«Ωσεί Φαγιούμ» έκθεση φωτογραφίας
του Μπάμπη Κοιλιάρη
Σε συνεργασία με τη Βάσω Κριτάκη
Αίθουσα πολιτιστικού Συλλόγου Φρουρίου Χίου
Από 8 έως 22 Απριλίου 2012 – ώρες 9:00 έως 21:00
Εγκαίνια Κυριακή 8/4/12 και ώρα 19:00
Πρόσωπα μέσα απ τους αιώνες
Η έρευνα
Όταν ξεκίνησα να κάνω Αγιογραφία δεν μπόρεσα να σταθώ μόνο σε αντιγραφές παλαιότερων εικόνων, όπως συνηθίζεται, αλλά ζήτησα να περάσω σε άλλα επίπεδα γνώσης σχετικά με τα χαρακτηριστικά προσώπου και τις ενδυμασίες των ανθρώπων που έζησαν την περίοδο αυτή (Ρωμαϊκοί χρόνοι) στην ευρύτερη περιοχή που σαν κέντρο έχει το τρίγωνο Αίγυπτος – Ρώμη – Βυζάντιο.
Η έρευνα, αυτή πολύ γρήγορα εστιάστηκε στη μεγάλη συλλογή 1000 και πλέον πορτραίτων που βρέθηκαν σχεδόν ανέπαφα στην περιοχή του Φαγιούμ στην Αίγυπτο και καταγράφουν γυναίκες, άνδρες, κάθε ηλικίας και παιδιά που έζησαν εκεί από τους μετα-Αλεξανδρινούς χρόνους μέχρι και τους πρώτους μετά Χριστό, αιώνες.
Τα πορτραίτα Φαγιούμ
Η περίοδος των 3 πρώτων μετά Χριστό αιώνων χαρακτηρίζονται από πολιτισμικό, φυλετικό και θρησκευτικό συγκρητισμό, δηλαδή μείγμα ετερογενών πολιτισμικών παραδόσεων ή θρησκευτικών δοξασιών μεταξύ εθνικών ομάδων που συνυπήρχαν στην ίδια κοσμοπολίτικη κοινωνία.
Τα πορτραίτα του Φαγιούμ είναι απόγονοι της μεγάλης ζωγραφικής παράδοσης, της Αλεξανδρινής σχολής, που δημιουργήθηκε από τους Έλληνες, που μετανάστευσαν στην Αίγυπτο τον 4ο αι. π.Χ.. Στην πλειονότητα παρουσιάζουν μορφές παγανιστών αλλά ίσως και των πρώτων χριστιανών.
Τα πορτραίτα του Φαγιούμ ζωγραφίστηκαν για να εξασφαλίσουν την αιώνια ζωή σ΄ αυτούς που απεικόνιζαν. Αποτελούν την ελληνική συμβολή στην προαιώνια μάχη των Αιγυπτίων ενάντια στον θάνατο και είναι οι αληθινοί πρόγονοι των πρωίμων βυζαντινών εικόνων.
Η αναβίωση
Ξεκινώντας με βάση τις ρίζες, την καταγωγή και την αλληλεπίδραση των φυλών που έζησαν και δραστηριοποιήθηκαν την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου δια μέσου των αιώνων διαπιστώνονται κοινά χαρακτηρίστηκα που μένουν αναλλοίωτα στα πρόσωπα των λαών και που συνεχίζουν να κατοικούν εδώ.
Αρχικά ξεκίνησα να αντιγράφω εκείνα τα πορτραίτα μελετώντας τα κοινά χαρακτηριστικά τους αλλά διαπίστωσα πως θα μπορούσαν να είναι σύγχρονοι άνθρωποι που ζουν ανάμεσά μας. Από ταξίδια μου στην Κρήτη και την Ανατολική Τουρκία, είδα ανθρώπους να έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά με αυτά των Φαγιούμ.
Η Χίος, σαν μια ιδιαίτερη περιοχή, που λόγω του εμπορίου αλλά και της σύνδεσης με τα παράλια της Μικράς Ασίας, απόκτησε μια πολυφυλετική χροιά, έχει άφθονο υλικό για μελέτη αφού σε κάθε χωριό βρίσκει κανείς τόσο ιδιαιτερότητες, όσο και ομοιότητες με πολλές από τις προαναφερόμενες περιοχές.
Σε δεύτερη φάση άρχισα να ζωγραφίζω πορτραίτα γνωστών και φίλων που μου ενέπνεαν την διάθεση σύγκρισης με τα Φαγιούμ. Έτσι κατέληξα να κάνω μια μεγάλη σειρά με έργα, προσεγμένα, πάνω σε παλιά συντηρημένα ξύλα χρησιμοποιώντας τα ίδια σχεδόν υλικά της παράδοσης. Και πράγματι δεν διέφεραν σε τίποτα από τα αυθεντικά Φαγιούμ.
Αιώνια πρόσωπα
Στην τελευταία μου προσπάθεια, που ήταν μια ιδέα της φίλης Βάσως Κριτάκη, αντικατέστησα τον χρωστήρα με τη φωτογραφική Μηχανή, τολμώντας για πρώτη φορά να επιδείξω φωτογραφική δουλειά μου, μετά από σχετική ψηφιακή επεξεργασία. Οι φωτογραφίες, ενσωματωμένες πάνω σε παλιά ξύλα με μυστηριακό φωτισμό και ενδυματολογία, δίνουν μια απόκοσμη και ιστορική σημασία στα πρόσωπα που απεικονίζονται.
Τα μοντέλα των 50 και πλέον πορτραίτων που θα παρουσιαστούν, είναι άνθρωποι που ζουν ανάμεσά μας, φίλοι, γνωστοί και άγνωστοι, που όμως θα μπορούσαν να ζουν στην Αίγυπτο, στη Ρώμη, στο Βυζάντιο ή και ολόκληρη την Μεσόγειο, κατά τους πρώτους προ Χριστού και μετά Χριστό αιώνες, συγκρινόμενοι με τα ιστορικά στοιχεία.
Χαράλαμπος Κοιλιάρης
