Χίλιες και μία… ματιές από τα παιδιά της Βαγδάτης
Έκθεση φωτογραφίας μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου της Άννας Παπούλια στο Μεσογειακό Μουσείο Στοκχόλμης
Συνέντευξη στο Θοδωρή Πυλιώτη
«Τα παιδιά της Βαγδάτης» είναι ο τίτλος της έκθεσης φωτογραφίας της Άννας Παπούλια που συνδιοργανώνουν το Μεσογειακό Μουσείο της Στοκχόλμης και η Ελληνική Πρεσβεία στη Σουηδία. Πρόκειται για φωτογραφίες που τραβήχτηκαν την περίοδο του εμπάργκο, 1999, και δείχνουν με ένα ντοκιμενταρίστικο τρόπο τη ζωή των παιδιών.
Η έκθεση άνοιξε τις πύλες της για το κοινό στις 14 Ιουνίου και θα παραμείνει ανοικτή έως τις 23 Σεπτεμβρίου 2007.
Ερ.: βρεθήκατε στο Ιράκ κα Παπούλια σε μια περίοδο πριν από τον πόλεμο. Σε τι περιβάλλον βρεθήκατε για να κάνετε αυτή τη φωτογράφηση.
Απ.: Όταν έφτασα στη Βαγδάτη ξαφνιάστηκα. Το βλέμμα των Γερμανών, Γάλλων περιέγραφε μια δύσκολη πόλη με πολλά προβλήματα. Όταν πήγα βρήκα μια υπέροχη πόλη, πάρα πολύ καλά οργανωμένη και είδα μέσα από τον κόσμο της ότι υπήρχε πολύ μεγάλη φτώχια. Δηλαδή το μέρος του εμπάργκο φαινόταν πάρα πολύ δυνατά.
Είδα ανθρώπους που προσπάθησαν και κατά τη διάρκεια του εμπάργκο να έχουν μία καθημερινή ζωή, να έχουν φαγητό, το σπίτι τους και μια καθημερινή ζωή.
Ερ.: ένα εμπάργκο επηρεάζει δίχως άλλο και τη ζωή των παιδιών.
Απ.: Πάρα πολύ. Και στην έκθεση μου δείχνω ότι πάρα πολλά παιδιά δουλεύουνε. Το ’99 ήταν πάρα πολλοί από τους ιρακινούς που δεν βρίσκανε δουλειά και έστελναν τα παιδιά τους να κάνουν μικροδουλειές, να βγάζουν ένα χαρτζιλίκι για να μπορεί να ζήσει η οικογένεια.
Ερ.: Πως ξεκίνησε η ιδέα της φωτογράφησης των παιδιών στο Ιράκ;
Απ.: Το επίκεντρο της δουλειάς μου είναι τα παιδιά. Το κάνω σχεδόν 10 χρόνια. Το θέμα μου είναι το παιδί στο περιβάλλον του, σε διάφορες χώρες. Με ενδιαφέρει κοινωνιολογικά, δηλαδή σε κάθε κοινωνία ποιο χώρο έχει το παιδί, τι χώρους έχουν σχεδιάσει μέσα στις πόλεις. Με ενδιαφέρει αυτό το αυθόρμητο του παιδιού, το πώς στήνεται μπροστά στο φακό, το μόνο που ζητάω είναι να έχει καρφωμένο το βλέμμα στο φακό.
Δηλαδή η έρευνά μου είναι όχι τόσο πολύ το ρεπορτάζ, εγώ αυτό που πιο πολύ κάνω είναι το ντοκιμαντέρ γερμανικής σχολής, που παρακολουθώ το θέμα. Πως στήνεται το παιδί μπροστά στο φακό, πως εκφράζεται και αν μπορώ ύστερα να «διαβάσω» τις τυχόν πολιτιστικές διαφορές από Ρωσία, Μογγολία, Ελλάδα, Γαλλία, Γερμανία. Να δω αν διαβάζονται μικρές λεπτομέρειες στις κοινωνικές τάξεις.
