Αρχική Πολιτισμός «Μουσική και Τραγούδια της Ανατολικής Μεσογείου» στο “Καταδυτικό”

«Μουσική και Τραγούδια της Ανατολικής Μεσογείου» στο “Καταδυτικό”

76

«ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ»
 
Ηaig Yazdjian, Χρίστος Τσιαμούλης, Βαγγέλης Καρίπης
 
“ΚΑΤΑΔΥΤΙΚΟ”: Πέμπτη 1 η Φεβρουαρίου 2007, 10:00μμ
 
Είσοδος € 15  / € 10 φοιτητές
(περιλαμβάνεται ένα ποτό)
 
Η έναρξη των μουσικών δρώμενων που οργανώνει η Αίθουσα Τεχνών “Καλλιόπη” για το 2007 γίνεται με την κοινή παρουσία και σύμπραξη τριών μεγάλων μουσικών της παραδοσιακής και έθνικ μουσικής σκηνής.
 
Ο Ηaig Yazdjian (oύτι), ο Χρίστος Τσιαμούλης (ούτι) και ο Βαγγέλης Καρίπης (κρουστά) επισκέπτονται και πάλι τη Χίο και εμφανίζονται την Πέμπτη 1η Φεβρουαρίου, 10:00μμ, στο μουσικό στέκι «Καταδυτικό» για να το γεμίσουν με ήχους της Ανατολής και τις Μεσογείου.
 
Αγαπημένοι μουσικοί που μεταφέρουν τη πνοή της παράδοσης, με ήχους αυθόρμητους, σαγηνευτικούς, ζεστούς και οικείους, χορδίζουν, παίζουν, τραγουδάνε, ξαναμελετάνε τους σκοπούς και ταξιδεύουν εκεί που οι καρδιές αληθινά ανταμώνουν.
 
Αυτή η συνάντηση, ένας πειραματισμός που ξεκίνησε το χειμώνα του 2006, βρήκε ενθουσιώδη ανταπόκριση από τους θαμώνες των μουσικών σκηνών της πρωτεύουσας, καθώς και από το κοινό της Χίου τον προηγούμενο Απρίλιο. Κομμάτια άλλοτε μόνο ορχηστρικά κι αυτοσχεδιαστικά και άλλοτε με Αρμένικο ή Ελληνικό στίχο, μας φέρνουν κοντά σε μια διαφορετική ηχητική διάσταση, άριστο δείγμα πολιτισμικής ανταλλαγής.
 
Αποκλειστικός χορηγός της εκδήλωσης είναι τα mastihashop.
 
OI ΜΟΥΣΙΚΟΙ…
Haig Yazdjian
O Haig Yazdjian (Χάικ Γιαζιτζιάν), τα τελευταία 27 χρόνια ζει και εργάζεται στην πατρίδα μας. Ο διεθνούς αναγνώρισης Αρμένης σολίστας και συνθέτης με τους έξοχους μουσικούς του συνεργάτες δένει με εξαιρετική μαεστρία αρχαίες μουσικές της ανατολής (Αρμενία, αραβικές χώρες) με μια νεότερη μουσική παράδοση και με της πιο σύγχρονες δυτικές μουσικές αναζητήσεις σε μια διαχρονικής εμβέλειας μουσική. Σολίστας στο ούτι, αρέσκεται να “μπερδεύει” στις παραδοσιακές μουσικές της χώρας του, ήχους από τη δύση, δημιουργώντας πρωτότυπες μελωδίες που προσπερνούν τις αυστηρές ανατολίτικες ηχητικές τεχνοτροπίες.
 
