Παντελής Κρομμύδας: Η Βιβλιοδεσία θέλει χρόνο, ταλέντο και μεράκι!

Ο  Κάμπος της Χίου κατοικία και περιβάλλον στον καιρό της ακμής
 «Τελειώνοντας την σχολή βιβλιοδεσίας πριν καμιά δεκαριά χρόνια περίπου, έβαλα σκοπό να κάνω κάποιες καλές βιβλιοδεσίες. Σκέφτηκα να διαλέξω ένα βιβλίο Χιώτικου ενδιαφέροντος, με μακρινό σκοπό να γίνει μια έκθεση κάποια στιγμή, για να έχω κίνητρο να κάνω κάποιες καλές βιβλιοδεσίες. Διάλεξα το βιβλίο «Ο Κάμπος της Χίου κατοικία και περιβάλλον στον καιρό της ακμής», επειδή εκείνη την περίοδο δεν υπήρχε άλλο βιβλίο Χιώτικου ενδιαφέροντος που να είναι μάλιστα τόσο περιποιημένη η έκδοσή του.  Το βιβλίο αυτό περιέχει φωτογραφίες και το θέμα του είναι τέτοιο που σου δίνει ερεθίσματα να κάνεις κάποιες μακέτες. Μπορεί να υπήρχαν κι άλλα βιβλία για τη Χίο, που δεν είχαν όμως  μέσα φωτογραφικό υλικό και είχαν περιορισμένες πιθανότητες να κάνεις μακέτες. Σίγουρα  το θέμα του βιβλίου που διάλεξα αυτού καθ’ αυτού που είναι ο Κάμπος της Χίου είναι ό,τι ωραιότερο έχει να δείξει το νησί και έχει και πλούσιο υλικό και ερεθίσματα. Η αλήθεια είναι ότι είχα κάνει και μια εργασία στα πλαίσια του μαθήματος οπτικοακουστικά μέσα, στα ΤΕΙ βιβλιοθηκονομίας που είχα σπουδάσει και είχα κάποιου είδους πληροφορίες για τον Κάμπο, καθώς και φωτογραφικό υλικό».

15 διαφορετικές βιβλιοδεσίες για 1 βιβλίο
«Είναι κάτι που συνηθίζεται στην βιβλιοδεσία. Δηλαδή ο Βαρλάμος ο χαράκτης που μας έκανε μάθημα στη σχολή, θεωρούσε ότι πρέπει να καταλήγουμε σε μια μακέτα που θα είναι αυτή που μας εκφράζει. Ο Ανδρέας ο Γανιάρης ο βιβλιοδέτης που ήταν στη σχολή είχε κάνει αρκετές εκθέσεις, σ’ αυτό το στυλ. Δηλαδή να επιλέγει ένα βιβλίο και να το ντύνει με διαφορετικούς τρόπους και μακέτες. Εμένα μου βγήκαν 15. Θα μπορούσε να είναι περισσότερα, θα μπορούσε να είναι λιγότερα. Κάποια είναι παρόμοια. Άλλα είναι με υφάσματα, που τα έχω επιχρωματήσει ο ίδιος κι έτσι δίνει μια αίσθηση του Κάμπου, της θυμιανούσικης πέτρας, των τοίχων, των αρχοντικών.
Κάποιες φορές γίνονταν διεθνής εκθέσεις, όπου αναλάμβανε μια χώρα κι έστελνε ένα βιβλίο σε όλους όσους ενδιαφέρονται ανά τον κόσμο και γινόταν μια έκθεση με 200 για παράδειγμα βιβλιοδέτες.  Εκεί έβλεπες ομοιότητες και διαφορές. Δηλαδή μπορεί κάποιος βιβλιοδέτης από τον Καναδά να είχε σχεδόν την ίδια μακέτα με κάποιον από την Ελλάδα. Έχω πάρει και εγώ μέρος σε τέτοιες εκθέσεις. Είναι πιο ενδιαφέρον, συγκριτικά με άλλες παγκόσμιες εκθέσεις στις οποίες ο καθένας πάει με βιβλίο δικής του επιλογής. Εκεί βλέπεις μια μεγαλύτερη ποικιλομορφία, αλλά δεν βλέπεις το πώς το σκέφτεται ο καθένας».

