Μη αµιγώς βιώσιµο περιβάλλον
Με πολιορκητικό κριό την τουριστική ανάπτυξη, ακόµα και τα γήπεδα γκολφ εµφανίζονται ως ζώνες ανάπτυξης νέων οικοτόπων και καταφύγια άγριων ζώων.
Σκίτσο του Γαβριήλ Παγώνη
Τίτλος: Συγκρότηµα Τουριστικών Εγκαταστάσεων, Λειτουργικό Διάγραµµα Μηχανοστασίων, Πισινών. Φορέας: Temes.
Έργο: Navarino Resorts-Navarino Dunes.
«Dunes» στην αγγλική σηµαίνει «Αµµόλοφοι». Αµµόλοφους δεν βλέπουµε στον χάρτη. Μόνο νερά, πολλά νερά. Πισίνες ενηλίκων, κέντρα θαλασσοθεραπείας, λίµνη εστιατορίου (δις), πισίνα ταβέρνας, πισίνα επισήµων, πισίνα και προεδρική σουίτα, ανοιχτή πισίνα και δίπλα η θάλασσα, κεντρική πισίνα ξενοδοχείου, παιδική πισίνα, πισίνα παιδικού σταθµού. Και δίπλα η θάλασσα του Ιονίου. Υπάρχει και «lake» (µτφ.: «λίµνη») ακριβώς στα όρια τού συγκροτήµατος. Το οικόπεδο είναι ποτιστικό.
Τόσο ποτιστικό που µπορεί άνετα να φιλοξενήσει και γήπεδα γκολφ 18 οπών «σχεδιασµένα µε µέθοδο και τεχνική για να µπορούν να διεξάγονται διεθνείς αγώνες, αλλά ταυτόχρονα να µην είναι απαγορευτικά για τους αρχάριους παίκτες».
Eδώ, έχει γίνει πρόβλεψη για όλα. Ή σχεδόν όλα.
Θυµήθηκα µια συζήτηση µε ντόπιους φίλους, σε ένα φιλόξενο σπίτι στον Ρωµανό, για το φαινόµενο που βασανίζει την περιοχή τούς καλοκαιρινούς µήνες. Τα κουνούπια. «Δεν µπορείς να σταθείς ούτε για πέντε λεπτά έξω, χωρίς προστασία», µας έλεγαν. Δεν υπερέβαλαν καθόλου. Δεν µπορούσαµε. Ούτε εµείς, ούτε οι γύρω µας.
«Επειδή και “ο άγιος φοβέρα θέλει”, έπρεπε να δηµοσιοποιηθούν στον Τύπο οι διαµαρτυρίες κατοίκων των χωριών γύρω από τη λιµνοθάλασσα του Ναβαρίνου, για να σπεύσουν κάποιοι αρµόδιοι και να ασχοληθούν µε το θέµα των κουνουπιών που κατατρύχει την περιοχή και την καταπολέµησή τους», περιέγραφε την πραγµατικότητα η είδηση σε παλαιότερη έκδοση του περιοδικού ΚΙΝΩ, της Κίνησης Πολιτών Μεσσηνίας.
Το ρεπορτάζ συνέχιζε µε την επίσκεψη των µελών της Αναπτυξιακής Μεσσηνίας Α.Ε. στη Γιάλοβα και τον Ρωµανό και τις συναντήσεις µε εκπροσώπους τής τοπικής αυτοδιοίκησης και απλούς πολίτες για το πρόγραµµα καταπολέµησης. Η έκταση του προβλήµατος είναι γνωστή σε ντόπιους και περαστικούς.
Η µελέτη για την Π.Ο.Τ.Α. Μεσσηνίας (Περιοχή Ολοκληρωµένης Τουριστικής Ανάπτυξης) είναι –µας είπαν άτοµα που ειδικεύονται σε τέτοιου είδους έργα– εξαιρετική. Δεν έχουµε ούτε τις γνώσεις, ούτε τη διάθεση να τους αµφισβητήσουµε.
Στις 1.000 και πλέον σελίδες τής µελέτης που ξεφυλλίσαµε, δεν είδαµε καµία αναφορά για το πώς θα αντιµετωπιστούν οι φτερωτοί δαίµονες. Σε ποια πισίνα να σταθείς, πώς θα προστατευτούν οι ιθαγενείς και αλλογενείς επισκέπτες; Ίσως, από την άλλη, η ενότητα «καταπολέµηση των κουνουπιών» να εντάσσεται στην τελευταία –και πιο σηµαντική για τον επενδυτή– φάση τού έργου. Όταν κλείνουν τα τουριστικά πακέτα, σε κάθε επισκέπτη θα προσφέρεται και ένα «αουτάν». Δωρεάν.