Έκθεση φωτογραφίας μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου της Άννας Παπούλια στο Μεσογειακό Μουσείο Στοκχόλμης
Συνέντευξη στο Θοδωρή Πυλιώτη
«Τα παιδιά της Βαγδάτης» είναι ο τίτλος της έκθεσης φωτογραφίας της Άννας Παπούλια που συνδιοργανώνουν το Μεσογειακό Μουσείο της Στοκχόλμης και η Ελληνική Πρεσβεία στη Σουηδία. Πρόκειται για φωτογραφίες που τραβήχτηκαν την περίοδο του εμπάργκο, 1999, και δείχνουν με ένα ντοκιμενταρίστικο τρόπο τη ζωή των παιδιών.
Η έκθεση άνοιξε τις πύλες της για το κοινό στις 14 Ιουνίου και θα παραμείνει ανοικτή έως τις 23 Σεπτεμβρίου 2007.
Ερ.: βρεθήκατε στο Ιράκ κα Παπούλια σε μια περίοδο πριν από τον πόλεμο. Σε τι περιβάλλον βρεθήκατε για να κάνετε αυτή τη φωτογράφηση.
Απ.: Όταν έφτασα στη Βαγδάτη ξαφνιάστηκα. Το βλέμμα των Γερμανών, Γάλλων περιέγραφε μια δύσκολη πόλη με πολλά προβλήματα. Όταν πήγα βρήκα μια υπέροχη πόλη, πάρα πολύ καλά οργανωμένη και είδα μέσα από τον κόσμο της ότι υπήρχε πολύ μεγάλη φτώχια. Δηλαδή το μέρος του εμπάργκο φαινόταν πάρα πολύ δυνατά.
Είδα ανθρώπους που προσπάθησαν και κατά τη διάρκεια του εμπάργκο να έχουν μία καθημερινή ζωή, να έχουν φαγητό, το σπίτι τους και μια καθημερινή ζωή.
Ερ.: ένα εμπάργκο επηρεάζει δίχως άλλο και τη ζωή των παιδιών.
Απ.: Πάρα πολύ. Και στην έκθεση μου δείχνω ότι πάρα πολλά παιδιά δουλεύουνε. Το ’99 ήταν πάρα πολλοί από τους ιρακινούς που δεν βρίσκανε δουλειά και έστελναν τα παιδιά τους να κάνουν μικροδουλειές, να βγάζουν ένα χαρτζιλίκι για να μπορεί να ζήσει η οικογένεια.
Ερ.: Πως ξεκίνησε η ιδέα της φωτογράφησης των παιδιών στο Ιράκ;
Απ.: Το επίκεντρο της δουλειάς μου είναι τα παιδιά. Το κάνω σχεδόν 10 χρόνια. Το θέμα μου είναι το παιδί στο περιβάλλον του, σε διάφορες χώρες. Με ενδιαφέρει κοινωνιολογικά, δηλαδή σε κάθε κοινωνία ποιο χώρο έχει το παιδί, τι χώρους έχουν σχεδιάσει μέσα στις πόλεις. Με ενδιαφέρει αυτό το αυθόρμητο του παιδιού, το πώς στήνεται μπροστά στο φακό, το μόνο που ζητάω είναι να έχει καρφωμένο το βλέμμα στο φακό.
Δηλαδή η έρευνά μου είναι όχι τόσο πολύ το ρεπορτάζ, εγώ αυτό που πιο πολύ κάνω είναι το ντοκιμαντέρ γερμανικής σχολής, που παρακολουθώ το θέμα. Πως στήνεται το παιδί μπροστά στο φακό, πως εκφράζεται και αν μπορώ ύστερα να «διαβάσω» τις τυχόν πολιτιστικές διαφορές από Ρωσία, Μογγολία, Ελλάδα, Γαλλία, Γερμανία. Να δω αν διαβάζονται μικρές λεπτομέρειες στις κοινωνικές τάξεις.
ΕΡ.: από το έργο σας φαίνεται ότι τα παιδιά σας προκαλούν με το βλέμμα τους!
