«Επι Ασπαλάθων …»
Είναι καιρός που περνώντας από το Ρεστά το τοπίο με πληγώνει, η αδιαφορία με εξοργίζει, η εκμετάλλευση ακόμα και του μεταφυσικού (βλ. νεκροταφείο) με παγώνει. Αλήθεια πως καταντήσαμε την γενέθλιά «κατακαμένη» Γη μας, μπάζα, καταπατήσεις, άναρχη δόμηση, σκουπιδαριό προς όφελος του Κερδώου Ερμή , «κάνοντας τούμπα στο δίφραγκο». «Μικροί μεγάλοι γίναμε Μαυραγορίτες όλοι» ξεπουλώντας και το τελευταίο κομμάτι γης που μας απόμεινε. Παράλληλα σαλιαρίζουμε υποκριτικά και κατά βάθος συμφεροντολογικά προβάλλοντας το όραμα της ανάπτυξης και της βελτίωσης της ποιότητας της ζωής μας. Μια ανάπτυξη που την ορίζουν η κατανάλωση, οι πολυεθνικές, η διαφήμιση, η Εσπερία, ο θείος Σαμ, το ανικανοποίητο εγώ μας, το εύκολο, το γρήγορο, το εντυπωσιακό, το ρηχό, το ανούσιο, το φτηνό.
Εκεί στο Ρεστά αναζητώντας την αξιοπρέπειά μας κάτω από τα μπάζα που τον στολίζουν έμαθα ότι παλιά ήταν μοναστήρι και σύμφωνα με την παράδοση ιδρύθηκε από το Χιώτη μοναχό Νείλο Καλόγνωμο. Ότι ναός όπως και το όνομα δηλώνει ότι ανήκαν σε καθολική οικογένεια και ότι σύμφωνα με το Ζολώτα το τοπωνύμιο Ρεστάς είναι παραφθορά του οικογενειακού ονόματος Restano ή Restagno και όχι όπως μερικοί νόμιζαν από τη λέξη ρευστά [ τόπος με νερά] . Ότι το πυκνό δάσος από πεύκα που υπήρχε εκεί καταστράφηκε ολότελα κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής αφού η ξυλεία του στάθηκε πολύτιμη καύσιμη ύλη για τους κατοίκους της Χίου. Ότι στο Ρεστά εγκαταστάθηκαν στις αρχές του ΙΘ΄ αιώνα δυο λογιώτατοι και ευλαβέστατοι άνδρες , ο Όσιος Νικηφόρος ο Χίος και ο Αθανάσιος ο Πάριος όπου υπάρχουν και οι τάφοι τους. Ότι εκεί έχει ταφεί και ο Γυμνασιάρχης Ι. Ζολώτας , ο συγγραφέας της ιστορίας της Χίου από την οποία αντλούμε πολύτιμες πληροφορίες. Ότι ο Όσιος Νικηφόρος γεννήθηκε το 1750 στα Καρδάμυλα. Ήταν καλά μορφωμένος και έγινε ιερομόναχος και ηγούμενος της Νέας Μονής. Χρημάτισε δάσκαλος στα Σχολεία της Χώρας και ιεροκήρυκας. Τα τελευταία είκοσι χρόνια της ζωής του έζησε σαν μοναχός στο ναό του Αγ. Γεωργίου στα Ρεστά. Φύτεψε το τοπίο αυτό και όλους τους γύρω λόφους με πεύκα. Ήταν πάρα πολύ προοδευτικός και ακούραστος . Φύτεψε ακόμα χιλιάδες καρποφόρα δέντρα σε όλη τη Χίο, αλλά με το ίδιο του το χέρι και άλλα με τη διδασκαλία του, που έκανε τους άλλους να νιώθουν το καλό να φυτεύουν. Λέγεται ότι μετά την εξομολόγηση έδινε στους πιστούς ποινή το φύτεμα των δέντρων. Πέθανε στα Ρεστά το 1821 η μνήμη του εορτάζεται την Πρωτομαγιά.
