Αρχική Απόψεις Aρθρα Κώστας Προμπονάς: Ανοιχτή επιστολή για την επιχειρούμενη ιχθυοκαλλιέργεια στη νότια Χίο

Κώστας Προμπονάς: Ανοιχτή επιστολή για την επιχειρούμενη ιχθυοκαλλιέργεια στη νότια Χίο

54

 ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΤΟΝ ΝΟΜΑΡΧΗ ΧΙΟΥ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕΝΗ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗ ΝΟΤΙΑ ΧΙΟ

 

 

Αξιότιμε Κύριε Νομάρχα, η επιστολή αφορά την καταγγελία μιας παράνομης πρακτικής εκ μέρους μιας εταιρίας ιχθυοκαλλιέργειας και μιας βαθιά ανορθολογικής απόφασης εκ μέρους της απελθούσης αρχής του πάλαι ποτέ Δήμου Μαστιχοχωρίων, μιας απόφασης που σήμερα, 10/8/11, πληροφορήθηκα ότι ελέγχεται και ως προϊόν διαπλοκής αφού η απόφαση ελήφθη κυριολεκτικά λίγες ώρες πριν παραδώσει η προηγούμενη Δημοτική Αρχή στον διευρυμένο Καλλικρατικό Δήμο.

Αγαπητέ Κύριε Νομάρχα, έχετε κερδίσει δικαίως τον έπαινο Δήμου και σοφιστών για την αφοσίωση στα καθήκοντά σας και για το όραμά σας προκειμένου να επιπλεύσει η Χίος απ’ την οικονομική κρίση, μια προσπάθεια τόσο σύνθετη, που απαιτεί συντονισμό, συναντίληψη, κοινή δράση και κατά το δυνατόν, λιγότερα ανοιχτά μέτωπα. Σ’ αυτό το πλαίσιο, κατά το οποίο δεν έχουμε την πολυτέλεια να χαθεί ούτε μια ευκαιρία ανάπτυξης για το νησί, δεν χωρά αμφιβολία ότι η ανάπτυξη της ιχθυοκαλλιέργειας μπορεί να φέρει πολλά οφέλη τόσο στην Ελληνική οικονομία όσο και στο περιβάλλον. Η ζήτηση ψαριού έχει αυξηθεί, ενώ τα ιχθυοαποθέματα μειώνονται συνεχώς λόγω υπεραλίευσης. Τα ψάρια ιχθυοτροφείου δίνουν απάντηση στο πρόβλημα που προκύπτει. Παράλληλα δημιουργείται ανταγωνισμός και έτσι συγκρατούνται και οι τιμές των ψαριών ελεύθερης αλιείας.

Θα γνωρίζετε όμως, λόγω και της μακρόχρονης θητείας σας σε ένα νομό που υπήρξε πρωτοπόρος στην ιχθυοκαλλιέργεια ότι είναι αδύνατον σε έναν βιομηχανικό κλάδο να μην υπάρχουν κάποια περιβαλλοντικά προβλήματα. Είναι καλά διαπιστωμένο ότι η συμβατική παράκτια ιχθυοκαλλιέργεια παρουσιάζει κάποια μειονεκτήματα και είναι αυτά που έχουν οδηγήσει ενίοτε σε διαμαρτυρίες, και στο νησί μας. Ιδού ορισμένα δεινά που αφορούν την ιχθυοκαλλιέργεια πλησίον της ακτής και που οδήγησαν πρόσφατα το Ελληνικό Κράτος να προτείνει για διαβούλευση νομοσχέδιο που ρυθμίζει, οριοθετώντας απολύτως συγκεκριμένες ζώνες ιχθυοκαλλιέργειας:

-Το περίσσευμα της τροφής και τα εκκρίματα της παράκτιας ιχθυοκαλλιέργειας θολώνουν τα ρηχά, οδηγώντας σε επεισόδια έξαρσης των φυκών (άλγες) και νέκρωση του βυθού κάτω από τις δεξαμενές και τα κλουβιά.

– Η μεγάλη πυκνότητα των ψαριών μέσα στις παράκτιες δεξαμενές τα κάνει ευάλωτα στις αρρώστιες και στα παράσιτα, τις οποίες μεταφέρουν και στον άγριο πληθυσμό ψαριών όταν συχνά κάποιο άρρωστο ψάρι διαφεύγει. Βεβαίως, εξαιτίας αυτού τους χορηγούνται αντιβιωτικά προς αποφυγή ασθενειών αλλά και αυξητική ορμόνη. Ως αποτέλεσμα, μια εκτεταμένη περιοχή κάτω από τους κλωβούς γίνεται σταδιακά πλήρως αζωική, μη φιλοξενώντας κανένα είδος ζωής. Οι δύτες περιγράφουν αυτόν τον πυθμένα ως β ο ύ ρ κ ο,