Η κυκλοφορία του πρώτου δίσκου του «TALAR» (Αειθαλές) (LIBRA MUSIC) το 1996, μεγάλωσε τη φήμη του αλλά κυρίως ανέδειξε έναν από τους πλέον ταλαντούχους και πολλά υποσχόμενους συνθέτες της γενιάς του. Ο Χάικ Γιαζιτζιάν ξεχώρισε για τον μοναδικό τρόπο με τον οποίο αναμιγνύει ετερόκλητα στοιχεία των παραδοσιακών μουσικών της ανατολικής Μεσογείου, πιστεύοντας ακλόνητα πως η παράδοση είναι μια ζωντανή, δημιουργική δύναμη. Και όλα αυτά με έναν αέρινο, ατελεύτητο τρόπο, όπως ο τίτλος του TALAR υπονοεί. Δύο χρόνια μετά, κυκλοφορεί ο δεύτερος δίσκος του με τίτλο «GARIN» και το single «GIFT» και τα δύο από τη LIBRA MUSIC, που γίνονται δεκτά με ενθουσιασμό τόσο από το κοινό όσο και από τους κριτικούς. Ταυτόχρονα έρχεται ο σεβασμός και η αναγνώριση από σημαντικά ονόματα της ελληνικής μουσικής με τους οποίους ο Χάικ συνεργάστηκε. Το καλοκαίρι του 2000 κυκλοφορεί σε CD η μουσική που έγραψε για το θεατρικό έργο «ΤΟ ΚΤΗΝΟΣ ΣΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ» που ανέβηκε στην Αθήνα τη σεζόν 1999-2000, ένα άλμπουμ που σηματοδοτεί μια νέα στροφή στις μουσικές του αναζητήσεις. Το 2001, σ’ ένα σημείο εκφραστικής και εκτελεστικής ωριμότητας, κυκλοφορεί το άλμπουμ «YERAZ» (ΛΥΡΑ), έναν ονειρικό κόσμο για ακροατές με τις ίδιες ευαισθησίες. Τον Οκτώβριο του 2003 κυκλοφορεί το ’ARRAS’ (LIBRA MUSIC), το άλμπουμ του περκασιονίστα Μοχάμεντ Αραφά. Στο δίσκο αυτό ο Χάικ αναλαμβάνει τη διασκευή, ενορχήστρωση και παραγωγή των κομματιών. Είναι ένας δίσκος φωτιά με έντονο το χρώμα της Ανατολής και πάντα με την ποιοτική σφραγίδα της υπογραφής του Χάικ Γιαζιτζιάν. Αυτή την περίοδο ο Χάικ βρίσκεται στο στούντιο για τις ηχογραφήσεις του νέου του δίσκου που θα κυκλοφορήσει από τη LIBRA MUSIC.
 
Συνεργασίες
Ο Χάικ Γιαζιτζιάν έχει συνεργαστεί με πολλούς σημαντικούς Έλληνες συνθέτες και τραγουδιστές καθώς και με σολίστες διεθνούς κύρους. Μεταξύ αυτών, με τον Νίκο Ξυδάκη, τη Σαβίνα Γιαννάτου, τη Μαρία Φαραντούρη, τη Δήμητρα Γαλάνη, την Έλλη Πασπαλά, την Ελευθερία Αρβανιτάκη, τον David Lynch, τον Μιχάλη Νικολούδη, τον Dave Spilain, τον Omar Farouk Tekbilek, τον Djivan Gasparyan, τον Theodossi Spasov τον Glen Velez τον Kudsi Erguner.
 
Χρίστος Τσιαμουλης
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1961. Σπούδασε κιθάρα με τη Λίζα Ζώη και θεωρητικά στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών. Από το 1980 με αφορμή τη γνωριμία του με το σύλλογο του Σίμωνα Καρρά, στράφηκε στη μελέτη της Ελληνικής παραδοσιακής μουσικής και την εκμάθηση των παραδοσιακών οργάνων όπως το ούτι, το πολιτικό και στεριανό λαούτο, το σάζι, ο ταμπουράς και ο ταμπουράς με δοξάρι, η πολιτική και η κρητική λύρα, ο κεμανές Καππαδοκίας, το νέι, το καβάλι, η φλογέρα κλπ.
Με τις «ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ» το 1985 ξεκίνησε μια δημιουργική πορεία πάνω στην παράδοση αλλά και στις μουσικές τάσεις του σύγχρονου τραγουδιού. Παράλληλα με την έκδοση τριών CD Δυνάμεις του Αιγαίου 1985, Ήχος Β’ 1985 [ΕΜΙ] και Ανατολικό παράθυρο 1989 [ΜΒΙ], το συγκρότημα έκανε συναυλίες στην Ελλάδα, την Ευρώπη, την Αμερική και την Αυστραλία μέχρι και το 1991 όπου έληξε η συνεργασία τους.
 
