Τρίτη, 16 Ιουνίου 2009
Λάμπρος Καραγεώργος
Σημαντική διαρροή σπουδαστών παρατηρείται κάθε χρόνο από τις Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού (ΑΕΝ). Από τα στοιχεία του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας, Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής που παρουσιάζει σήμερα η «Ν» προκύπτει ότι ένας σημαντικός αριθμός σπουδαστών των ΑΕΝ αποχωρεί από τις Ακαδημίες πολύ πριν από το τέλος των σπουδών του, εντείνοντας εν τέλει το έλλειμμα που παρατηρείται στη στελέχωση του ελληνόκτητου και υπό ελληνική σημαία στόλου.
Υπολογίζεται ότι ο ελληνόκτητος στόλος θα μπορούσε να καλύψει πλήρως τις ανάγκες του σε πλοιάρχους και μηχανικούς εάν κάθε χρόνο για την επόμενη 10ετία, ο αριθμός των πτυχιούχων έφθανε τους 2.000 σπουδαστές. Ειδικά για τα υπό ελληνική σημαία πλοία απαιτούνται περί τους 1.200, προκειμένου να υπάρχει και μία ισορροπία στην προσφορά και τη ζήτηση.
Ωστόσο όπως προκύπτει από τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το ΥΕΝΑΝΠ, την τελευταία δεκαετία (από το σπουδαστικό έτος 1999-2000 μέχρι και το έτος 2008-2009) εισήλθαν στις ΑΕΝ 6.781 πλοίαρχοι και 4.201 μηχανικοί. Το ίδιο διάστημα απεφοίτησαν 3.893 πλοίαρχοι 2.509 μηχανικοί.
Κατ΄ έτος ο αριθμός των εισακτέων κυμαινόταν από 700 έως 1.300 πλοιάρχους και μηχανικούς και ο αριθμός των αποφοίτων από 470-750. Ειδικότερα για να παρακολουθήσουμε καλύτερα την εκπαιδευτική πορεία των σπουδαστών θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι οι σπουδές διαρκούν τέσσερα χρόνια κατ΄ ελάχιστο συμπεριλαμβανομένων των δυο εξαμήνων που οι σπουδαστές πραγματοποιούν εκπαιδευτικά ταξίδια.
Παρακολουθώντας τα δεδομένα, τα συμπεράσματα που προκύπτουν προκαλούν προβληματισμό για την ελκυστικότητα του ναυτικού επαγγέλματος, τουλάχιστον έτσι όπως το γνωρίζουν οι σπουδαστές μέσω των σχολών και των δυο ταξιδιών. Το σπουδαστικό έτος 1999-2000 ο αριθμός των εισακτέων στις ΑΕΝ έφθασαν τους 461 πλοιάρχους και 340 μηχανικούς. Το σπουδαστικό έτος 2002-2003 έλαβαν τελικά πτυχίο 349 πλοίαρχοι και 252 σπουδαστές.
Αντίστοιχα το σπουδαστικό έτος 2000-2001 εισήχθησαν στις σχολές 379 πλοίαρχοι και 217 μηχανικοί. Υστερα από τέσσερα έτη το σπουδαστικό έτος 2003-2004 έλαβαν πτυχίο 297 πλοίαρχοι και 222 μηχανικοί. Ανάλογη και μάλλον χειρότερη είναι η εικόνα των επόμενων ετών όπου παρατηρείται και σημαντική αύξηση των εισαγόμενων στις σχολές. Η διαρροή σπουδαστών οφείλεται όπως εκτιμούν ναυτιλιακοί κύκλοι σε διάφορους παράγοντες:
– Ένας αριθμός σπουδαστών διαπιστώνει στη διάρκεια της φοίτησης ότι δεν ταιριάζει για το συγκεκριμένο επάγγελμα. Δεν είναι ίσως τυχαίο ότι πολλοί λαμβάνουν την απόφαση να αποχωρήσουν από τις Ακαδημίες στη διάρκεια του πρώτου εκπαιδευτικού ταξιδιού το οποίο πραγματοποιείται μεταξύ του πρώτου και δεύτερου διδακτικού εξαμήνου.