Διαδικασία που θέλει χρόνο, ταλέντο, μεράκι
«Το ελάχιστο που μπορείς να κάνεις για ένα δερμάτινο, δερματόδετο βιβλίο για παράδειγμα είναι δύο εβδομάδες. Βέβαια 2 εβδομάδες δεν δουλεύεις μόνο το βιβλίο. Θα πρέπει να μείνει 2 εβδομάδες στην πρέσα πριν ραφτεί, θα πρέπει κάθε φορά που κολλάς κάτι να το αφήνεις να στεγνώνει… Δηλαδή όταν το ντύσεις με το δέρμα πρέπει να το αφήσεις μια ολόκληρη μέρα με το δέρμα και περιμένεις  να στεγνώσει. Έπειτα πρέπει να το ανοίξεις και να φοδράρεις από μέσα. Πριν φοδράρεις τα εσώφυλλα,  πρέπει να μείνει πάλι μια μέρα για να στεγνώσει, να κολληθούν τα εσώφυλλα, να μείνει άλλη μια μέρα πάλι και λοιπά. Χρειάζονται συγκεκριμένα εργαλεία. Τώρα όσον αφορά τη μακέτα…εξαρτάται τη μακέτα. Για παράδειγμα εγώ ένα βιβλίο που έχω και το τελείωσα 2-3 μέρες πριν την έκθεση που είναι με χρύσωμα που απεικονίζει αφαιρετικά πάντα για 4 μέρες δούλευα μόνο τη μακέτα, το να το σχεδιάσω και να το τελειώσω. Πέρα από το ότι είναι κάτι που δεν μπορεί να το κάνει ο καθένας, είναι και οι ώρες της δουλειάς πολλές».

Θετικά τα σχόλια του κόσμου
«Ο κόσμος είναι προσκολλημένος στο κλασικό ύφος και στυλ βιβλίου. Σ’ αυτό με τα εξογκώματα στη ράχη, με τις δερμάτινες γωνιές και ένα χαρτί συνήθως μαρμαρόκολα. Με λίγα λόγια  είναι προσκολλημένος σε αυτά τα παλιά βιβλία που ξέρουμε και βλέπουμε συνήθως στην βιβλιοθήκη. Αυτό τους αρέσει συνήθως πιο πολύ. Είναι λίγο διστακτικοί μπροστά σε βιβλία όπως αυτά που έχω στην έκθεση και είναι πιο μοντέρνα. Σε αυτά δηλαδή που η βιβλιοδεσία τους και οι μακέτες τους είναι μοντέρνες σχετικά. Είναι διστακτικοί, αλλά τους αρέσει. Τα σχόλια που έχω ακούσει από όσους έχουν δει την έκθεση είναι πολύ θετικά. Είναι βέβαια κάτι εντελώς διαφορετικό από ένα κλασικό βιβλίο. Δηλαδή για παράδειγμα θα μπορούσα να πωλούσα πολύ ευκολότερα αν είχα την ιστορία του Ζολώτα της Χίου και την είχα με πολύ αυστηρό και κλασικό στυλ».

Αναλόγως  το «δέσιμο» πάει και η τιμή
«Οι τιμές ξεκινούν από τα πολύ απλά βιβλία που έχουν 22 ευρώ ο τόμος. Από εκεί και πέρα αρχίζουν να αναβαίνουν οι τιμές. Υπάρχει το δερματόδετο που ξεκινάει από 65 ευρώ. Τα βιβλία στην έκθεση ξεκινούν από 300 ευρώ και φτάνουν μέχρι και 750 ευρώ κάποια, γιατί έχεις μια άποψη καλλιτεχνική με τη μακέτα. Είναι κάτι που το δούλεψες συγκεκριμένα για την έκθεση. Δηλαδή το ίδιο βιβλίο, αν ερχόταν να στο παραγγείλουν μπορεί να μη στοίχιζε τόσο αλλά λιγότερα.  Επίσης, το βιβλίο για τον Κάμπο έχει εξαντληθεί, που σημαίνει ότι έχει και κάποια συλλεκτική αξία. Τα πράγματα είναι λίγο αυθαίρετα στις τιμές. Κάποιος μπορεί να δει το βιβλίο και να σου πει είσαι τρελός που το πουλάς τόσο φτηνά και άλλος να σου πει είσαι τρελός που το πουλάς τόσο ακριβά. Απλά εσύ ζυγίζεις κάποια πράγματα και το εκτιμάς. Κάποια που πωλούνται 600  και 700 παρακαλάω να μην πουληθούνε για να τα κρατήσω. Είναι λίγο περίεργα τα πράγματα με τις κοστολογήσεις. Όπως συμβαίνει και μ΄ έναν πίνακα ζωγραφικής ας πούμε. Ο κόσμος πάντως δεν έχει συνηθίσει να δίνει τόσα χρήματα για μια βιβλιοδεσία. Πολύ ευκολότερα θα έδινε ίσως και περισσότερα για έναν πίνακα».

