Αρχική Απόψεις Συνεντεύξεις Χωρίς άδεια παραμονής, αλλά με δικαιώματα…, Ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Τ. Χάμαρμπεργκ...

Χωρίς άδεια παραμονής, αλλά με δικαιώματα…, Ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Τ. Χάμαρμπεργκ μιλάει στην «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ»

23

 ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 22 Απριλίου 2007


Χωρίς άδεια παραμονής, αλλά με δικαιώματα…
Ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Τ. Χάμαρμπεργκ μιλάει στην «Κ»

Συνέντευξη στη Μαρία Δεληθανάση

«Οι πολιτικοί, αντί να απευθύνονται στα ρατσιστικά και ξενοφοβικά αισθήματα των ψηφοφόρων νομιμοποιώντας την ξενοφοβία και τον ρατσισμό, θα έπρεπε να καλλιεργούν θετικές αξίες. Οχι το μίσος και τον φόβο», λέει σε αποκλειστική συνέντευξή του στην «Κ» ο Σουηδός επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης Τόμας Χάμαρμπεργκ, πρώην γενικός γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας, γ.γ. της οργάνωσης «Σώστε Τα Παιδιά» Σουηδίας και γ.γ. του Διεθνούς Κέντρου Ολαφ Πάλμε· στην Ελλάδα είναι γνωστός για τον αγώνα του κατά του καθεστώτος των συνταγματαρχών.


– Η ξενοφοβία κερδίζει συνεχώς έδαφος στην Ευρώπη. Το κοινωνικό κράτος υποχωρεί, η εργασιακή ανασφάλεια μεγαλώνει. Τι προτείνετε;


– Σε αρκετά κράτη βλέπουμε πολιτικούς να απευθύνονται στα ρατσιστικά και ξενοφοβικά αισθήματα των ψηφοφόρων, νομιμοποιώντας την ξενοφοβία και τον ρατσισμό. Κατά τη γνώμη μου οι πολιτικοί πρέπει να καλλιεργούν θετικές αξίες αντί για μίσος και φόβο. Να διδάσκουν στους πολίτες τα ανθρώπινα δικαιώματα. Επίσης πρέπει να επενδύσουμε περισσότερους πόρους σε πολιτικές που προάγουν την κοινωνική συνοχή. Μεγάλο κομμάτι του ρατσισμού και της ξενοφοβίας οφείλεται στον φόβο κάποιων ανθρώπων ότι απειλείται η κοινωνικο-οικονομική τους κατάσταση.


– Οι Ευρωπαίοι γίνονται όλο και περισσότερο φοβικοί και εχθρικοί απέναντι στους μουσουλμάνους…


– Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας μετά την 11η Σεπτεμβρίου ενθάρρυνε την ανάπτυξη αρνητικών αισθημάτων απέναντί τους. Νομίζω ότι η ισλαμοφοβία είναι από τα σοβαρότερα προβλήματα της Ευρώπης. Πολλοί μουσουλμάνοι αισθάνονται ότι ζουν υπό καθεστώς απειλής. Δυστυχώς αυτό έχει ως συνέπεια την ανάπτυξη φονταμενταλιστικών στοιχείων. Εάν δεν γίνουμε περισσότερο ανεκτικοί και δεν δείξουμε περισσότερο σεβασμό στο Ισλάμ, η μειονότητα των ακραίων φονταμενταλιστών θα μεγαλώνει. Πρόκειται για μια πολύ επικίνδυνη κατάσταση.


Συνοχή και μετανάστες


– Πώς μπορεί να επιτευχθεί η κοινωνική συνοχή στην Ευρώπη, όταν πολλοί μετανάστες είναι παράνομοι;


– Καταρχήν, δεν υπάρχουν παράνομοι άνθρωποι, αλλά άνθρωποι χωρίς νόμιμη άδεια παραμονής. Το «παράνομος» απέχει ελάχιστα από το «εγκληματίας». Είναι άνθρωποι των οποίων η παραμονή στη χώρα διαμονής δεν έχει ακόμη τακτοποιηθεί. Σε ολόκληρη την Ευρώπη υπάρχει η παρανόηση ότι οι άνθρωποι χωρίς άδεια διαμονής δεν έχουν δικαιώματα. Λάθος. Βεβαίως και έχουν. Οταν εργαζόμουν στην Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού είχαμε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με τη δανέζικη κυβέρνηση για τα παιδιά προσφύγων, οι οποίοι δεν είχαν άδεια παραμονής. Το θέμα ήταν εάν η δανέζικη κυβέρνηση είχε υποχρέωση να τους παράσχει σχολική εκπαίδευση. Εμείς είπαμε «Ναι. Τα παιδιά πρέπει να πηγαίνουν σχολείο». Η δανέζικη κυβέρνηση απάντησε ότι «Οχι. Δεν έχουμε τέτοια υποχρέωση. Δεν θα έπρεπε να βρίσκονται εδώ». Εμείς τους απαντήσαμε ότι «από τη στιγμή που βρίσκονται στη χώρα σας, είστε υποχρεωμένοι να τους παράσχετε τα βασικά δικαιώματα». Η Κίνα ή η Ιαπωνία δεν μπορούν να εκπαιδεύσουν ένα παιδί στη Δανία…


– Πιστεύετε ότι σημαντικό μερίδιο της ευθύνης φέρει η παγκοσμιοποίηση;


– Πιστεύω ότι στο θέμα αυτό οι πολιτικοί έχουν διττό καθήκον: Πρώτον, να φροντίσουν ώστε η παγκοσμιοποίηση να μη θυματοποιεί ορισμένες ομάδες. Αυτό συμβαίνει στην Ευρώπη. Δεύτερον, να εξηγήσουν στον κόσμο ότι όλοι μπορούν να ωφεληθούν από την παγκοσμιοποίηση, εάν οι καρποί της κατανεμηθούν δικαιότερα.