κάτι εύλογο για τους εμπειρογνώμονες αφού για κάθε ένα κιλό εκτρεφομένου ψαριού, μένουν το λιγότερο 700 γραμμάρια πεταμένα κόπρανα, απορριπτόμενες ιχθυοτροφές, αντιβιωτικά, ορμόνες στείρωσης και κατάλοιπα χαλκούχων ενώσεων αφού συχνάκις οι αλιεργάτες εμποτίζουν τους δικτυωτούς κλωβούς για να καθαριστούν από τους ασβεστολιθικούς οργανισμούς. Ένα ανάλογο περιβάλλον, θα συμφωνείτε, δεν είναι φιλικό για την ανάπτυξη θαλάσσιου ή καταδυτικού ή του πρόσφατα εξαγγελθέντος αλιευτικού τουρισμού. Έχω μάλιστα την εντύπωση και θα σας παρακαλούσα να μου την επιβεβαιώσετε, ότι εδώ και χρόνια έχει εγκαθιδρυθεί η σιωπηρή συναίνεση ότι αφού στα βορειοανατολικά του Νομού επιφυλάχθηκε η σκληρή μοίρα, απ’ την οικο-ιστορική σκοπιά, να φιλοξενούν την πρώτη σε εξαγωγές σήμερα βαριά βιομηχανία της πατρίδας έχει καλώς!

Η παραπάνω παραδοχή δεν οδηγεί βεβαίως και στο συμπέρασμα ότι όλο το νησί πρέπει να κηρυχθεί βιομηχανική ζώνη!

Προσφάτως έχουν αναδυθεί κι άλλα προβλήματα: Αρκετοί συμμερίζονται την υποψία ότι ο συγκεκριμένος κλάδος δεν καλλιεργεί μια αειφόρα στρατηγική αφού για την τροφή των εκτρεφομένων ψαριών χρησιμοποιούνται μεγάλες ποσότητες μικρών άγριων ψαριών υπό τη μορφή ιχθυαλεύρων που βαρύνονται με αξιοσημείωτο αποτύπωμα άνθρακα. (αν και αυτό το επιχείρημα δεν αφορά τους οπαδούς του οικονομολόγου Κέινς που υποστήριζε ότι «μακροπρόθεσμα είμαστε όλοι πεθαμένοι»). Άλλα δύο νέα προβλήματα είναι η γενετική μόλυνση των άγριων πληθυσμών (που προκειμένου για τη Χίο έχει οδηγήσει στην εξάλειψη του άγριου, ιθαγενούς, «πράσινου» λαυρακιού και την αντικατάστασή του με την ατλαντική, ταχυαυξή ποικιλία) καθώς και η αναγνώριση από σκανδιναβούς ερευνητές ότι τα ψάρια ιχθυοτροφείου περιέχουν έως και δεκαπλάσιες συγκεντρώσεις διοξινών και άλλων χλωριωμένων οργανικών ενώσεων και υδραργύρο, συγκριτικά με το ψάρι ανοιχτής θάλασσας.

Αξιότιμε Κύριε Νομάρχα, κανείς καλόπιστος πολίτης δεν έχει αντίρρηση για την δραστηριοποίηση στο νησί αυτού του πολύτιμου κλάδου, πολλώ μάλλον που υπάρχουν επιστημονικές εξελίξεις και θετικές πολιτικές αποφάσεις. Για παράδειγμα, οι πληθυσμοί των ψαριών για κάθε κλωβό, με τις νέες κοινοτικές οδηγίες, αραιώνουν σημαντικά με αποτέλεσμα τα ψάρια να μπορούν να μετακινηθούν ενώ πρόσφατα και οι ιχθυοτροφές έχουν εξελιχθεί ώστε να μη συσσωρεύουν τα εκτρεφόμενα είδη λίπος στο σώμα τους.

Η πιο ελπιδοφόρα όμως προοπτική είναι η αντικατάσταση της παράκτιας με την ιχθυοκαλλιέργεια ανοιχτής θάλασσας, μακριά από την ακτή. Η παραπάνω τεχνική έχει ορισμένα πλεονεκτήματα:

-Δεν δημιουργεί αισθητικό πρόβλημα και δεν γίνεται άμεσα αισθητή η ρύπανση που προκαλεί

-Τα κλουβιά ανοιχτής θάλασσας που είναι αγκυρωμένα μακριά από τις ακτές αξιοποιούν τα θαλάσσια ρεύματα για το φυσικό καθαρισμό τους και την αραίωση των ρύπων στο νερό του πελάγους.

