Τοπικό φαινόμενο «ντόμινο» στον Ειρηνικό Ωκεανό, του Τάσου Σαραντή

 Από τις αρχές του έτους, δεκάδες ισχυροί σεισμοί και μια ενεργοποίηση ηφαιστείου έχουν καταγραφεί κατά μήκος του «Δακτυλίου της Φωτιάς», μιας ζώνης έντονης σεισμικής δραστηριότητας που περιβάλλει τον Ειρηνικό Ωκεανό. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ίσως πρόκειται για τοπικό φαινόμενο «ντόμινο» στη δυτική πλευρά του Δακτυλίου, δίχως να αποκλείουν την σύμπτωση.
Από τον ισχυρό σεισμό που σημειώθηκε ανάμεσα  στα νησιά Φίτζι και στη νήσο Τόνγκα στις 3 Ιανουαρίου, μέχρι τη δόνηση που έπληξε τη Καμτσάτκα στη ρωσική Απω Ανατολή στις 23 Μαΐου, έχουν εκδηλωθεί συνολικά 33 σεισμοί στο «Δακτύλιο» με ένταση μεγαλύτερη των  6,0 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Στη γεωλογική διαταραχή ήρθε να προστεθεί η ενεργοποίηση του ηφαιστείου Μεράπι στο ινδονησιακό νησί της Ιάβας.
Από τους σεισμούς αυτούς, οι 29 καταγράφηκαν στη δυτική πλευρά του «Δακτυλίου», σε ένα τόξο που ξεκινά από την Καμτσάτκα και καταλήγει στη Νέα Ζηλανδία. Οι 6 από αυτούς είχαν μέγεθος μεγαλύτερο των 7,0 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ με κορυφαίο αυτόν των 7,9 βαθμών που εκδηλώθηκε στη νήσο Τόνγκα στις 3 Μαΐου.
Γάλλοι σεισμολόγοι εκτιμούν ότι πρόκειται για φαινόμενο «ντόμινο», το οποίο όμως δεν έχει τη δυναμική να επεκταθεί μακριά, στο Λος Αντζελες, το Τόκιο το Σαν Φρανσίσκο, το Όκλαντ, και άλλες τρωτές περιοχές του Ειρηνικού.
Το φαινόμενο «ντόμινο» εκδηλώνεται όταν η ενέργεια που εκλύεται σε ένα σεισμό προκαλεί την ενεργοποίηση του επόμενου ευαίσθητου σημείου κατά μήκος ενός σεισμικού ρήγματος. «Είναι περίπου σαν να ξεκουμπώνεις ένα πουκάμισο. Αν απελευθερώσεις ξαφνικά ένα κουμπί, η πίεση μεταφέρεται στα υπόλοιπα και ξεκουμπώνονται γρήγορα το ένα μετά το άλλο» σχολιάζει ο Πολ Ταπονιέ του Ινστιτούτου Φυσικής της Υδρογείου στο Παρίσι.
Όμως, αυτού του τύπου η διέγερση καλύπτει συνήθως απόσταση εκατοντάδων χιλιομέτρων, και όχι χιλιάδων. «Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι πιέσεις μεταφέρονται από το ένα ρήγμα στο άλλο σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων» εξηγεί ο Ταπονιέ. «Ίσως αυτό είναι θεωρητικά δυνατό να συμβεί στην περίπτωση μιας μεμονωμένης τεκτονικής πλάκας, ωστόσο ο Ειρηνικός είναι ένα περίπλοκο μωσαϊκό πλακών όπου η σεισμική δραστηριότητα διαφέρει».
Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί δύο σημαντικά περιστατικά «ντόμινο». Στη βορειοδυτική Τουρκία, δύο σεισμοί τον Αύγουστο και το Νοέμβριο του 1999 σκότωσαν 20.000 άτομα. Αλλά και ο σεισμός των 9,3 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ που προκάλεσε το τσουνάμι στη Σουμάτρα στις 26 Δεκεμβρίου 2004 και το θάνατο 200.000 ανθρώπων πιθανότατα συνδέεται με τον σεισμό των 8,7 Ρίχτερ που ακολούθησε στις 28 Μαρτίου 2005, σε απόσταση 160 χιλιομέτρων, ο οποίος προκάλεσε το θάνατο 900 ανθρώπων.
Εντωμεταξύ, έντονα σημάδια δραστηριότητας παρουσίαζε χθες το ηφαίστειο Μεράπι στην Ινδονησία, το οποίο βρίσκεται μόλις 70 χιλιόμετρα από το επίκεντρο του καταστροφικού σεισμού στην Ιάβα, που στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 5.400 ανθρώπους. Ο καπνός που βγάζει το «βουνό της φωτιάς» υψώνεται 900 μέτρα πάνω από τον κρατήρα του, διπλάσιο ύψος σε σχέση με προχθές.