Η νομοθεσία


– Ο αριθμός όσων κατορθώνουν να υποβάλλουν αίτημα πολιτικού ασύλου στην Ευρώπη συνεχώς μειώνεται. Μήπως τελικά δεν προστατεύονται τα θύματα διώξεων;


– Υπάρχει κινητικότητα για τον εναρμονισμό της νομοθεσίας στην Ε.Ε. και τη βάση αποτελεί η Σύμβαση της Γενεύης του 1951. Όμως, η Σύμβαση της Γενεύης προβλέπει τα απολύτως ελάχιστα δικαιώματα. Γι’ αυτό επιθυμούμε οι κυβερνήσεις να είναι πιο γενναιόδωρες ως προς την παροχή δικαιωμάτων. Αλλά το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι νόμοι καθεαυτοί. Είναι οι δυνατότητες που έχει κάποιος να υποβάλλει αίτημα ασύλου. Υπάρχουν πρακτικά προβλήματα που δημιουργούν οι κυβερνήσεις (απελαύνουν τους ανθρώπους χωρίς να τους δώσουν την ευκαιρία να υποβάλουν αίτημα ασύλου, δεν τους παρέχουν τις απαραίτητες μεταφραστικές υπηρεσίες κ.λπ.).


– Συμφωνία μεταξύ Ε.Ε. – ΗΠΑ για τα προσωπικά δεδομένα. Μήπως πλήττονται τα ανθρώπινα δικαιώματα;


– Υπάρχει πολύ στενή συνεργασία μεταξύ τους στην ανταλλαγή πληροφοριών και προσωπικών δεδομένων, χωρίς να υπάρχει ο απαραίτητος δημοκρατικός έλεγχος. Την 1η Ιουνίου θα συζητήσουμε διεξοδικά το θέμα. Θα προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε τα κομβικά προβλήματα και να καταλήξουμε σε συστάσεις προς τις κυβερνήσεις. Τα κράτη δίνουν πολύ ευαίσθητες πληροφορίες στη CIA, που είναι η κινητήρια δύναμη αυτής της πολιτικής. Πριν από 10 ημέρες με σταμάτησαν σε αεροδρόμιο της Γαλλίας, διότι δεν είχα μαζί μου το διπλωματικό διαβατήριο, αλλά το απλό. Με κράτησαν 24 ώρες υποβάλλοντάς μου ερωτήσεις, μου πήραν τα δακτυλικά αποτυπώματα, μου έκαναν ιριδοσκόπηση κ.ά., παρά του ότι είμαι πρέσβης. Τι θα συνέβαινε εάν ήμουν απλός πολίτης; Υπάρχει θέμα ελέγχου των ανθρώπων με βάση τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά τους. Βγάζουν ανθρώπους από τις ουρές με βάση την ηλικία, το φύλο, το ύψος, εάν μοιάζουν με Άραβες ή με προερχόμενους από την Άπω Ανατολή. Γενικεύουν. Και ο κίνδυνος από τη δημιουργία φυσιογνωμικών στερεοτύπων είναι μεγάλος.


Ρομά, οι παρίες της Ευρώπης


– Κάποιοι λένε ότι στην Ελλάδα έχουμε μεγαλύτερο πρόβλημα ρατσισμού με τους Ρομά παρά με τους μετανάστες. Μήπως οι Ρομά είναι τελικά το μεγάλο θέμα-ταμπού σε όλη την Ευρώπη;


– Ναι, είναι. Σήμερα ζουν περισσότεροι από 10 εκατ. Ρομά στην Ευρώπη και κατά τη γνώμη μου είναι η ομάδα που υπόκειται στις περισσότερες διακρίσεις. Όλοι οι δείκτες δείχνουν αυτή ακριβώς τη σοβαρότατη περιθωριοποίησή τους. Ούτε τα μισά παιδιά Ρομά δεν πηγαίνουν σχολείο. Και ξέρουμε τι σημαίνει αυτό για τη δυνατότητα εξεύρεσης εργασίας ή επιβίωσης στη σημερινή κοινωνία. Πολλοί είναι αυτοί που δεν τους συμπαθούν. Λένε ότι οι Ρομά είναι κλέφτες και εγκληματίες. Ελάχιστοι πολιτικοί τους υποστηρίζουν. Φυσικά υπάρχουν προβλήματα μέσα στην κοινότητα των Ρομά. Αλλά πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί οι Ρομά είναι καχύποπτοι απέναντι στην υπόλοιπη κοινωνία. Γιατί εξακολουθούν να διαχωρίζουν τους εαυτούς τους από αυτήν. Φαίνεται αυτός να είναι ο μοναδικός τρόπος που έχουν βρει για να αυτοπροστατευθούν. Περισσότερο από μισό εκατομμύριο δολοφονήθηκαν από τους Ναζί και ελάχιστη συζήτηση έγινε μεταπολεμικά για το δικαίωμά τους σε πολεμικές αποζημιώσεις. Νομίζω ότι πρέπει να αισθανόμαστε ντροπή για όσα τους έχουμε κάνει. Υποχρεούμαστε να διορθώσουμε τη ζημιά.

Διαφήμιση
Προηγούμενο άρθροΕθελλοντές δασοπροστασίας Ομηρούπολης: προτάσεις για την αντιπυρική περίοδο
Επόμενο άρθροΔΣ Επιμελητηρίου, ημερήσια διάταξη, 25/4/07