργων αυτών δαπανήθηκαν μεγάλα χρηματικά ποσά με ελάχιστα έως μηδαμινά αποτελέσματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το φράγμα του Φυρόλακκα διαφημίστηκε ως το έργο που θα επιλύσει το αρδευτικό πρόβλημα του Κάμπου της Χίου, όταν η χωρητικότητά του δεν υπερβαίνει στην καλύτερη περίπτωση τα 80 – 90 χιλ. κυβ. μέτρα και ο Κάμπος της Χίου χρειάζεται για να ποτιστεί 4 – 5 εκατομ. κυβ. μέτρα (οποίο ψεύδος !!!).
Όλα αυτά τα έργα κόστισαν συνολικά άνω των 20 εκατ. Ευρώ και θα διαθέτουν δυνατότητα ετήσιας παροχής 1.500.000 κυβ. μέτρων νερού. Για να συγκριθούν τα μεγέθη αναφέρουμε ότι το φράγμα του Σκαρδανά θα είχε κόστος (μαζί με τα συνοδά έργα) περίπου 25.000.000 Ευρώ και αποταμιευτική ικανότητα 3.500.000 κυβ. μέτρων νερού, η οποία θα έλυνε οριστικά τα προβλήματα του νερού (σε ποσοστό 90% περίπου) για άρδευση και ύδρευση.
Έτσι, με τον τρόπο αυτό, δημιουργούνται με τρομερή ταχύτητα από τους «ιθύνοντες) καινούργια έργα τύπου Ναγού.
Το εξοργιστικό σε όλες αυτές τις ενέργειες της Ν.Α. Χίου και του Δήμου Χίου είναι ότι:
α. Ο υποτιθέμενος σχεδιασμός των έργων έγινε στο γόνατο και από άτομα άσχετα με τα τεχνικά θέματα (τα επιστημονικά στελέχη παραμερίσθηκαν εντελώς). Μια στοιχειώδης έστω εξέταση κάποιων μελετών είναι αρκετή για να φανεί το πώς έγιναν αυτές οι διαδικασίες.
β. Τα χρηματικά ποσά που δαπανήθηκαν είναι υπερβολικά μεγάλα σε σχέση με τα όποια πενιχρά αποτελέσματα έχουν να επιδειχθούν.
γ. Σε πολλές περιπτώσεις τα έργα υλοποιήθηκαν με αδιαφανείς διαδικασίες και με απ’ ευθείας αναθέσεις.
δ. Δεν έχει ληφθεί η οποιαδήποτε άδεια ή έγκριση για όλα τα έργα που «σχεδιάσθηκαν» και εκτελούνται.
ε. Η ουσία του προβλήματος, που είναι η εξασφάλιση νερού καλής ποιότητας σε επαρκείς ποσότητες, δεν αντιμετωπίστηκε ποτέ με σοβαρό, μεθοδικό και ορθολογικό τρόπο.
στ. Δεν έχει γίνει η παραμικρή ενέργεια για την αποκατάσταση του χώρου διάθεσης των απορριμμάτων του Δ. Χίου, στοιχείο το οποίο έχει τεθεί ως προϋπόθεση για τη λειτουργία του φράγματος στης Κόρης το Γεφύρι. Απ’ όσο είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε υπήρξαν επανειλημμένες οχλήσεις από το Υ.ΠΕ.Χ.Ω.Δ.Ε. αλλά χωρίς απόκριση από τους τοπικούς φορείς.
Το συμπέρασμα που βγαίνει απ’ όλα όσα προαναφέρθηκαν είναι ότι, οι διοικούντες τη Ν.Α. Χίου και το Δήμο Χίου αυτό που προσπάθησαν να κάνουν, ήταν να υλοποιήσουν «κάτι σαν έργα» αξιοποίησης του νερού για να δώσουν όπως – όπως «κάτι σαν πόσιμο νερό» μέχρι τις εκλογές, αδιαφορώντας για το κόστος, τη σπατάλη των χρημάτων σε διάφορους ημέτερους, την ποιότητα των έργων, τη λειτουργικότητά τους και τη διάρκειά τους.