Απ.: Αυτός είναι ο τρόπος που δουλεύω, αυτό που συζητάω. Δουλεύω με μια βαριά φωτογραφική μηχανή που θέλει τον τρίποδα της, έχω ένα φωτισμό και έτσι κάνω ένα ολόκληρο σκηνικό…
Ερ.: οπότε τα παιδιά μπαίνουν μέσα σε ένα ρόλο…
Απ.: ακριβώς, μπαίνουν σε ένα τεχνικό κάδρο και εκείνα διαλέγουν το ρόλο. Εγώ ποτέ δεν κοιτάζω αν θα βγάλω τον απέναντί μου όμορφο ή όχι. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι πως θα στηθούνε τα ίδια τα παιδιά και δεν επεμβαίνω σε αυτό. Δεν με ενδιαφέρει αν θα χαμογελάσουν, αν θα κλαίνε αν θα μου γυρίσουν την πλάτη. Το μόνο που ζητάω είναι να έχουν καρφωμένο το βλέμμα στο φακό.
Και εκεί αρχίζει ο διάλογος ανάμεσα σε μένα και το παιδί.
Ερ.: Είμαστε μπροστά σε αυτή τη φωτογραφία της κοπέλας που την έχετε επιλέξει και στο βιβλίο σας… Θυμόσαστε πως την φωτογραφίσατε;
Απ.: Είχα στήσει στο δρόμο το τεχνικό πλαίσιο μου, και ήταν πάρα πολλά παιδιά. Η κοπέλα ήθελε να δώσει κάπου το μπουκάλι. Της έκανα νόημα να το κρατήσει αφού ήταν μέρος της. Στάθηκε πάρα πολύ περήφανη με αυτό το μπουκάλι, νομίζω ότι είχε νερό. Το κρατάει σαν να είναι μωρό, σαν να ήταν κάτι πάρα πολύ σημαντικό.
…Όπως και το παιδί που κρατά την τάβλα και πουλά το ψωμί. Εκείνος ήταν τόσο περήφανος που τον έβγαλα με το ψωμί του, που πουλάει στη λαϊκή. Μου είναι αξέχαστο το βλέμμα του και το αίσθημα που μου έδωσε. Νομίζω πιο όμορφο πράγμα δεν έχω γυρίσει!
Μου δώσανε πολλά τα παιδιά. Με μάθανε πολλά. Θέλω να συνεχίσω ιδιαίτερα σε χώρες που είναι δύσκολες, που έχουν πόλεμο, εμπάργκο. Νομίζω ότι είναι ευθύνη μας να πηγαίνουμε και να δίνουμε ψυχολογική βοήθεια σε αυτούς τους ανθρώπους. Όχι μόνο οικονομική. Τα παιδιά ιδιαίτερα χρειάζονται τις στιγμές αυτές, να νιώθουν ότι αξίζουνε.
Ερ.: η Σουηδία έχει ένα μεγάλο αριθμό μεταναστών, η δε Ελλάδα επίσης έχει πολλούς ομογενείς. Το μήνυμα της έκθεσης που φτάνει σε μένα είναι ότι πρέπει να δούμε αλλιώς τους μετανάστες, να καταλάβουμε ότι έχουν πατρίδα, παιδιά τα οποία θέλουν να ζήσουν στην πατρίδα τους….
Απ.: Ναι, αυτός είναι και ο στόχος που τώρα 8 χρόνια αργότερα δείχνουν την έκθεση στο Μουσείο. Είναι πολύ σπουδαίο που δεχτήκανε αυτή την έκθεση. Έχουν φύγει 1 αν όχι 2 εκατομμύρια παιδιά (υπάρχουν δύο διαφορετικές πηγές και θέλει έρευνα) που δρουν έξω από τη χώρα χωρίς να το έχουν αποφασίσει τα ίδια. Όχι μόνο η οικονομική δυσκολία αλλά και η ψυχολογική ανάγκη τα κάνει να ζουν έξω από τη χώρα.
