Τη δυνατότητα πρόγνωσης του «διαστημικού καιρού», που έχει καταστρεπτικές επιπτώσεις σε δορυφόρους και δίκτυα ηλεκτροδότησης, θα αποκτήσουν οι επιστήμονες με την εκτόξευση δύο διαστημικών σκαφών από τη NASA τον επόμενο μήνα.
Η αποστολή STEREO αποσκοπεί στη μελέτη την τεράστιων εκρήξεων σωματιδίων υψηλής ενέργειας που γίνονται στην επιφάνεια του Ηλιου. Κατά τη διάρκεια των ηλιακών εκρήξεων, στις οποίες οφείλεται το Βόρειο και το Νότιο Σέλλας, περισσότεροι από 1.000 τόνοι φορτισμένων σωματιδίων εκσφενδονίζονται στο διάστημα με μέση ταχύτητα εκατομμυρίων μιλίων την ώρα.
Αυτές οι εκρήξεις απελευθερώνουν 100 φορές περισσότερη ενέργεια απ’ ότι θα μπορούσε να απελευθερώσει ολόκληρο το πυρηνικό οπλοστάσιο του κόσμου. Όταν μετά από αυτές τις εκρήξεις τα φορτισμένα σωματίδια φτάνουν στην περιοχή της Γης προκαλούν βλάβες σε δορυφόρους, διακοπές των τηλεπικοινωνιών, και μπλακ άουτ σε δίκτυα ηλεκτροδότησης.
«Το 1859 μια γιγαντιαία ηλιακή έκρηξη προκάλεσε μια διαστημική καταιγίδα εκσφενδονίζοντας υπερθερμασμένο πλάσμα προς τη Γη. Ευτυχώς, αυτό συνέβη πριν από τη διαστημική εποχή και έτσι οι επιπτώσεις της δεν ήταν αισθητές. Εάν αυτή η διαστημική καταιγίδα συνέβαινε σήμερα, οι επικοινωνίες και οι δορυφόροι που υποστηρίζουν τα συστήματα ναυσιπλοΐας θα είχαν δεχτεί μεγάλο πλήγμα. Οι οικονομικές επιπτώσεις θα ήταν παρόμοιες με αυτές που θα προκαλούσε ένας τυφώνας της κατηγορίας πέντε, όπως ήταν ο τυφώνας Κατρίνα» εξηγεί ο Τζον Ζαρνέκι από το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, μέλος της επιστημονικής ομάδας της αποστολής STEREO.
To 1989 ηλιακές καταιγίδες προκάλεσαν μαγνητικές διαταραχές που κατέστρεψαν το ηλεκτρικό δίκτυο στο Κεμπέκ, με αποτέλεσμα 6 εκατομμύρια άνθρωποι να μείνουν δίχως ηλεκτρισμό.
Παρά τις ενδεχομένως καταστρεπτικές επιπτώσεις τους, οι επιστήμονες δεν μπορούν να κατανοήσουν ακριβώς πως συντελούνται οι ηλιακές καταιγίδες. Προς το παρόν, δεν μπορούν να αναγνωρίσουν τα αποκαλυπτικά σήματα που προηγούνται από αυτές τις εκρήξεις, αλλά ευελπιστούν ότι με την εκτόξευση των διαστημικών σκαφών της αποστολής STEREO αυτό θα γίνει εφικτό, αφού θα μεταδίδουν τρισδιάστατες εικόνες από την επιφάνεια του Ηλιου.
Η πρόγνωση των διαστημικών καταιγίδων θα δίνει τη δυνατότητα προετοιμασίας και προστασία των τεχνολογικών εφαρμογών. Σήμερα, η πρόγνωση των διαστημικών καταιγίδων που πλήττουν τη Γη γίνεται μόλις μια ώρα νωρίτερα από δορυφόρους όπως το Ηλιακό και Ηλιοσφαιρικό Παρατηρητήριο (SOHO) που εκτοξεύτηκε το 1995 για να μελετήσει τον Ηλιο.
Με την αποστολή STEREO η πρόγνωση των επικίνδυνων διαστημικών καιρικών φαινομένων θα είναι εφικτή περίπου δυόμισι μέρες νωρίτερα, γεγονός που θα δίνει μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο για τη λήψη μέτρων προστασίας.
Τα δύο διαστημικά σκάφη θα εκτοξευτούν με τον ίδιο πύραυλο, αλλά θα κατευθυνθούν προς αντίθετες κατευθύνσεις, ώστε να παρακολουθούν τον Ηλιο από διαφορετικές γωνίες.
Του Τάσου Σαραντή, ΗΜΕΡΗΣΙΑ 22 Ιουλίου 2006
