Με την αποκωδικοποίηση του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, που χρονολογείται πριν από δύο χιλιετίες, αναθεωρείται και ξαναγράφεται η ιστορία της τεχνολογίας.
Η μελέτη του, που διενεργείται από ομάδα Ελλήνων και ξένων ερευνητών, επιβεβαιώνει όχι μόνο τις λιγοστές μέχρι τώρα γραπτές μαρτυρίες για τις άριστες γνώσεις των αρχαίων Ελλήνων σχετικά με τις κινήσεις των ουράνιων σωμάτων, αλλά και την ικανότητά τους να εφαρμόζουν τις γνώσεις αυτές σε τεχνολογικές συσκευές, που ακόμη και σήμερα θα δυσκολευόμαστε να κατασκευάσουμε, αναφέρει ο αστρονόμος Ιωάννης Σειραδάκης από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης που συμμετέχει στην «Ομάδα Διερεύνησης του Μηχανισμού των Αντικυθήρων».
Από τα έως σήμερα ερευνητικά δεδομένα προκύπτει ότι ο Μηχανισμός είναι ένα εξαιρετικά πολύπλοκο αστρονομικό όργανο με τουλάχιστον 30 συνεργαζόμενα γρανάζια, η πολυπλοκότητα του οποίου είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν όλων των συσκευών που κατασκευάστηκαν κατά την επόμενη χιλιετία.
Σύμφωνα με τον κ. Σειραδάκη, για την κατασκευή του πρέπει να συνεργάστηκαν δύο μεγαλοφυϊες: ένας άριστος γνώστης και ερευνητής της επιστήμης της Αστρονομίας και ένας ταλαντούχος τεχνίτης με πολύ καλές γνώσεις Μαθηματικών.
Ο Μηχανισμός κατασκευάστηκε κατά το δεύτερο μισό του 2ου π.Χ. αιώνα, πιθανότατα στη Ρόδο όπου την εποχή αυτή ανθούσε η επιστήμη της Αστρονομίας. Στη Ρόδο πέθανε το 120 π.Χ. ο μεγαλύτερος αστρονόμος της αρχαιότητας, ο Ιππαρχος. Εκεί έζησε, επίσης, ο γνωστός Στωικός φιλόσοφος και αστρονόμος Ποσειδώνιος ο Ρόδιος.
Οι προστατευτικές πλάκες του Μηχανισμού είναι γεμάτες με επιγραφές. Μέχρι σήμερα έχουν διαβαστεί περίπου 1.200 εγχάρακτα γράμματα, όλα της ελληνικής αλφαβήτου, τα οποία σχηματίζουν λέξεις και προτάσεις που αναφέρονται σε αστρονομικούς γεωγραφικούς και τεχνικούς όρους. Εδώ κρύβεται ένα εκτεταμένο και αναλυτικό εγχειρίδιο χρήσεως, ένα σημερινό… user s manual.
Εν τούτοις, παρόλο που η ερευνητική εργασία για την αποκωδικοποίηση του Μηχανισμού έχει κινήσει το παγκόσμιο ενδιαφέρον τόσο του επιστημονικού κόσμου όσο και του κοινού, το ερευνητικό πρόγραμμα βρίσκεται «στον αέρα» ελλείψει χρηματοδότησης, αφού για την εξέλιξή του δεν έχει δοθεί ούτε ένα ευρώ από την ελληνική πολιτεία ή από κάποιον φορέα. Το όλο πρόγραμμα χρηματοδοτείται μέχρι τώρα μόνο από το βρετανικό ίδρυμα Leverhulme. Κι όμως για την ολοκλήρωσή του απαιτούνται τουλάχιστον δύο χρόνια ακόμη…
«Ενα εξαιρετικά σημαντικό μέρος της τρέχουσας ερευνητικής μας εργασίας αφορά τις επιγραφές που έχουμε ήδη διαβάσει και τις οποίες ξαναδιαβάζουμε. Τώρα εργαζόμαστε για να βγάλουμε νόημα σχετικά με το τι σημαίνουν αυτές οι επιγραφές για τις αστρονομικές λειτουργίες του Μηχανισμού» λέει ο Ιωάννης Μπιτσάκης, φυσικός του Πανεπιστημίου Αθηνών, ειδικευμένος στην ανάλυση ιστορικών αντικειμένων.