Και νομίζω ότι όλοι, όλη η Ευρώπη, πρέπει να βοηθήσουμε να φτιαχτεί η κατάσταση στο Ιράκ και να μπορούν να ξαναγυρίσουν. Και είναι δικιά μας ευθύνη αυτό…
Ερ.: μας δώσατε μια πολύ σημαντική πληροφορία. Ότι από το πώς στέκονται τα παιδιά μπροστά στο φακό βγαίνουν διάφορα συμπεράσματα ακόμα και για την κοινωνική τους θέση. Θα θέλατε να μας δώσετε ορισμένα παραδείγματα από τα παιδιά του Ιράκ.
Απ.: σε αυτό θέλω να είμαι πολύ προσεκτική, γιατί είναι ακόμα στην αρχή. Νομίζω ότι αν συνεχίσω και σε άλλες χώρες θα δειχτεί αν διαβάζονται λεπτομέρειες.
Εγώ νομίζω ότι σε αυτές τις φωτογραφίες με παιδιά όπου είναι από μια κάπως καλύτερη συνοικία, που φαινόταν ότι είχαν πιο πολλά χρήματα μάλλον θα ήταν και πιο κοντά στο τότε σύστημα του Σαντάμ, ποζάρουν με άλλο τρόπο. Η στάση του σώματος είναι πιο όρθια. Τα παιδιά που έχω φωτογραφίσει στο κεντρικό δρόμο είναι πιο σεμνά, υπάρχει κάτι πιο σιωπηλό, κάτι πιο ντροπαλό νομίζω…
Ερ.: σε αντίθεση με αυτές τις φωτογραφίες που είναι στο ποτάμι όπου δείχνει και μια… μαγκιά θα έλεγα!
Απ.: ναι και μια μαγκιά, ήταν ένας χώρος που πήγαιναν καλοντυμένοι. Ή στο τζαμί όπου αυτό που μπορείτε να παρατηρήσετε είναι ότι τα πιο πολλά παιδιά είναι πολύ χαρούμενα , σαν να έχουν κάποιο στόχο. Είναι μια χαρά που δεν φαίνεται τόσο στις άλλες φωτογραφίες.
Είναι όμως λεπτές ακόμα οι έρευνες, αλλά νομίζω πως μέσα από τις φωτογραφίες μπορεί να διαβαστεί.
Ερ.: επόμενος στόχος της δουλειάς σας;
Απ.: η Κύπρος! Είχα πάει πέρυσι το Δεκέμβρη και έκανε μια μελέτη πάνω στα παιδιά στην παλιά πόλη όπου είναι κυρίως πρόσφυγες. Τώρα δίνω επίσης και στα παιδιά τη δυνατότητα να εκφράζονται μέσα από φωτογραφίες.
Η εικόνα δίνει σε κάθε ηλικία το χώρο και την αξία να εκφραστεί, και αυτό πάλι είναι κάτι καινούργιο που αλλάζει και νομίζω την κοινωνία. Visual of thing.
Τα παιδιά αντιμετωπίζουν πάρα πολλά μέσα στο περιβάλλον που ζούνε. Και δίνοντάς τους φωτογραφικές μηχανές μπορούν πολύ καλά να πάρουν το κάδρο και να βγάλουν φωτογραφίες.
Το είχα κάνει πριν 2 χρόνια στο νησί στα Γιάννενα και έμεινα έκπληκτη με την ποιότητας της φωτογραφίας που έβγαλαν τα παιδιά!
Λίγα λόγια για τη φωτογράφο
Απ.: Ναι, αυτός είναι και ο στόχος που τώρα 8 χρόνια αργότερα δείχνουν την έκθεση στο Μουσείο. Είναι πολύ σπουδαίο που δεχτήκανε αυτή την έκθεση. Έχουν φύγει 1 αν όχι 2 εκατομμύρια παιδιά (υπάρχουν δύο διαφορετικές πηγές και θέλει έρευνα) που δρουν έξω από τη χώρα χωρίς να το έχουν αποφασίσει τα ίδια. Όχι μόνο η οικονομική δυσκολία αλλά και η ψυχολογική ανάγκη τα κάνει να ζουν έξω από τη χώρα.