Η Π.Ο.Τ.Α. Μεσσηνίας είναι ένα τεράστιο έργο. Προβλέπει ξενοδοχεία, κέντρο θαλασσοθεραπείας, συνεδριακό κέντρο, «µη αµιγώς τουριστικές κατοικίες», εγκαταστάσεις γκολφ και (έργα) γενικής υποδοµής.
Πρόκειται, απ’ ότι ότι διαβάσαµε σε µερίδα του Τύπου, για «µια προσωπική προσφορά» του επιχειρηµατία-επενδυτή καπετάν Βασίλη Κωνσταντακόπουλου στον τόπο που γεννήθηκε. Και πράγµατι, η κατασκευή τεσσάρων ξενοδοχειακών µονάδων (πέντε αστέρων), τα γήπεδα γκολφ, το συνεδριακό κέντρο, το κέντρο θαλασσοθεραπείας και οι «µη αµιγώς τουριστικές κατοικίες» –ή, κατά κόσµον, παραθεριστικές κατοικίες– αποτελούν µεγάλη προσφορά.
Είναι γεγονός ότι η περίφραξη της περιοχής και η κατασκευή ιδιωτικών ξενοδοχειακών συγκροτηµάτων θα καταστήσει απαγορευτική την πρόσβαση σε κάτι περίεργους µε σκηνές και µοτοσικλέτες «υψηλής όχλησης» που αποτελούν την υπ’ αριθµόν ένα απειλή για το περιβάλλον στη Μεσσηνία και τον πλανήτη ολόκληρο.
Η περιβαλλοντική διάσταση του έργου επιβεβαιώνει το µέγεθος τής προσφοράς στον τόπο. Προς αυτή την κατεύθυνση, τίποτα δεν έχει αφεθεί στην τύχη. Ακόµα και «η κατασκευή των γηπέδων γκολφ εντός των ζωνών ανάπτυξης συνεπάγεται την εµφάνιση νέων τύπων οικοτόπων και νέας διάρθρωσης του τοπίου, τα οποία µε τη σειρά τους προσφέρουν νέους χώρους για την ανάπτυξη της άγριας ζωής, και τα οποία µπορεί να αποκτήσουν κάποια σηµασία γι’ αυτήν. Ιδιαίτερα οι µικρές λιµνοδεξαµενές γλυκού νερού που πρόκειται να κατασκευαστούν εντός και των δύο Π.Ο.Τ.Α. είναι, από αυτή την άποψη, πολύ ενδιαφέρουσες». Άγρια ζωή, άγριο δούλεµα.
Ο Γούντι ο τρυποκάρυδος θα ύπταται δίπλα από τα µπαλάκια τού γκολφ.
Όµως, για να λέµε και του επενδυτή το δίκιο, είναι αλήθεια ότι σε άλλο σηµείο τής µελέτης αναφέρεται πως «σηµαντικό µέρος αυτού του οικοτόπου θα εξαφανιστεί µε τα κατασκευαστικά έργα του γηπέδου γκολφ κ.λπ., αλλά είναι πιθανό να επανεµφανιστεί ως φυσικό φαινόµενο σε πολλά σηµεία µεταξύ των κατοικιών, κατά µήκος των δρόµων και στις άκρες τού γηπέδου», ενώ «οι µικρές και ρηχές λιµνοδεξαµενές που θα κατασκευαστούν µεταξύ των σπιτιών, των ξενοδοχείων και των γηπέδων γκολφ θα έχουν πιθανώς µεγαλύτερη σηµασία για την άγρια πανίδα απ’ ότι η βαθιά λιµνοδεξαµενή, η οποία θα έχει µεταβαλλόµενη στάθµη νερού»!
Η «προσφορά τού επενδυτή στον τόπο που γεννήθηκε», όµως, θα πρέπει κατά έναν τρόπο –που η αλήθεια είναι ότι δεν συνάδει µε την έννοια της προσφοράς– να βγάλει τα έξοδά της και, επιπλέον, κάποια κέρδη. Και από την µελέτη προκύπτει ότι, καλά τα γήπεδα του γκολφ και τα κέντρα θαλασσοθεραπείας, αλλά χωρίς παραθεριστικές κατοικίες, δουλειά δεν γίνεται: «Προκύπτει, συνεπώς, ότι η κατασκευή των 57.500 m2 παραθεριστικής κατοικίας που επιτρέπει το ισχύον καθεστώς δόµησης της Π.Ο.Τ.Α. είναι απολύτως αναγκαία προκειµένου να εξασφαλισθεί η βιωσιµότητα της επένδυσης και µάλιστα ότι η επιφάνεια αυτή θα ήταν σκόπιµο να αυξηθεί περισσότερο αν ήταν δυνατό». Είναι η «µοναδική διέξοδος» για να µην πέσει η απόδοση (της επένδυσης) σε «µη αποδεκτά επίπεδα».