Συνεργάστηκε με πολλούς μουσικούς, τραγουδιστές και συνθέτες της παλαιότερης και της νέας γενιάς: (Μ. Χατζιδάκις, Δ. Σαββόπουλος, Γ. Μαρκόπουλος, Ν. Ξυδάκης, Ν. Μαμαγκάκης, Γ. Χατζηνάσιος, Δ. Μαραγκόπουλος, Ν. Κυπουργός, Μ. Φαραντούρη, Ελ. Αρβανιτάκη, Σ. Γιαννάτου, Λιζ. Καλημέρη, Μ. Λιδάκης, Αλκ. Ιωαννίδης, Ηλ. Λιούγκος, Σ. Παπάζογλου, Κ. Παπαδοπούλου, Κ. Κουλιά, Γ. Χαρούλης. Επίσης συνεργάστηκε με πολλούς σημαντικούς εκπροσώπους της παραδοσιακής μουσικής: (Σίμων Καρράς, Χρ. Αηδονίδης, Δ. Σαμίου, Ν. Σαραγούδας, Μαριώ, Ψαραντώνης, Μ. Τζουγανάκης, Γ. Αμαραντίδης, Μ. Καλιοντζίδης), και με όλους τους νεώτερους δεξιοτέχνες της καινούργιας γενιάς. Ακόμη συνέβαλε στην δημιουργία της «Εστουδιαντίνας» όπου τραγούδησε και συμμετείχε στην ορχήστρα από τα πρώτα της βήματα.
 
Μετά το τέλος των Δυνάμεων του Αιγαίου ξεκίνησε προσωπική πορεία με συναυλίες και δίσκους: Άθως ο εμός 1992 Λύρα, Ερωτόκαστρο 1994 FM RECORDS, Αύρα θαλασσινή 1995 (συνεργασία με την Καίτη Κουλιά), Μουσικές της Ιωνικής γης 1996, Μεταμόρφωσις 1997 GLOSSA (συνεργασία με ισπανικό γκρουπ), Μονάχα για να ταξιδεύω 1997 (συνεργασία με Αλκ. Ιωαννίδη, Κ. Παπαδοπούλου, Σ. Παπάζογλου) Λύρα, Τραγούδια και σκοποί του Πόντου 1998 ανεξάρτητη παραγωγή (συνεργ. με τον Μιχάλη Καλιοντζΐδη), Ο Χρ. Τσιαμούλης συναντά τον Χαλίλ Καραντουμάν 2001 Λύρα (συνεργ. με τον Χ. Καραντουμάν), Σας τάπαν άλλοι; 2003 Μελωδικό καράβι (συνεργ. με Χ. Αηδονίδη, Ε. Αρβανιτάκη, Σ. Γιαννάτου, Π. Θαλασσινό, Δ. Υφαντή, Μ. Τζουγανάκη, Σ. Παπάζογλου, Κ. Παπαδοπούλου), Αψύλαχτη σκοπιά 2004 (συνεργ. με τη Λιζέτα Καλημέρη και τον Μανώλη Λιδάκη).
Έγραψε ακόμη μουσική για θεατρικές παραστάσεις και για τον κινηματογράφο. Εξέδωσε σε συνεργασία με τον Π. Ερευνίδη βιβλίο με συλλογή τραγουδιών και μουσικής με τίτλο «ΡΩΜΙΟΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 17ος-18ος αι.» (Εκδόσεις Δόμος).
 
Το 1990 πήρε δίπλωμα βυζαντινής μουσικής με δάσκαλο τον Λυκούργο Αγγελόπουλο. Απέκτησε πολλούς μαθητές στη θεωρία και την πράξη της εκκλησιαστικής μουσικής. Από το 1985 διδάσκει παραδοσιακά όργανα σε ωδεία και μουσικές σχολές: Πνευματικό Κέντρο Περιστερίου, Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν, Ωδείο Σκαλκώτα, Μουσική Σχολή Περισσού , Μουσικό Γυμνάσιο Χαϊδαρίου, Μουσείο Λαϊκών Οργάνων, Δημοτικό Ωδείο Πατρών). Το 2003 ξεκίνησε συνεργασία με το Ωδείο Αθηνών, διδάσκοντας ιστορία της Βυζαντινής και παραδοσιακής μουσικής και το θεωρητικό μάθημα «Ήχος και Μακάμ» στα πλαίσια μεταπτυχιακού τμήματος Βυζαντινής μουσικής του Ωδείου.
 