– Επίσης ένα αριθμός διαρροών αποδίδεται στο γεγονός ότι ορισμένοι σπουδαστές εγγράφονται στις σχολές μόνο για λόγους αναβολής ή άλλους κατά τον επόμενο χρόνο. Ένα μέρος της παρατηρούμενης διαρροής οφείλεται στις γυναίκες-σπουδάστριες που αποχωρούν καθώς θεωρούν ότι τελικά οι δυσκολίες είναι πολύ περισσότερες από ό,τι ίσως αρχικά υπολόγιζαν
– Τέλος ένα ποσοστό διαρροής μπορεί να αποδοθεί στις συνθήκες που βιώνουν οι σπουδαστές τόσο στις σχολές όσο και στη διάρκεια των ταξιδιών καθώς οι ιδιομορφίες του ναυτικού επαγγέλματος είναι δεδομένες.
Πάντως τα τελευταία χρόνια οι συνθήκες διαβίωσης στα πλοία έχουν βελτιωθεί σημαντικά ενώ σημαντικές είναι και οι προσπάθειες για βελτίωση των συνθηκών εργασίας επί των πλοίων με την υλοποίηση διεθνών συμβάσεων.
Υψηλές απολαβές
Από την άλλη πλευρά με δεδομένη την έλλειψη σε ικανό ανθρώπινο δυναμικό που αντιμετωπίζει όχι μόνο η ελληνική και ελληνόκτητη αλλά η παγκόσμια ναυτιλία, το ναυτικό επάγγελμα θεωρείται ότι έχει πολύ καλές προοπτικές απασχόλησης και ικανοποιητικές αμοιβές, οι οποίες υπερκαλύπτουν ενδεχομένως τις εγγενείς δυσκολίες του επαγγέλματος. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ο νέος που θα επιλέξει τη σταδιοδρομία στη θάλασσα δεν πρέπει να υπολογίζει μόνο την «ελληνική» αγορά απασχόλησης καθώς το ναυτικό επάγγελμα είναι ίσως το πιο «παγκοσμιοποιημένο» εδώ και αρκετές δεκαετίες.
Η έλλειψη ναυτικών αποτελεί το υπ’ αριθμό ένα πρόβλημα όχι μόνο της ελληνικής ναυτιλίας, όπως δήλωσε πρόσφατα ο πρόεδρος της Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών Θεόδωρος Βενιάμης, αλλά και της παγκόσμιας.
Σύμφωνα με μελέτη της εταιρείας συμβούλων Drewry Shipping το έλλειμμα σε αξιωματικούς στον παγκόσμιο στόλο θα ανέλθει στους 42.700 μέχρι το 2013.
Στην κάλυψη του ελλείμματος σε ανθρώπινο δυναμικό στη ναυτιλία εντάσσονται οι πρωτοβουλίες που σχεδιάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση με ειδικές καμπάνιες.
Η γενιά των 3.000 ευρώ και άνω
Στη χώρα μας η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών και το Ναυτικό Επιμελητήριο σχεδίασαν και για φέτος ειδική καμπάνια με κεντρικό σύνθημα: «Tη γενιά των 700 ευρώ τη γνωρίζεις. Καιρός να γνωρίσεις και τη γενιά των 3.000 ευρώ και άνω ως αξιωματικός του Εμπορικού Ναυτικού».
Στο ενημερωτικό φυλλάδιο που διανεμήθηκε σε όλα τα Λύκεια της χώρας αναφέρονται αναλυτικά οι απολαβές των αξιωματικών του Εμπορικού Ναυτικού (πρώτος μισθός 4.000 ευρώ και ανώτατος 10.000 ευρώ τουλάχιστον) ενώ σημαντικές είναι οι πληροφορίες που παρέχει για τις συνθήκες ζωής στα σύγχρονα εμπορικά πλοία. Τις επόμενες ημέρες αναμένεται σύμφωνα με πληροφορίες να «τρέξει» μία ακόμη καμπάνια από την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών.