«Κόλλησε» από τον πατέρα του
«Εγώ κόλλησα το «μικρόβιο» από τον πατέρα μου που ήταν κι εκείνος βιβλιοδέτης. Τον έβλεπα που δούλευε, έβλεπα στο σπίτι στολισμένα βιβλία, είχα κάποια ερεθίσματα. Αν και εδώ που τα λέμε το βιβλίο, η βιβλιοδεσία δεν είναι για να στολίζεται, είναι για συντηρεί πρωταρχικά το βιβλίο και να μπαίνει στη βιβλιοθήκη. Είναι όμως και κάποια που είναι κρίμα να μην τα βάζεις να φαίνονται. Μετέπειτα πήγα στη σχολή βιβλιοδεσίας του ΟΜΕΧ, είχαμε πολύ καλούς καθηγητές εκεί, τη Φρόσω τη Γανιάρη που μας έκανε το τεχνικό μέρος της βιβλιοδεσίας, τον Ανδρέα τον Γανιάρη που είχε μια εμπειρία για την βιβλιοδεσία, την αισθητική της κτλ, και βέβαια τον Ανδρέα Βαρλάμο τον χαράκτη, που μας είχε έκανε την αισθητική και την μακέτα, ο οποίος είχε σπουδάσει Καλών Τεχνών εδώ στην Ελλάδα και μετά πήγε Γαλλία και σπούδασε ειδικά για το στήσιμο ενός βιβλίου. Δηλαδή πράγματα που τα ξέρουν πολύ λίγοι στην Ελλάδα. Τι αποστάσεις πρέπει να έχουν τα γράμματα μεταξύ τους, τι περιθώρια πρέπει να έχουν τα βιβλία και άλλα πολλά . . .Αυθεντία ο Βαρλάμος σε όλα αυτά».

Απαραίτητα στοιχεία για μια πετυχημένη βιβλιοδεσία
«Ένα βιβλιοδετημένο βιβλίο δεν μπορεί να έχει την ίδια διακόσμιση που έχει ένα βιβλίο από το εμπόριο στο εξώφυλλό του, που πρέπει να μπει σε μια βιτρίνα να τραβήξει το μάτι και να κάνει τον άλλο να το αγοράσει μόνο και μόνο από το εξώφυλλο. Σ’ ένα βιβλιοδετημένο βιβλίο, προσπαθείς να αποδώσεις με όσο πιο απλά και λιτά μέσα γίνεται και διακοσμητικά στοιχεία το περιεχόμενο του βιβλίου. Γι αυτό δεν βλέπουμε πολύ λεπτομερείς περιγραφές και πολλά εντυπωσιακά στοιχεία. Είναι όσο πιο απλά γίνεται.
Στην συγκεκριμένη έκθεση εμένα μου αρέσει πιο πολύ ένα βιβλίο που έχει σκέτο ύφασμα κι επειδή είναι τα χρώματά του και οι πινελιές τέτοιες που θυμίζουν πολύ Κάμπο, νομίζω είναι από τα πιο πετυχημένα. Για να κάνεις ένα ωραία δεμένο βιβλίο είναι συνδυασμός του τι θα κατεβάσει το κεφάλι σου που λένε, με την ικανότητα που έχεις να το αναπαραστήσεις, στο ύφασμα, στο δέρμα, στο χαρτί…»

Αν βρει χρόνο θα ξανακάνει έκθεση
«Καλό θα ήταν να μπορέσω να ξανακάνω μια έκθεση. Το λέω έτσι γιατί τα περισσότερα βιβλία της έκθεσης τα έκανα πριν ξεκινήσω να δουλεύω επαγγελματικά, ‘Όταν σε κυνηγά η δουλειά και η καθημερινότητα, καταλαβαίνεται ότι  είναι δύσκολα τα πράγματα. Η βιβλιοδεσία θέλει ηρεμία, ησυχία και χρόνο.
Εγώ για να ξεκινήσω την έκθεση σταμάτησα να δουλεύω 2 εβδομάδες για να οργανωθώ, καθώς και να τελειώσω 2 βιβλία στα οποία επέμενε μόνο η διακόσμιση. Η διαδικασία είναι χρονοβόρα και δεν μπορείς να σταματήσεις να δουλεύεις ανά πάσα ώρα. Καλό είναι κάποια στιγμή να μπορέσουμε πάλι να κάνουμε. Είναι χόμπι. Άλλωστε αν δεν σ αρέσει αυτό που κάνεις δεν θα το κάνεις καλά. Στα περισσότερα επαγγέλματα ισχύει αυτό, αλλά ίσως στο δικό μου ένα παραπάνω».