Βαγγέλης Καρίπης
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1971. Ασχολείται από μικρός με την Ελληνική παραδοσιακή μουσική σπουδάζοντας ούτι και Βυζαντινή μουσική. Ξεκίνησε την πορεία του στον κόσμο των κρουστών σε ηλικία 16 ετών. Σήμερα μπορεί κάποιος να πει, χωρίς να φανεί υπερβολικός, πως είναι ένας από τους καλύτερους παίχτες κρουστών στην Ελλάδα.
Μέχρι σήμερα έχει συνεργαστεί με πολλούς Έλληνες συνθέτες και τραγουδιστές (Ελευθερία Αρβανιτάκη, Διονύσης Σαββόπουλος, Γιώργος Νταλάρας, Αλκίνοος Ιωαννίδης, Δόμνα Σαμίου, Χρόνης Αηδονίδης, Γιώργος Ανδρέου κ.ά.) σε συναυλίες και διεθνή φεστιβάλ (Womad, Sfinx, Meinz) στην Ελλάδα αλλά και σε πολλές χώρες του κόσμου. Έχει συνεργαστεί επίσης με σολίστες διεθνούς κύρους σε παραστάσεις και ηχογραφήσεις (Μάνος Αχαλινωτόπουλος, Γιώτης Κιουρτσόγλου, Αra Dinkjan, Zohar Fresco, Arto Tuncboyaciayan, Theodossi Spasov, Haig Yazdjian κ.ά.) Ο αριθμός των συμμετοχών του στην Ελληνική δισκογραφία τα τελευταία 9 χρόνια, είναι τεράστιος.
Το 1998 δημιουργούν με τους Πέτρο Κούρτη και Ανδρέα Παπά, το σύνολο κρουστών «ΚΡΟΤΑΛΑ», δίνοντας συναυλίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό (1999 – 5th World Percussion Festival, Berklee College of Music, Boston / 2003 – Rythmstick Festival, Royal Albert Hall, London). Έχει παρακολουθήσει σεμινάρια για ETHNIC κρουστά με μερικούς από τους σημαντικότερους μουσικούς του χώρου όπως Tricy Sankaran, Joe Santos, Jamey Haddad, Alfredo Reyes, κ.ά. Έχει εκδώσει δύο album
“ ΚΡΟΥΣΤΑ ” – 1995 σε συνεργασία με τους Ανδρέα Παπά και Γιώργο Γευγελή και “ ΚΡΟΤΑΛΑ ” – 2002 σε συνεργασία με τους Πέτρο Κούρτη και Ανδρέα Παπά.Διδάσκει παραδοσιακά κρουστά σε Μουσικά Γυμνάσια και ωδεία στην Αθήνα. Το 2004 αντιπροσώπευσε την Ελλάδα στη Διεθνή Συνάντηση για τα Κρουστά που πραγματοποιήθηκε στη Τυνησία και καλείται ως αντιπρόσωπος της Ελλάδας σε ανάλογα διεθνή συμπόσια και σεμινάρια .
 
