Οι εκρηκτικές ύλες βρίσκονται, είτε σε στερεή, είτε σε ρευ-
στή μορφή και υπό την επίδραση ορισμένων συνθηκών διασπώνται απότομα, δημιουργώντας σημαντικές ποσότητες αερίων.
Καίγονται χωρίς κίνδυνο και σχετικά αργά, όταν τα αέρια μπορούν να διασταλούν ελεύθερα. Μόλις όμως παρεμποδισθεί η διαστολή τους, η καύση τους εξαπλώνεται κεραυνοβόλα σε όλη την ποσότητα της εκρηκτικής ύλης. Παράλληλα δημιουργούνται μεγάλες ποσότητες θερμότητας, οι οποίες τείνουν να διαστείλουν τα σχηματιζόμενα καυσαέρια.
Επειδή όμως τα αέρια συναντούν αντίσταση, συμπιέζονται.
Η δημιουργούμενη πίεση των αερίων όχι μόνον κατορθώνει να προκαλέσει έκρηξη αλλά προκαλεί και τεράστιο έργο.
Τα αίτια τα οποία προκαλούν τις εκρήξεις είναι η πίεση, η κρούση, ή τριβή, οι φλόγες, οι σπινθήρες, η θερμότητα κ.α.
Ο αριθμός των γνωστών εκρηκτικών υλών είναι πολύ μεγάλος.
Η μελανοπυρίτιδα βαμβακοπυρίτιδα,η νιτρογλυκερίνη, η δυναμίτιδα, η νιτροβενζόλη, η νιτροζελατίνη κ.λ.π. Η πίεση των αερίων των ενώσεων αυτών μπορεί να φθάσει εν μέρει τις 29.000 άτμ. και η θερμότητα που παράγεται μπορεί να φθάσει τους 5.300 βαθμούς Κελσίου.
Όπου υπάρχει κίνδυνος να εκραγούν εκρηκτικές ύλες, πρέπει τα εργαστήρια και τα κτίρια των αποθηκών να είναι μονώροφα και να έχουν ελαφρές σκεπές, οι οποίες να στηρίζονται σε ελαφρύ πλαίσιο.
Κατά την καταπολέμηση πυρκαγιάς πρέπει να ρίχνεται άφθονο νερό συνεχώς, τόσο επί των εκρηκτικών υλών όσο και επί των υλικών ή της στέγης των κτηρίων που απειλούνται. Πέρα αυτών οι Πυροσβέστες, πρέπει να προσπαθήσουν να φθάσουν κοντά στην εστία της πυρκαγιάς και να κρατήσουν τις φλόγες μακριά από τις εκρηκτικές ύλες που δεν έχουν ακόμα αναφλεγεί. Κατά την έκρηξη σχεδόν πάντοτε αναπτύσσονται δηλητηριώδη αέρια.
Η χρήση αφρού ή άλλων μέσων εκτός του νερού δεν συνιστάται διότι μπορεί να προκληθούν αλυσιδωτές χημικές αντιδράσεις.
Οταν κληθεί η Πυροσβεστική Υπηρεσία για την κατάσβεση πυρκαγιάς που υπάρχουν εκρηκτικές ύλες, πρέπει να γίνει εκκένωση της περιοχής σε απόσταση ανάλογα με το είδος και την ποσότητα των εκρηκτικών σύμφωνα με υποδείξεις ειδικού εμπειρογνώμονα.
Για τον τρόπο αντιμετώπισης μη εκραγέντων εκρηκτικών υλών είναι απαραίτητη η συνεργασία με ειδικούς (χημικούς κλπ).
Χειρισμός των εκρηκτικών
Τα εκρηκτικά είναι υλικά ή συστήματα που χρησιμεύουν για τη δημιουργία εκρήξεων, αντιδράσεων δηλαδή, που εκλύουν πολύ γρήγορα αέρια ή ενέργεια με αποτέλεσμα να αναπτύσσονται πολύ μεγάλες πιέσεις.
Στην κατηγορία των εκρηκτικών, με την περιγραφή που δόθηκε παραπάνω, δεν περιλαμβάνονται τα πυρηνικά εκρηκτικά καθώς και τα εκρηκτικά μίγματα του αέρα με σκόνη, με ατμούς ή με αέρια.
Τα εκρηκτικά που κυκλοφορούν στο εμπόριο μπορούν να ταξινομηθούν στις εξής κατηγορίες
Κατηγορία Α.
Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα ισχυρά εκρηκτικά, όπως οι δυναμίτιδες, η νιτρογλυκερίνη, το πικρικό οξύ, ο στυφνικός μόλυβδος, η μαύρη πυρίτιδα, οι πυροκροτητές και οι ακαριαίες θρυαλίδες.
Κατηγορία Β.
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται ορισμένα προωθητικά υλικά ή και πυροτεχνήματα
Κατηγορία C.
Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει μίγματα υλικών της Α και Β σε μικρές αναλογίες και ποσότητες.
Η διατήρηση και χρησιμοποίηση των εκρηκτικών προϋποθέτει αυστηρά μέτρα ασφαλείας. Οι βασικοί κανόνες που αφορούν την προφύλαξη των αποθηκών από τη φωτιά, είναι
1. Η αποθήκη πρέπει να διατηρείται καθαρή.
2. Μέσα ή γύρω από την αποθήκη δεν πρέπει .να αφήνονται, άδεια κιβώτια ή οποιαδήποτε άλλα εύφλεκτα απορρίμματα. Επίσης, σε ακτίνα δεκαπέντε μέτρων από την αποθήκη δεν πρέπει να υπάρχει ξερό χορτάρι ή άλλα καύσιμα υλικά.
3. Μέσα ή γύρω από την αποθήκη πρέπει, να απαγορεύεται, το κάπνισμα., η διακίνηση φλογών όπως επίσης και. σπίρτων ή άλλων σχετικών ειδών καπνιστού.
4. Η μαύρη πυρίτιδα και. τα ισχυρά εκρηκτικά πρέπει να αποθηκεύονται σε ιδιαίτερους χώρους.