Εκεί στο Ρεστά με περικύκλωσε το άρωμα και το χρώμα των ασπαλάθων μικρών αγκαθωτών θάμνων , με ύψος 2 μ. Τα άνθη τους είναι κίτρινα και βγαίνουν ανά 2 ή 4 στις μασχάλες των φύλλων. Τα φύλλα τους είναι μικρά, σύνθετα με τρία φυλλάρια, τριχωτά στην κάτω επιφάνεια και λεία στην επάνω. Από αυτό το φυτό τα ζώα μπορούν να φάνε μόνο τις ανθισμένες κορφές, ενώ οι μέλισσες δεν μπορούν να τρυγήσουν τα άνθη του. Η ρίζα του είναι καλή τροφή για τα κατσίκια του βουνού, που σκάβουν το χώμα και την τρώνε τους καλοκαιρινούς μήνες όταν τα γυμνά βουνά είναι αφιλόξενα και ξερά. Ο Ασπάλαθος μυθολογικά συνδέθηκε με τη μεταθανάτια τιμωρία των αδίκων και ιδιαίτερα του Αριδιαίου. Τον Αριδιαίο , τύραννο μιας πόλης της Παμφυλίας , καθώς και άλλους τυράννους , όταν εξέτισαν στον κάτω κόσμο την καθιερωμένη ποινή που επιβαλλόταν στους αδίκους και ετοιμαζόταν να βγουν στο φως , το στόμιο δεν τους δεχόταν. Τότε άντρες άγριοι και όλο φωτιά που βρισκόταν εκεί, αφού τους βασάνισαν , άρχισαν να τους σέρνουν έξω από το δρόμο και να τους ξεσκίζουν επάνω στα ασπαλάθια, πριν τους ρίξουν στα Τάρταρα. Συνδέεται όμως και με το τελευταίο ποίημα του Σεφέρη «Επι Ασπαλάθων …» το οποίο βασίζεται σε μία περικοπή του Πλάτωνα που αναφέρεται στην τιμωρία του τυράννου Αριδιαίου.
«Ήταν ωραίο το Σούνιο τη μέρα εκείνη του Ευαγγελισμού πάλι με την άνοιξη.
Λιγοστά πράσινα φύλλα γύρω στις σκουριασμένες πέτρες το κόκκινο χώμα και οι ασπάλαθοι, δείχνοντας έτοιμα τα μεγάλα τους βελόνια και τους κίτρινους ανθούς.
Απόμακρα οι αρχαίες κολόνες , χορδές άρπας αντηχούν ακόμη ..
Γαλήνη
– Τι μπορεί να μου θύμισε τον Αρδίαιο εκείνον;
Μια λέξη στου Πλάτωνα θαρρώ, χαμένη στου μυαλού μου τα αυλάκια,
το όνομα του κίτρινου θάμνου δεν άλλαξε από εκείνους τους καιρούς.
Το βράδυ βρήκα την περικοπή :
«τον έδεσαν χειροπόδαρα» μας λέει «τον έριξαν χάμω και τον έγδαραν τον έσυραν παράμερα τον καταξέσκισαν απάνω στους αγκαθερούς ασπαλάθους και πήγαν και τον πέταξαν στα Τάρταρα κουρέλι» .
Έτσι στον κάτω κόσμο πλέρωνε τα κρίματά του ο Παμφύλιος Αριδιαίος ο πανάθλιος Τύραννος .»
Εκεί από το Ρεστά έρχεται το μήνυμα με το δίλημμα για τον τόπο που αγαπάμε και μοιραζόμαστε όλοι εξίσου, ποιο μονοπάτι θα διαλέξουμε του Αριδαίου ή του Οσίου Νικηφόρου;
*Αντί μνημόσυνου για μια μέρα γεμάτη ευαισθησία αλλά και υποκρισία, τη Μέρα Περιβάλλοντος 5 Ιούνη 2007.
Παντελίδης Γιώργης
Διαφήμιση