Και Ε Δ Ω, Κύριε Νομάρχα, υπάρχει ο απίστευτος εμπαιγμός από την συγκεκριμένη εταιρία, η οποία αποφάσισε να πρωτοτυπήσει σε όλο το Βόρειο ημισφαίριο, βαπτίζοντας

ως «ιχθυοκαλλιέργεια ανοιχτής θάλασσας» μια απολύτως παράκτια εγκατάσταση κλωβών, πάνω στη ρότα οποιουδήποτε καϊκιού διαπλέει τη Νότια Χίο – με σκοπό ψάρεμα ή αναψυχή, αδιάφορο..- ΚΑΙ ΤΟ ΚΥΡΙΟΤΕΡΟ, οι κλωβοί αγκυρώθηκαν πάνω στο μοναδικό υποβρύχιο σύστημα μεσογειακού κοραλλιογενούς υφάλου, τεράστιας σημασίας για την επαγγελματική αλιεία της Χίου και μεθαύριο για τον θαλάσσιο και καταδυτικό τουρισμό. Και βέβαια ο ίδιος ο ορισμός της έννοιας «ιχθυοκαλλιέργεια ανοιχτής θάλασσας», είναι ηλίου φαεινότερον, σημαίνει την αγκύρωση σε μια εύλογη απόσταση από την ακτή και όχι πάνω στην παράκτια ρότα καϊκιών και εντός του παραγωγικότερου καταφυγίου για τα ενδημικά ψάρια της Νότιας Χίου. Ακόμα κι αν παραβλέψω τα αρνητικά συναισθήματα όταν χθες το πρωί εκεί που άλλοτε υπήρχαν κοπάδια μελανούρια, σήκωσα το κεφάλι, ακούγοντας τον θόρυβο των έργων και μυρίζοντας τη βρωμερή μυρωδιά του ορυκτού καύσιμου, είναι βέβαιο ότι κανείς Έλληνας περιβαλλοντολόγος, δεν θα υπέγραφε μελέτη ίδρυσης ιχθυοτροφείου πάνω από ένα τόσο επιβλητικό και μοναδικό, χάρη και στο γεωλογικό ανάγλυφο, υποβρύχιο οικοσύστημα.

Επιπροσθέτως το συγκεκριμένο μέρος είναι ο σημαντικότερος οικοθώκος ωοτοκίας του κυριότερου είδους κέφαλου που ενδημεί στη Χίο, γνωστού στους ψαράδες ως «μπάφα» ενώ η περιοχή όλους τους χειμερινούς μήνες είναι ζωσμένη με δίχτυα. Είναι λίγο γνωστό ότι οι κέφαλοι έχουν εδώ και λίγα χρόνια μειώσει την παραμονή τους ανατολικότερα της Καρύντας, πιθανώς διότι το ίζημα απ’ τα ιχθυοτροφεία, μεταφερόμενο απ’ το βόρειο ρεύμα, έχοντας εγκατασταθεί ανεπιστρεπτί στην εκεί παράκτια αποχή, μειώνει τις πιθανότητες εκκόλαψης των αυγών τους.

Αξιότιμε Κύριε Νομάρχα, ορισμένοι από όσους «την δωδεκάτη ώρα» έβαλαν την υπογραφή τους – από αφέλεια ελπίζω και όχι από αργυρώνητο όφελος- ενδεχομένως θα ειρωνευτούν, «γελώντας από την μύτην των υποκάτω»: -«Τι δουλειά έχεις , εσύ, ο ξένος, που έγινες από πάνω και «αγαλλιάς»;

Σε αυτήν την πρόκληση θα απαντούσα χρησιμοποιώντας ως υλικό μου την ιστορία του Ροβινσώνα Κρούσου. Αν τυχόν κατά την ημέρα που η «εξορία» του τερματίστηκε υπήρχε κάποιος άνθρωπος που θα ήθελε να τινάξει το νησί του Ροβινσώνα στον αέρα, τότε ο θρυλικός ναυαγός οπωσδήποτε θα αισθανόταν την προφανή ανάγκη να ματαιώσει αυτήν την παράλογη καταστροφή. Ο ίδιος έφευγε πια πίσω στη χώρα του, δεν είχε τίποτε το ιδιαίτερο να περιμένει απ’ το νησί. Όμως το είχε αγαπήσει και παρόλο που δεν περίμενε πια κανένα χειροπιαστό κέρδος (τροφή, κατάλυμα, υλικά για ένδυση κ.τ.λ) δεν θα ήθελε επ’ ουδενί λόγω να το δει να γίνεται στάκτη. Το νησί του είχε για αυτόν εγγενή αξία.

 

Κώστας Προμπονάς

Εκπαιδευτικός

( Αρθρογράφος σε ειδικά περιοδικά του Αθηναϊκού τύπου

και στην διαδικτυακή πύλη “Greekdivers.com