Εμείς από την πλευρά μας θεωρούμε ότι ο σχεδιασμός που είχε καταρτιστεί το 2002 εξακολουθεί ν’ αποτελεί την καλύτερη απάντηση στο πρόβλημα, και οπωσδήποτε είναι ό,τι καλύτερο υπάρχει ως βάση για συζήτηση που μπορεί να επιδέχεται πιθανές μικρές βελτιώσεις ή τροποποιήσεις. Συνοπτικά, και με βάση όσα έχουν προηγηθεί προτείνονται:
1. Η ολοκλήρωση των φραγμάτων «Κόρης Γεφύρι» και «Κατράρη».
2. Η ταχεία εκπόνηση των μελετών για τα δίκτυα αυτών των φραγμάτων και η εκτέλεση των έργων.
3. Ως μεταβατική ενέργεια, και μέχρι την ολοκλήρωση των παραπάνω έργων η διεξαγωγή έρευνας για την αξιοποίηση των υπόγειων υδροφορέων της Κεντρικής Χίου, που θα υποδειχθούν από τα πορίσματα της έρευνας.
4. Άμεση στελέχωση και ενεργοποίηση του Γραφείου Υδάτων που έχει συστήσει η Περιφέρεια για το Νομό Χίου, το οποίο θα εκπονεί Διαχειριστικά Σχέδια, θα εγκρίνει και θα αδειοδοτεί μελέτες και έργα και θα εφαρμόζει μεσοχρόνια και μακροχρόνια προγράμματα.
5. Ίδρυση φορέα εταιρικής μορφής, που μπορεί να συσταθεί στα πλαίσια παγχιακής διαδημοτικής συνεργασίας και με τη συμμετοχή της Ν.Α.Χ., ο οποίος θα αναλάβει την υλοποίηση και τη λειτουργία όλων των αναγκαίων έργων υδατικών πόρων (δίκτυα, γεωτρήσεις, φράγματα κ.ά) για την αειφόρα εκμετάλλευση όλων των πόρων του Νομού και τη διάθεση του νερού, μέσω ενιαίου τιμολογίου, των προβλεπόμενων ποσοτήτων για την εξυπηρέτηση των χρηστών (Δήμοι, Συνεταιρισμοί, βιομηχανίες, βιοτεχνίες, ιδιώτες κ.ά).
6. Υλοποίηση των μελετών και κατασκευή των έργων για την εξυπηρέτηση των περιοχών στα Θυμιανά, το Νεοχώρι, το Θολοποτάμι και στη νήσο των Ψαρών.
7. Αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών για την ορθολογική διαχείριση του νερού, τη βελτίωση και τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων.
8. Η προώθηση των απαραίτητων ενεργειών για την ολοκλήρωση των μελετών και την κατασκευή των έργων αποκατάστασης του σημερινού χώρου διάθεσης απορριμμάτων του Δ. Χίου. Απαραίτητη προϋπόθεση η κατασκευή του Χ.Υ.Τ.Α. που θα εξυπηρετεί την Κεντρική και Νότια Χίο στη θέση «Πόδορας».
9. Έναρξη των διαδικασιών για την κατασκευή του φράγματος Κοντού.
10. Να χρηματοδοτηθεί η μελέτη και η κατασκευή των αντίστοιχων έργων αξιοποίησης του νερού που παράγεται από τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων της Δ.Ε.Υ.Α.Χ. (βιολογικός καθαρισμός), προκειμένου να επαναχρησιμοποιούνται για ελεγχόμενες χρήσεις.
11. Να εκπονηθεί ολοκληρωμένο σχέδιο εξοικονόμησης νερού και περιστολής της σπατάλης του.
12. Να επιταχυνθούν οι διαδικασίες των μελετών διαχείρισης του υδατικού δυναμικού που εκπονούνται με μέριμνα του Υπουργείου Ανάπτυξης για τα νησιά του Αιγαίου Πελάγους.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΑΪΣΙΔΗΣ
Διαφήμιση