Πέρα, λοιπόν, από τις ξενοδοχειακές µονάδες µε τους περαστικούς τουρίστες, η περιοχή θα αποκτήσει µια νέα περίκλειστη κοινότητα µε δυνάµει µόνιµους κατοίκους.
Πρόκειται για το νέο µοντέλο τουριστικής ανάπτυξης της χώρας µας: Οι παραθεριστικές κατοικίες ή άλλως «µη αµιγώς τουριστικές κατοικίες».
Παραθεριστικές κατοικίες
Οι παραθεριστικές κατοικίες είναι η «νέα τάση που ταιριάζει» στην Ελλάδα, σύµφωνα µε το οικονοµικό ρεπορτάζ των εφηµερίδων. Γι’ αυτό, άλλωστε, κατασκευαστές, µεγάλοι επιχειρηµατικοί και εφοπλιστικοί όµιλοι πήραν το µυστρί στο χέρι και όπου χτίσει χτίσει. Ο σκοπός είναι ιερός: «να προσελκύσει η Ελλάδα τουριστικά κεφάλαια από το εξωτερικό που τώρα στρέφονται σε άλλες χώρες τής Μεσογείου».
Συγκροτήµατα τύπου «Navarino Resort», µε βιτρίνα τα γήπεδα γκολφ και τις παραθεριστικές κατοικίες, βρίσκονται υπό κατασκευή ή προγραµµατίζονται σε ολόκληρη την Ελλάδα.
Σε ρεπορτάζ της «Ελευθεροτυπίας» του περασµένου Σεπτεµβρίου (τίτλος: «Στον αφρό η παραθεριστική κατοικία», 4/9/2006) ο συντάκτης κατέγραφε κοντά στις δέκα επενδύσεις τέτοιου τύπου. Από τις Σπέτσες ώς το Ξυλόκαστρο και από τη Νάξο ώς το Σούνιο, η Ελλάδα περιφράσσεται. Ειδικά η Κρήτη αποδεικνύεται ιδιαίτερα δηµοφιλής για τους µεγαλοεπιχειρηµατίες που θέλουν να επενδύσουν στην κατασκευή παραθεριστικών κατοικιών.
Η πλάκα είναι ότι οι εµπνευστές τού «νέου τύπου τουριστικής ανάπτυξης» επικαλούνται το παράδειγµα της Ισπανίας, όπου πράγµατι τα τελευταία δέκα χρόνια παρατηρήθηκε αλµατώδης αύξηση της οικοδοµικής δραστηριότητας για να ικανοποιηθούν οι βορειοευρωπαίοι που ψάχνουν για µια θέση στον µεσογειακό ήλιο.
Η διαφορά είναι ότι το ισπανικό µοντέλο κατέρρευσε. Τους τελευταίους µήνες, ο διεθνής Τύπος αφιερώνει εκτενή ρεπορτάζ στην καταστροφή τής ισπανικής φύσης από την ανεξέλεγκτη κατασκευαστική δραστηριότητα κατά µήκος των ακτών τής Μεσογείου. Η προοπτική τού κέρδους έθρεψε το φαινόµενο της διαφθοράς σε όλα τα επίπεδα, µε αποτέλεσµα την εισαγωγή ενός νέου όρου για την περιγραφή των ισπανικών ακτών: «Costa del Crime». Η ακτή του εγκλήµατος.
Χαρακτηριστικότερη όλων, η περίπτωση της Μαρµπέλα, του αγαπηµένου θερέτρου τού διεθνούς jet set, για το οποίο η ΓΑΛΕΡΑ είχε φιλοξενήσει εκτενές ρεπορτάζ τον περασµένο Ιούνιο («Το γκολφ της διαφθοράς», του Βασίλη Παπακριβόπουλου). Ισπανικό ψαροχώρι κάποτε, πέρασε στην πλήρη τσιµεντοποίηση, ο τόπος καταστράφηκε και η διαφθορά διέβρωσε όλα τα επίπεδα της τοπικής αυτοδιοίκησης, µε αποτέλεσµα να βρεθούν στη φυλακή δήµαρχοι, υπάλληλοι πολεοδοµίας κ.λπ.
Αλλά, αυτά στην Ελλάδα δεν γίνονται.