Το ούτι
 
Με ηλικία περίπου 4000 ετών, τα όργανα της οικογένειας του λαούτου, σύμφωνα με το σύστημα ταξινόμησης Hombostel και Sachs χωρίζονται σε νυσσόμενα λαούτα –ο ήχος παράγεται δηλαδή με τα δάκτυλα του δεξιού χεριού ή με πλήκτρο (πέννα)- και σε λαούτα με τόξο (δοξάρι). Θεωρούνται οι παλαιότεροι πρόγονοι του βιολιού και της κιθάρας. Τα νυκτά λαούτα είναι τα παλαιότερα. Τα λαούτα με τόξο χρονολογούνται από τον 10ο αιώνα μ.Χ.
Οι εξισλαμισμένοι Μαυριτανοί, κατακτητές της Ισπανίας (711) έφεραν πρώτοι το ούτι στην Ευρώπη. Το εμπόριο και οι σταυροφορίες (1000), μάλλον βοήθησαν στη διάδοση του λαούτου στην υπόλοιπη ήπειρο. Η σημερινή του ονομασία στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες (γαλλ. luth, αγγλ. lute, ιταλ. liuto, γερμ. Laute) προέρχεται από την αραβική του ονομασία al’ ud που σήμαινε ‘ξύλο’ ή κατά τον Kurt Sachs ‘ευλύγιστο ραβδί’. 
 Οι ευρωπαίοι λοιπόν το υιοθέτησαν, πρόσθεσαν τάστα και –σταδιακά- χορδές.
Από το 1200, υπάρχουν γκραβούρες, ζωγραφικοί πίνακες και γλυπτά με απεικονίσεις λαούτων. Το λαούτο παίζεται με πλήκτρο (πέννα) και έχει τέσσερις χορδές, στην αρχή μονές. Από τα μέσα του 14ου αιώνα, οι χορδές γίνονται διπλές. Από το 1400, καθιερώνεται και κάποιο σταθερό κούρδισμα.  Ο 16ος αιώνας θεωρείται ο ‘χρυσός αιώνας’ του λαούτου. Οι απαιτήσεις στην εκτέλεση αυξάνονται κι έτσι την πέννα αντικαθιστούν τα δάκτυλα του δεξιού χεριού.
Οι χορδές γίνονται έξι (πέντε διπλές και μια μονή: σολ-ντο-φα-λα-ρε-σολ).
Το ούτι είναι ο βασιλιάς των οργάνων για τους άραβες. Ο πρώτος άραβας μουσικός που άρχισε να παίζει το ούτι ήταν ο Eben Sareeg και μετά άρχισαν να το χρησιμοποιούν και άλλοι. Οι πιο φημισμένοι οργανοπαίχτες στην ιστορία του είναι οι Eshack Almusely, ο Ebraheem Almahdy και ο Zaryab. Καθαρά σολιστικό όργανο ιδανικό για ταξίμια «αυτοσχεδιασμούς» και συνοδεία τραγουδιού. Τα τεχνικά του χαρακτηριστικά είναι, το ηχείο του έχει μεγάλο σχήμα αχλαδιού , κοντό και φαρδύ μπράτσο χωρίς μπερντέδες.
Το σχήμα και οι διαστάσεις του οργάνου διαμορφώνονται από τόπο σε τόπο, αποκλίνοντας λίγο από την ακρίβεια. Στην Αίγυπτο στη Συρία και σε άλλα αραβικά κράτη έχει μεγάλο σκάφος, στη Τουρκία  λίγο μικρότερο και στο Ιράκ  οι τρύπες του σκάφους στο καπάκι είναι ανοικτές χωρίς ροζέτες. Παλαιοτέρα είχε 2 χορδές μετά 4 και κατέληξε 5 η και 6 όπως είναι σήμερα. Ο Λιβανέζος μουσικός Farahat Hashem  έβαλε 7 χορδές. Αυτό βοήθησε να έχουμε και τις χαμηλές κλίμακες και τις ψηλές. Οι χορδές που παλιά ήταν από έντερο και το πλήκτρο (πένα) από φλούδα κερασιάς ή κέρατο ζώου, σήμερα έχουν αντικατασταθεί από πλαστικές ύλες. Σήμερα είναι διαδομένο σε όλο σχεδόν τον κόσμο. Από τον 9ο αιώνα συστηματοποιήθηκε πάνω στο ούτι πρακτικά και θεωρητικά η μουσική παράδοση της Μεσογείου. Τον μεσαίωνα οι σταυροφόροι το μεταφέρανε από τους Αγίους Τόπους στην Ευρώπη όπου έγινε αναγεννησιακό λαούτο καθώς και στην μικρά  Ασία όπου παρέμεινε όπως ήταν μέχρι και σήμερα.