Και νομίζω ότι όλοι, όλη η Ευρώπη, πρέπει να βοηθήσουμε να φτιαχτεί η κατάσταση στο Ιράκ και να μπορούν να ξαναγυρίσουν. Και είναι δικιά μας ευθύνη αυτό…
Ερ.: μας δώσατε μια πολύ σημαντική πληροφορία. Ότι από το πώς στέκονται τα παιδιά μπροστά στο φακό βγαίνουν διάφορα συμπεράσματα ακόμα και για την κοινωνική τους θέση. Θα θέλατε να μας δώσετε ορισμένα παραδείγματα από τα παιδιά του Ιράκ.
Απ.: σε αυτό θέλω να είμαι πολύ προσεκτική, γιατί είναι ακόμα στην αρχή. Νομίζω ότι αν συνεχίσω και σε άλλες χώρες θα δειχτεί αν διαβάζονται λεπτομέρειες.
Εγώ νομίζω ότι σε αυτές τις φωτογραφίες με παιδιά όπου είναι από μια κάπως καλύτερη συνοικία, που φαινόταν ότι είχαν πιο πολλά χρήματα μάλλον θα ήταν και πιο κοντά στο τότε σύστημα του Σαντάμ, ποζάρουν με άλλο τρόπο. Η στάση του σώματος είναι πιο όρθια. Τα παιδιά που έχω φωτογραφίσει στο κεντρικό δρόμο είναι πιο σεμνά, υπάρχει κάτι πιο σιωπηλό, κάτι πιο ντροπαλό νομίζω…
Ερ.: σε αντίθεση με αυτές τις φωτογραφίες που είναι στο ποτάμι όπου δείχνει και μια… μαγκιά θα έλεγα!
Απ.: ναι και μια μαγκιά, ήταν ένας χώρος που πήγαιναν καλοντυμένοι. Ή στο τζαμί όπου αυτό που μπορείτε να παρατηρήσετε είναι ότι τα πιο πολλά παιδιά είναι πολύ χαρούμενα , σαν να έχουν κάποιο στόχο. Είναι μια χαρά που δεν φαίνεται τόσο στις άλλες φωτογραφίες.
Είναι όμως λεπτές ακόμα οι έρευνες, αλλά νομίζω πως μέσα από τις φωτογραφίες μπορεί να διαβαστεί.
Ερ.: επόμενος στόχος της δουλειάς σας;
Απ.: η Κύπρος! Είχα πάει πέρυσι το Δεκέμβρη και έκανε μια μελέτη πάνω στα παιδιά στην παλιά πόλη όπου είναι κυρίως πρόσφυγες. Τώρα δίνω επίσης και στα παιδιά τη δυνατότητα να εκφράζονται μέσα από φωτογραφίες.
Η εικόνα δίνει σε κάθε ηλικία το χώρο και την αξία να εκφραστεί, και αυτό πάλι είναι κάτι καινούργιο που αλλάζει και νομίζω την κοινωνία. Visual of thing.
Τα παιδιά αντιμετωπίζουν πάρα πολλά μέσα στο περιβάλλον που ζούνε. Και δίνοντάς τους φωτογραφικές μηχανές μπορούν πολύ καλά να πάρουν το κάδρο και να βγάλουν φωτογραφίες.
Το είχα κάνει πριν 2 χρόνια στο νησί στα Γιάννενα και έμεινα έκπληκτη με την ποιότητας της φωτογραφίας που έβγαλαν τα παιδιά!
Λίγα λόγια για τη φωτογράφο
Η Αννα Παπούλια γεννήθηκε μεγάλωσε στη Γερμανία. Πατέρας της είναι ο σημερινός Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας. Στο επίκεντρο των φωτογραφικών της εργασιών βρίσκονται ντοκιμαντέρ διαρκείας, στα οποία η προσοχή της εστιάζεται στον άνθρωπο και το άμεσο περιβάλλον του. Για τις εργασίες της ταξίδεψε μεταξύ άλλων σε Σοβιετική Ένωση, Μογγολία, Κίνα, Ιράκ και Ελλάδα.
Διαφήμιση