«Σε αυτή τη φάση προσπαθούμε να κατανοήσουμε τι μας λέει ο κατασκευαστής για τη χρήση του μηχανισμού. Σε αυτό αναφέρεται μία από τις ομάδες επιγραφών, ενώ μια άλλη ομάδα περιλαμβάνει καθαρά αστρονομικά κείμενα που, βέβαια, σχετίζονται και αυτά με τη λειτουργία του Μηχανισμού. Η ιστορία των επιγραφών είναι σαν μια βραδυφλεγής βόμβα, αφού δεν έχει αποκαλυφθεί ακόμη το πλήρες νόημά τους σε σχέση με τον σχεδιασμό του οργάνου».
«Εξάλλου, υπάρχει μια σειρά αριθμών τους οποίους δεν έχουμε ταυτίσει ακόμη με αστρονομικά φαινόμενα, ή με τα σχετικά με αυτά μηχανικά του τμήματα. Υπάρχουν πολλοί αριθμοί ορισμένοι εκ των οποίων ταυτίστηκαν, για παράδειγμα ο ΣΚΓ στα αρχαία ελληνικά, δηλαδή ο 223, ο οποίος είναι γνωστός από τους Βαβυλώνιους ως κύκλος των εκλείψεων. Αυτός είναι και ο αριθμός των υποδιαιρέσεων που έχει ο πίσω κάτω δείκτης του Μηχανισμού και ο αριθμός των δοντιών που έχει τουλάχιστον ένα γρανάζι» συνεχίζει ο κ. Μπιτσάκης.
«Ομως, έχουμε και άλλους αριθμούς που πιθανώς σχετίζονται με πλανητικές περιόδους. Ετσι, προσπαθούμε να βγάλουμε κάποιο νόημα γι αυτούς, καθώς και σε ποια φαινόμενα αναφέρονται, δηλαδή τι ακριβώς θα έδειχναν όταν ο Μηχανισμός ήταν σε λειτουργία. Ταυτόχρονα, υπάρχουν και ονόματα πλανητών όπως η Αφροδίτη και ο Ερμής που διαβάσαμε τώρα τελευταία και πιθανώς ο Αρης».
«Επιπλέον υπάρχουν και άλλες επιγραφές οι οποίες δεν έχουν διαβαστεί ακόμη. Για παράδειγμα, σύμβολα και συντομογραφίες πάνω στις κλίμακες του μηχανισμού οι οποίες δεν διαβάζονταν με την πρώτη επεξεργασία, οπότε αυτή τη στιγμή πραγματοποιούμε νέα με την ελπίδα ότι θα μπορέσουμε να διαβάσουμε αυτά τα σύμβολα, τα οποία φαίνονται πολύ σημαντικά για την εξήγηση κάποιων λειτουργιών. Ενα τρίτο μέρος αφορά περίπου 20 μικρά θραύσματα τα οποία περιέχουν χαρακτήρες, μία εκατοντάδα περίπου, οι οποίοι πρέπει να κολλήσουν εν είδει παζλ με τις υπόλοιπες επιγραφές. Πρόκειται για δουλειά εξαιρετικά επίπονη».
«Υποχρέωσή μας είναι η τεράστια βάση των ερευνητικών δεδομένων να είναι στη διάθεση των ερευνητών παγκοσμίως, διότι ένας από τους σκοπούς του προγράμματός μας είναι να προσφέρει σε οποιονδήποτε ερευνητή τη δυνατότητα να μπορεί να βλέπει όλες τις εξωτερικές και εσωτερικές λεπτομέρειες του Μηχανισμού, χωρίς βεβαίως να τον αγγίζει, και να είναι σε θέση να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα» καταλήγει ο κ. Μπιτσάκης.
του Τάσου Σαραντή, ΗΜΕΡΗΣΙΑ 31/3/2007
